Tổng giám đốc ILO tại Việt Nam:

"Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam…"  

"Một số nội dung của Bộ Luật Lao động được áp dụng cho khoảng 55 triệu người lao động, thay vì phạm vi điều chỉnh hiện tại chỉ khoảng 20 triệu người lao động có quan hệ lao động…".

Tiến sĩ Chang-Hee Lee, Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) Việt Nam nhận định về ý nghĩa của việc Bộ Luật Lao động 2019 có hiệu lực từ ngày 1/1/2021.

Theo đó, ILO hoan nghênh những quyền mới của người lao động và người sử dụng lao động tại Việt Nam.

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 1

Ông Chang-Hee Lee nhấn mạnh: "Bộ luật Lao động mới có nhiều cải tiến có thể mang lại lợi ích cho cả người lao động và người sử dụng lao động. Nhưng những nội dung cải tiến sẽ chỉ đi vào thực tiễn cuộc sống khi mọi người đều hiểu được những quyền mới và chủ động sử dụng những quyền đó".

Đối tượng điều chỉnh được mở "kịch khung"

Đánh giá điểm nổi bật đầu tiên của Bộ Luật Lao động 2019, ông Chang-Hee Lee cho rằng đó là việc: Mở rộng phạm vi và đối tượng điều chỉnh là người lao động làm việc mà không có hợp đồng lao động bằng văn bản. 

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 2

Bộ Luật có một số nội dung được áp dụng cho toàn bộ khoảng 55 triệu người, thay vì phạm vi điều chỉnh hiện tại chỉ khoảng 20 triệu người là những người lao động có quan hệ lao động.

Lần đầu tiên định nghĩa quấy rối tình dục

Bộ luật Lao động bổ sung, hoàn thiện thêm các quy định nhằm đảm bảo nguyên tắc không phân biệt giới và phòng chống quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Người sử dụng lao động giờ đây được yêu cầu phải "đảm bảo trả công bình đẳng cho các công việc có giá trị ngang nhau, không phân biệt giới tính" và bảo vệ thai sản. 

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 3

Đồng thời, lần đầu tiên, hành vi quấy rối tình dục được định nghĩa trong pháp luật và người sử dụng lao động có nghĩa vụ phải ban hành nội quy lao động và thực hiện các giải pháp nhằm ngăn chặn quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Tăng tuổi hưu

Tuổi nghỉ hưu sẽ được điều chỉnh tăng dần lên 62 tuổi đối với lao động nam (mỗi năm tăng thêm 3 tháng) và 60 tuổi đối với lao động nữ (mỗi năm tăng thêm 4 tháng).

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 4

Điều này sẽ giúp giảm khoảng cách giới từ 5 năm xuống còn 2 năm, đồng thời giúp xây dựng hệ thống bảo hiểm hưu trí bền vững hơn về tài chính và giải quyết thách thức về nhân khẩu học do dân số già hóa nhanh.

Tiền lương - cơ chế thương lượng

Tương tự với pháp luật lao động của các nước tiên tiến, Bộ luật đã đưa ra những quy định pháp lý cho phép người lao động và người sử dụng lao động tự quyết định mức lương và điều kiện lao động thông qua đối thoại và thương lượng.  Trong đó vai trò của Nhà nước chỉ giới hạn ở việc xác định những tiêu chuẩn pháp lý tối thiểu như tiền lương tối thiểu và giới hạn thời gian làm thêm giờ.

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 5

"Chẳng hạn, người sử dụng lao động giờ đây không còn phải gửi thang lương, bảng lương đến các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, song vẫn phải tham khảo ý kiến của các tổ chức đại diện của người lao động. Nội dung này đã thể hiện đầy đủ những nguyên tắc chỉ đạo của Nghị quyết số 27-NQ/TW của Ban chấp hành Trung ương Đảng về cải cách chính sách tiền lương đã được thông qua năm 2018" - ông Chang Hee Lee cho biết.

Nội dung chưa có tiền lệ

Bộ luật cho phép người lao động được thành lập và gia nhập tổ chức đại diện người lao động do họ lựa chọn, không nhất thiết phải là thành viên của Tổng LĐLĐVN.

Các tổ chức của người lao động không phải là thành viên của Tổng LĐLĐVN có thể được thành lập tại doanh nghiệp, họ có những quyền và nghĩa vụ trong quan hệ lao động bình đẳng với các tổ chức công đoàn cơ sở thuộc Tổng LĐLĐVN. 

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 6

Bộ luật cũng đảm bảo bảo vệ các tổ chức của người sử dụng lao động và các tổ chức của người lao động trước hành vi can thiệp lẫn nhau của mỗi bên và người lao động được hưởng sự bảo vệ đầy đủ trước những hành vi phân biệt đối xử do tham gia công đoàn.

Tinh giản cơ chế giải quyết tranh chấp

Theo Bộ luật mới, cơ chế giải quyết tranh chấp lao động cũng đã được tinh giản. Nếu tranh chấp lao động không được hòa giải thành công, người lao động giờ đây có thể lựa chọn đình công hợp pháp hoặc yêu cầu trọng tài phán quyết. Trước đây, cần thêm nhiều bước khác để có thể đình công hợp pháp.

Bộ Luật Lao động đã hướng tới 55 triệu lao động của Việt Nam… - 7

Sự thay đổi này đưa pháp luật lao động và quan hệ lao động của Việt Nam tiệm cận hơn với Công ước số 98 của ILO về Quyền tổ chức và Thương lượng tập thể mà Việt Nam đã gia nhập năm 2019, và cải tiến theo Công ước số 87 về Tự do Hiệp hội và Bảo vệ Quyền được tổ chức mà Chính phủ dự kiến sẽ phê chuẩn vào năm 2023. 

Tôn trọng và áp dụng đầy đủ Công ước số 87 và Công ước số 98 của ILO là yêu cầu trọng tâm đối với Việt Nam trong khuôn khổ Hiệp định thương mại tự do EU- Việt Nam và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương. 

TS Lee cũng cho biết thêm: "Việc thực thi có hiệu quả Bộ luật sẽ góp phần thúc đẩy quá trình chính thức hóa nền kinh tế phi chính thức, nơi phần lớn người lao động Việt Nam đang làm việc. Phát triển công nghệ cũng khiến gia tăng nhanh chóng số lượng lao động trong nền kinh tế dựa trên nền tảng internet, như những tài xế xe công nghệ mà hiện chưa rõ có được pháp luật lao động điều chỉnh không…".

Nội dung: Quỳnh Hoa - Hoàng Mạnh

Ảnh: Hoàng Mạnh, Đỗ Linh, Huỳnh Hải, Phạm Công