3 yếu tố khiến nền nhiệt TPHCM xuống thấp trong vòng 10 năm

Sáng 10/1, nền nhiệt tại khu vực TPHCM xuống mức 17-18 độ C. Một ngày trước đó, nhiệt độ duy trì cùng mức này, đến trưa và chiều cùng ngày, dù nắng lên, nhiều người đi trên đường vẫn có thể cảm nhận rõ không khí se lạnh. 

Đây là thời điểm lạnh nhất được ghi nhận tại thành phố trong vòng 10 năm trở lại đây. Không khí lạnh tràn về khiến nhịp sống của người dân TPHCM có nhiều thay đổi. Đặc biệt, với những người mưu sinh về đêm và rạng sáng, họ phải mặc thêm áo, đốt lửa để giữ ấm cơ thể.

“Những buổi sáng sớm trước đây, tôi ra đường chỉ cần mặc một áo khoác mỏng vì không khí hơi se lạnh. Hai ngày nay, tôi phải mặc thêm áo len nhưng vẫn run cầm cập. Thời tiết này không khác gì ở Đà Lạt”, bà Hồng (56 tuổi), người bán hàng rong trên đường Âu Cơ, phường Hòa Bình, chia sẻ.

Tác động của không khí lạnh và La Nina

Trao đổi với phóng viên Dân trí, bà Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, cho biết sáng 9/1, nền nhiệt đo được tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất là 18 độ C. Khu vực lạnh nhất TPHCM là huyện Củ Chi và Bình Chánh (cũ), với mức nhiệt 16-17 độ C.

Theo bà Lan, trong 10 năm trở lại đây, năm 2018, TPHCM từng ghi nhận nền nhiệt tại khu vực trung tâm là 18 độ C, còn huyện Củ Chi (cũ) đo được 16 độ C. Như vậy, đợt lạnh lần này có tính chất tương tự.

Lý giải nguyên nhân TPHCM lạnh sâu, bà Lan cho biết do không khí lạnh tràn về. Những năm có hiện tượng La Nina hoạt động mạnh, không khí lạnh thường mạnh và hoạt động đều hơn, khiến nền nhiệt giảm sâu so với các năm El Nino. Năm nay không phải là năm La Nina mạnh.

“Năm 1999, nhiệt độ đo được tại khu vực Tân Sơn Nhất là 15 độ C, thấp hơn hiện nay khoảng 3 độ C. Năm 1975, vào các tháng 12 và 1, nhiệt độ tại Tân Sơn Nhất chỉ 13,6 độ C. Cả hai năm này đều có cường độ La Nina rất mạnh nên nhiệt độ giảm sâu. Năm nay cũng là một năm lạnh, nhưng chưa phá vỡ kỷ lục nhiệt độ thấp nhất trong lịch sử”, bà Lan nói.

Theo vị chuyên gia, năm nay số ngày có nhiệt độ dưới 20 độ C tại TPHCM có xu hướng tăng so với những năm gần đây. Nếu các đợt lạnh chỉ kéo dài một đến hai ngày thì ít ảnh hưởng, nhưng khi kéo dài 3-4 ngày hoặc lâu hơn thì được xem là khá bất thường đối với TPHCM.

Trong tháng 12, số đợt lạnh không nhiều, nhưng sang tháng 1, TPHCM liên tục ghi nhận những ngày nhiệt độ dưới 20 độ C. Một số khu vực khác ở miền Đông Nam Bộ như Tà Lài, Xuân Lộc (Đồng Nai), Đồng Phú (Bình Phước cũ) còn có nhiệt độ thấp hơn TPHCM.

Từ nay đến hết tháng 1, TPHCM vẫn còn chịu tác động của các đợt không khí lạnh. Đặc biệt, sau ngày 15/1, dự báo sẽ xuất hiện thêm đợt lạnh tương tự, khiến nhiệt độ có thể xuống khoảng 18 độ C.

Theo bà Lan, đáng lo ngại nhất hiện nay là tình trạng ô nhiễm không khí tại TPHCM đang ở mức cao do cận Tết, bụi từ các công trình xây dựng kết hợp với không khí khô và chênh lệch nhiệt độ ngày - đêm lớn. Ô nhiễm không khí cùng với thời tiết lạnh, sương mù về đêm sẽ ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe người dân.

“Người dân cần chú ý giữ ấm cơ thể. Các bệnh về hô hấp trong những ngày này có xu hướng gia tăng. Ngoài ra, tia UV ngày càng mạnh, gây hại cho mắt và da; nồng độ bụi trong không khí ở TPHCM thuộc nhóm cao nhất cả nước”, bà Lan khuyến cáo.

