80 năm Lưu trữ Việt Nam: Gìn giữ ký ức, phục vụ quản trị quốc gia
(Dân trí) - Từ Thông đạt đầu tiên của Chủ tịch Hồ Chí Minh năm 1946, công tác lưu trữ đã trở thành "bộ nhớ của quốc gia", góp phần bảo đảm quản trị nhà nước, gìn giữ lịch sử và phục vụ phát triển đất nước.
Sáng 31/12, Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Lưu trữ Việt Nam (3/1/1946 - 3/1/2026) được tổ chức trọng thể với sự tham dự của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương, địa phương cùng đông đảo các thế hệ cán bộ làm công tác văn thư, lưu trữ.
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình; Phó Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thúy Anh dự lễ kỷ niệm (Ảnh: Hải Long).
Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy nhấn mạnh, ngay từ những ngày đầu lập nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm nhận thức sâu sắc giá trị đặc biệt của tài liệu lưu trữ đối với sự nghiệp cách mạng. Ngày 3/1/1946, Người ký ban hành Thông đạt số 01C-VP - văn bản đầu tiên của Chính phủ về công tác văn thư, lưu trữ, thể hiện tầm nhìn chiến lược trong việc gìn giữ tài liệu phục vụ kiến thiết quốc gia.
"Trải qua 80 năm, tư tưởng ấy vẫn vẹn nguyên giá trị. Tài liệu lưu trữ không chỉ là ký ức của dân tộc, mà còn là nguồn thông tin đặc biệt quan trọng phục vụ lãnh đạo, quản lý, hoạch định chính sách, bảo vệ chủ quyền quốc gia, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội", Thứ trưởng Cao Huy khẳng định.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Cao Huy ghi nhận những đóng góp to lớn của ngành lưu trữ trong suốt 80 năm qua (Ảnh: Hải Long).
Theo lãnh đạo Bộ Nội vụ, bằng sự bền bỉ, tận tụy của nhiều thế hệ cán bộ từ Trung ương đến địa phương, khối lượng lớn tài liệu lưu trữ quý giá, các di sản tư liệu và bảo vật quốc gia đã được gìn giữ, phát huy hiệu quả, tạo dấu ấn tích cực trong đời sống xã hội và được Đảng, Nhà nước ghi nhận, đánh giá cao.
Lễ kỷ niệm không chỉ là dịp ôn lại truyền thống mà còn khẳng định rõ vị thế của Lưu trữ Việt Nam trong tiến trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc - một lĩnh vực thầm lặng nhưng giữ vai trò nền tảng đối với quản trị quốc gia hiện đại.
Từ công việc thầm lặng đến trụ cột quản trị
Nhìn lại chặng đường 80 năm hình thành và phát triển, ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, khẳng định ngành lưu trữ Việt Nam được hình thành sớm cùng với Nhà nước cách mạng, gắn bó mật thiết với hoạt động lãnh đạo của Đảng, quản lý và điều hành của Nhà nước, giữ vai trò gìn giữ ký ức dân tộc và bảo vệ bằng chứng lịch sử - pháp lý.
Một dấu mốc quan trọng là năm 2024, Quốc hội thông qua Luật Lưu trữ, trong đó quy định rõ ngày 3/1 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam. Việc luật hóa Ngày Lưu trữ không chỉ mang ý nghĩa nghề nghiệp mà còn thể hiện sự ghi nhận chính thức về mặt pháp lý, chính trị và xã hội đối với công tác lưu trữ và đội ngũ những người làm nghề.
Ông Đặng Thanh Tùng, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước đọc diễn văn 80 năm ngày lưu trữ Việt Nam (Ảnh: Hải Long).
Theo Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, cùng với việc hoàn thiện thể chế, hệ thống tổ chức lưu trữ từ Trung ương đến địa phương từng bước được kiện toàn theo hướng thống nhất, chuyên nghiệp và hiện đại. Đội ngũ cán bộ lưu trữ không ngừng trưởng thành, được đào tạo bài bản, kế thừa liên tục qua các thế hệ; khoa học lưu trữ, chuyển đổi số, xã hội hóa và hợp tác quốc tế được đẩy mạnh, từng bước đưa Lưu trữ Việt Nam hòa nhịp với dòng chảy phát triển chung của khu vực và thế giới.
