700kg heo, vịt đông lạnh và lỗ hổng an toàn thực phẩm

Cuối tháng 1 vừa qua, Đội Quản lý thị trường số 19 (Chi cục Quản lý thị trường TPHCM) đã phối hợp với lực lượng chức năng liên quan kiểm tra Công ty TNHH TM - DV Phát triển Thanh Vy tại khu phố Mỹ Thạnh, phường Bến Cát, qua đó phát hiện hơn 700kg cá biển, thịt heo và thịt vịt đông lạnh không rõ nguồn gốc.

Theo Dân trí, đoàn kiểm tra đã tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính, tạm giữ hàng hóa vi phạm và lập biên bản niêm phong toàn bộ số thực phẩm nêu trên để tiếp tục xử lý theo quy định của pháp luật.

Vấn đề đặt ra là, nếu cơ quan chức năng không phát hiện, hơn 700kg thực phẩm này sẽ len lỏi vào những bếp ăn nào? Điều đáng lo ngại hơn, có bao nhiêu lô hàng tương tự trên thị trường đã trót lọt đi vào hàng quán, bàn ăn của người dân?!

Đây không phải vụ việc cá biệt. Liên tiếp trong thời gian ngắn gần đây, lực lượng chức năng tại nhiều địa phương đã liên tục phát hiện các kho đông lạnh chứa thực phẩm không rõ nguồn gốc, từ nội tạng, thịt gia súc, gia cầm đến thủy sản, phần lớn được bảo quản sơ sài, không có hồ sơ kiểm định, không tem nhãn truy xuất. Một số vụ việc đã được khởi tố điều tra.

Điều này cho thấy một thực tế: an toàn thực phẩm vẫn đang bị xem là “chi phí có thể cắt giảm” trong một bộ phận doanh nghiệp, bất chấp những hệ lụy nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Khác với thực phẩm tươi sống, thực phẩm đông lạnh tạo ra một lớp vỏ bọc đánh lừa cảm quan. Khi thực phẩm được đóng thùng, ướp đá, cấp đông sâu, phần lớn người tiêu dùng không thể phân biệt đâu là hàng đạt chuẩn, đâu là thực phẩm đã bị ôi thiu, tái đông nhiều lần hoặc có nguy cơ nhiễm vi sinh vật gây bệnh.

Theo các chuyên gia y tế, thịt và cá đông lạnh không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm vi khuẩn Salmonella, E.coli, Listeria monocytogenes — những tác nhân có thể gây ngộ độc cấp tính, nhiễm trùng đường tiêu hóa, thậm chí biến chứng nặng ở trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền. Nguy hiểm hơn, nếu nguồn hàng xuất phát từ động vật bệnh, giết mổ không kiểm soát, nguy cơ lây truyền mầm bệnh sang người là hoàn toàn có thật.

Vấn đề không chỉ nằm ở một kho hàng bị phát hiện, mà ở chuỗi cung ứng phía sau. Khi một doanh nghiệp thừa nhận toàn bộ số thực phẩm không có bất kỳ tài liệu chứng minh chất lượng nào, câu hỏi đặt ra là: ai đã cung cấp, ai đã trung chuyển và ai là người tiêu thụ cuối cùng trước khi bị phát hiện?

Cách xử lý trong vụ việc tại TPHCM, từ lập biên bản, niêm phong đến buộc tiêu hủy hàng hóa, là đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở xử phạt hành chính và tiêu hủy tang vật, hiệu quả răn đe sẽ khó đạt như kỳ vọng.

Thực tế cho thấy, với chế tài hiện nay, nhiều cơ sở sẵn sàng “đánh cược”, bởi lợi nhuận từ việc tuồn thực phẩm không rõ nguồn gốc ra thị trường có thể lớn hơn nhiều lần mức phạt. Khi bị phát hiện, họ chấp nhận mất một lô hàng như một phần chi phí kinh doanh, trong khi những lô khác đã kịp tiêu thụ.

Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi cách tiếp cận, từ xử lý vụ việc đơn lẻ sang kiểm soát theo chuỗi. Truy xuất nguồn gốc, bóc tách đường đi của hàng hóa, làm rõ trách nhiệm của từng mắt xích trong khâu nhập khẩu, vận chuyển, lưu kho và phân phối mới là giải pháp căn cơ để ngăn chặn tái diễn.

Không thể phủ nhận nỗ lực của lực lượng quản lý thị trường, y tế và công an trong việc phát hiện, xử lý các vụ vi phạm an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, bài toán này không thể chỉ đặt lên vai cơ quan chức năng. Doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm cao nhất với sản phẩm đưa ra thị trường, bởi đó là lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng con người. Việc cố tình kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc không chỉ là vi phạm hành chính, mà cần được nhìn nhận như hành vi xâm hại lợi ích công cộng.

Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần thay đổi thói quen “ưu tiên giá rẻ”. Thực phẩm rẻ luôn đi kèm rủi ro. Khi thị trường còn chấp nhận những nguồn hàng mập mờ, những kho đông lạnh “chui” vẫn còn đất sống. Nếu không được nhìn nhận như một hồi chuông cảnh báo nghiêm túc, những vụ việc tương tự sẽ còn tiếp tục xuất hiện, và người tiêu dùng vẫn là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất trong cuộc chiến dai dẳng với thực phẩm bẩn.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!