Theo dự báo, ngày 10/1, nhiệt độ tại TPHCM sẽ ấm hơn, dao động từ 19 đến 20 độ C. Từ khoảng ngày 17 đến 20/1, thành phố có thể đón thêm một đợt lạnh, với nhiệt độ xuống mức 18-19 độ C.

Nền nhiệt giảm do 3 yếu tố

Bên cạnh đó, ông Trần Văn Hưng, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, cho biết như nhiều người đã cảm nhận, vào sáng sớm 9/1, khu vực TPHCM xuất hiện một đợt giảm nhiệt rất sâu, gây cảm giác lạnh rõ rệt. Nhiệt độ thấp nhất ghi nhận tại trạm Nhà Bè là 17,8 độ C, trong khi Tân Sơn Nhất và Tân Sơn Hòa khoảng 18 độ C.

Theo ông Hưng, đối với khu vực TPHCM, đợt lạnh này không phải là hiện tượng quá bất thường, bởi vào thời điểm này trong năm thường xuất hiện thời tiết lạnh về đêm và sáng sớm. Tuy nhiên, với số liệu quan trắc cho thấy nhiệt độ tối thấp tại trạm Nhà Bè xuống 17,8 độ C, có thể khẳng định đây là mức nhiệt thấp nhất trong khoảng 10 năm trở lại đây.

Nguyên nhân của đợt giảm nhiệt sâu này là do tác động đồng thời của ba yếu tố. Trước hết là sự khuếch tán mạnh của không khí lạnh từ phía Bắc. Trong tháng 1, các khối không khí lạnh liên tục được bổ sung và tràn xuống phía Nam. Khi đến khu vực Nam Bộ, khối khí này đã suy yếu và ấm dần nhưng vẫn đủ sức đẩy khối khí nóng tại chỗ đi, làm hạ nền nhiệt toàn khu vực.

Yếu tố thứ hai đến từ đặc trưng của mùa khô. Vào tháng 1, khu vực TPHCM đã hoàn toàn bước vào giai đoạn mùa khô, bầu trời thường rất ít mây vào ban đêm. Ban ngày, mặt đất hấp thụ nhiệt từ ánh nắng mặt trời; ban đêm, nếu có mây, lớp mây sẽ đóng vai trò như một “tấm chăn” giữ nhiệt.

Tuy nhiên, khi trời quang mây, toàn bộ nhiệt lượng từ mặt đất sẽ thoát nhanh vào không gian. Kết quả là nhiệt độ giảm rất sâu vào thời điểm từ 4h đến 7h sáng, khiến người dân cảm thấy lạnh rõ rệt dù ban ngày trời vẫn nắng khá gắt.

Nguyên nhân thứ ba là độ ẩm không khí thấp. Trong các đợt không khí lạnh, độ ẩm tại TPHCM thường giảm xuống mức khá thấp, đa số dưới 50%. Không khí khô có đặc tính giữ nhiệt kém hơn nhiều so với không khí ẩm.

Điều này khiến quá trình thay đổi nhiệt độ diễn ra nhanh hơn: nóng nhanh vào ban ngày và lạnh sâu vào ban đêm. Tuy nhiên, cảm giác lạnh sâu thường chỉ xuất hiện trong vài giờ ngắn trước khi mặt trời lên.

Theo Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn Nam Bộ, thời tiết lạnh như sáng 9/1 sẽ còn duy trì thêm một ngày nữa tại khu vực TPHCM, xuất hiện trong đêm 9/1 và rạng sáng 10/1. Tuy nhiên, nhiệt độ được dự báo sẽ tăng nhẹ so với sáng nay, dao động từ 18-19 độ C; riêng khu vực ven biển như Vũng Tàu (cũ) khoảng 19-20 độ C. Từ đêm 10/1 đến rạng sáng 11/1, nhiệt độ thấp nhất trên toàn khu vực TPHCM sẽ đồng loạt tăng thêm 2-3 độ C.

Từ nay đến Tết Nguyên đán 2026, tức trong suốt tháng 1 và nửa đầu tháng 2, vẫn là thời kỳ cao điểm của các đợt không khí lạnh tăng cường liên tục và mạnh. Do đó, khu vực TPHCM có thể còn xuất hiện một số đợt giảm nhiệt, khoảng 2-3 đợt, gây thời tiết se lạnh.

Tuy nhiên, khả năng xuất hiện thêm một đợt giảm nhiệt sâu gây lạnh như đợt này là không cao. Để xảy ra một đợt giảm nhiệt sâu tại khu vực Nam Bộ cần có sự kết hợp của nhiều yếu tố như đã phân tích, nên xác suất xuất hiện không phổ biến. Các đợt giảm nhiệt từ nay đến Tết Nguyên đán tại TPHCM nhiều khả năng chỉ ở ngưỡng 20-22 độ C.