"Hiện nay, Lưu trữ Việt Nam đã hình thành một chỉnh thể thống nhất, đa dạng và ngày càng chuyên nghiệp", ông Tùng cho biết. Trong đó, các cơ quan lưu trữ Trung ương giữ vai trò trụ cột; lưu trữ quốc phòng, công an, ngoại giao bảo vệ tài liệu gắn với an ninh, chủ quyền; lưu trữ lịch sử cấp tỉnh giữ gìn ký ức lịch sử - văn hóa địa phương; các hội nghề nghiệp và doanh nghiệp lưu trữ tạo động lực xã hội hóa và đổi mới công nghệ.
Những đóng góp bền bỉ ấy đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập, Huân chương Lao động cùng nhiều hình thức khen thưởng khác.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Triệu Văn Cường, Chủ tịch Hội Văn thư - Lưu trữ Việt Nam, cho biết Hội được thành lập từ năm 2001 và đến nay đã có 25 năm đồng hành cùng chặng đường 80 năm phát triển của ngành lưu trữ.
Theo ông Cường, Hội đã trở thành cầu nối quan trọng, tập hợp và gắn kết đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức làm công tác văn thư, lưu trữ trong khu vực công và tư, góp phần lan tỏa giá trị của tài liệu lưu trữ và nghề lưu trữ trong đời sống xã hội.
Một trong những dấu ấn nổi bật của Hội là vai trò tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các văn bản, chính sách liên quan đến lĩnh vực văn thư, lưu trữ. Thông qua các hội thảo khoa học, tọa đàm chuyên đề, bài viết trên báo chí và các kênh chuyên môn, Hội đã tham gia đóng góp nhiều ý kiến quan trọng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế, đặc biệt là khi ban hành Nghị định số 30 của Chính phủ và Luật Lưu trữ năm 2024, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến lưu trữ số và xã hội hóa hoạt động lưu trữ.
Ông Triệu Văn Cường, Chủ tịch Hội Văn thư - Lưu trữ Việt Nam phát biểu tại buổi lễ (Ảnh: Hải Long).
Trong thời gian tới, ông Triệu Văn Cường khẳng định Hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò kết nối trí tuệ, đẩy mạnh tư vấn chính sách, đào tạo chuyên môn và đồng hành cùng ngành lưu trữ xây dựng một lĩnh vực lưu trữ hiện đại, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Yêu cầu mới trong kỷ nguyên chuyển đổi số
Bước vào giai đoạn phát triển mới, lãnh đạo Bộ Nội vụ và ngành lưu trữ đều nhấn mạnh yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức tổ chức công tác lưu trữ, gắn chặt với cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại.
Thứ trưởng Cao Huy cho rằng để tiếp tục khẳng định vai trò của lưu trữ Việt Nam trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước cùng Cục Lưu trữ của Đảng cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong nghiên cứu, tham mưu ban hành các quy định pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong toàn hệ thống từ Trung ương đến địa phương.
Thứ trưởng đề nghị Hội Văn thư - Lưu trữ Việt Nam phát huy hơn nữa vai trò là "cánh tay nối dài" của cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời làm tốt chức năng kết nối các thế hệ cán bộ trong ngành, lan tỏa đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm và giá trị phụng sự, góp phần gìn giữ bản sắc và uy tín của nghề lưu trữ trong xã hội.
Đối với Hội Doanh nghiệp lưu trữ và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này, Đảng và Nhà nước khuyến khích tham gia cung cấp dịch vụ lưu trữ nhằm hình thành thị trường dịch vụ chuyên nghiệp, cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, ứng dụng các giải pháp khoa học, hiện đại, an toàn, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin.
Song song với đó, Thứ trưởng Cao Huy nhấn mạnh yêu cầu đặc biệt coi trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực lưu trữ, không chỉ về kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ mà còn về đạo đức nghề nghiệp và năng lực thích ứng với môi trường số.
Khép lại lễ kỷ niệm, thông điệp "gìn giữ quá khứ - phụng sự hiện tại - trao gửi tương lai" được nhấn mạnh như sứ mệnh xuyên suốt của Lưu trữ Việt Nam.
