Hai "ông lớn" chao đảo vì nghi vấn sữa nhiễm độc chỉ trong 1 tháng
(Dân trí) - Cả Nestlé vả Danone đều có sản phẩm sữa công thức bị cuốn vào nghi vấn cereulide, khiến cơ quan quản lý nhiều nước phải phát cảnh báo khẩn.
Chỉ trong vòng chưa đầy một tháng đầu năm 2026, thị trường sữa công thức toàn cầu đã chứng kiến hai vụ thu hồi sản phẩm quy mô lớn do nghi nhiễm độc tố cereulide - một chất độc nguy hiểm được tạo ra bởi vi khuẩn Bacillus cereus.
Cả hai vụ việc đều liên quan đến những tập đoàn thực phẩm hàng đầu thế giới và đã khiến ngành công nghiệp sữa công thức dành cho trẻ em rơi vào tình trạng báo động.
Tập đoàn thực phẩm Danone vừa thông báo thu hồi một số sản phẩm sữa được sản xuất ở Ireland và lưu hành ở Anh cũng như châu Âu vì nghi vấn nhiễm độc (Ảnh: Getty).
Danone thu hồi sữa Aptamil tại Anh, Việt Nam thông báo rà soát
Ngày 23/1, tập đoàn thực phẩm đa quốc gia Danone thông báo tự nguyện thu hồi một lô sữa Aptamil do hãng sản xuất và phân phối tại thị trường Anh, sau khi phát hiện sản phẩm nhiễm độc tố cereulide.
Ngày 24/1, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Vương quốc Anh, Food Standards Agency, đã phát đi cảnh báo công khai về sự việc trên website chính thức. Lô sản phẩm bị thu hồi là Aptamil First Infant Formula, đóng gói 800g, có hạn sử dụng trước ngày 31/10.
Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland, các sản phẩm liên quan đều được sản xuất tại Ireland nhưng không có lô hàng nào được phân phối tại thị trường nội địa. Thay vào đó, các lô sản phẩm này đã được xuất khẩu sang nhiều quốc gia thuộc Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh và một số thị trường quốc tế khác. Cơ quan An toàn Thực phẩm Ireland cũng đã thông báo vụ việc tới Ủy ban châu Âu để phối hợp giám sát.
Nguyên nhân của đợt thu hồi được xác định liên quan đến một nguyên liệu đầu vào là dầu ARA. Nguyên liệu này bị nhiễm cereulide và đã được sử dụng trong bột nền để sản xuất sữa công thức và sữa công thức tiếp theo.
Riêng tại Vương quốc Anh, Danone cho biết lô sản phẩm bị ảnh hưởng có hạn sử dụng đến ngày 31/10 và đã được bày bán trên thị trường trong khoảng hai tuần, vào tháng 7/2025.
Trước thông tin về vụ thu hồi sữa Aptamil, ngày 25/1, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, đã có văn bản đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố rà soát việc đăng ký bản công bố và tự công bố đối với sản phẩm sữa công thức Aptamil Infant Formula do công ty Danone sản xuất.
Cụ thể, Cục An toàn thực phẩm yêu cầu Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm và Chi cục An toàn thực phẩm các tỉnh, thành phố khẩn trương rà soát hồ sơ đăng ký bản công bố, tự công bố đối với sản phẩm nêu trên.
Cơ quan này cũng sẽ làm việc với doanh nghiệp công bố sản phẩm, nếu có, yêu cầu thông báo tới các đơn vị phân phối và người tiêu dùng ngừng sử dụng sản phẩm, đồng thời triển khai thu hồi theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
Bên cạnh đó, số lượng sản phẩm đã nhập khẩu, đã tiêu thụ, còn tồn kho cùng đề xuất biện pháp xử lý các lô hàng liên quan theo thông tin thu hồi cần được tổng hợp và báo cáo ngay về Cục An toàn thực phẩm.
Cục An toàn thực phẩm cho biết, theo dữ liệu quản lý, từ năm 2018 đến nay, sản phẩm nói trên chưa được cấp giấy tiếp nhận đăng ký sản phẩm tại cơ quan này.
Aptamil của Danone bị thu hồi gần đây tại Anh do nghi vấn nhiễm độc (Ảnh: Alamy).
Liên quan đến sự việc, cùng ngày Cục An toàn thực phẩm đã có công văn gửi Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương, đề nghị thông báo tới các sàn thương mại điện tử và website bán hàng phối hợp với chủ gian hàng, nhà phân phối yêu cầu ngừng kinh doanh các lô sữa nêu trên nếu có lưu hành tại Việt Nam.
Đồng thời, các đơn vị liên quan cần gỡ bỏ thông tin về sản phẩm kém chất lượng và xử lý theo đúng quy định của pháp luật, nếu có.
Chiến dịch thu hồi lớn nhất lịch sử của Nestlé
Chỉ hai tuần trước đó, vào đầu tháng 1, Tập đoàn thực phẩm lớn nhất thế giới Nestlé đã tiến hành thu hồi một số lô sữa bột nghi nhiễm cereulide. Đợt thu hồi khởi đầu từ cuối tháng 12/2025 với quy mô nhỏ, áp dụng đối với một số dòng sữa bột SMA, BEBA và NAN tại nhiều quốc gia châu Âu, sau đó được mở rộng sang hàng chục thị trường trên toàn cầu.
Ngày 7/1, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế, đã có văn bản yêu cầu Công ty TNHH Nestlé Việt Nam rà soát việc đăng ký và tự công bố đối với các sản phẩm sữa bột dành cho trẻ sơ sinh mang nhãn hiệu Beba và Alfamino, đồng thời báo cáo tình hình nhập khẩu, tiêu thụ, tồn kho cũng như đề xuất biện pháp xử lý trong trường hợp các lô hàng đã được đưa vào Việt Nam.
Đến ngày 8/1, Công ty TNHH Nestlé Việt Nam thông báo tự nguyện và chủ động thu hồi phòng ngừa 17 lô sữa công thức dành cho trẻ nhỏ mang thương hiệu NAN do doanh nghiệp nhập khẩu và phân phối. Công ty khuyến nghị người tiêu dùng kiểm tra danh sách đầy đủ các sản phẩm bị ảnh hưởng, trong đó số lô và hạn sử dụng được in ở đáy lon.
Theo Nestlé, nghi vấn nhiễm độc tố được cho là xuất phát từ một nguyên liệu đầu vào do nhà cung cấp bên ngoài cung ứng, buộc tập đoàn phải mở rộng rà soát toàn bộ dầu axit arachidonic và các hỗn hợp dầu liên quan đang được sử dụng trong quy trình sản xuất sữa công thức. Nestlé khẳng định đến nay chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp ảnh hưởng sức khỏe nào ở trẻ em liên quan đến các lô sản phẩm bị thu hồi.
Đầu năm nay, Nestlé đã triển khai chiến dịch thu hồi sản phẩm lớn nhất toàn cầu của hãng vì nghi vấn sữa nhiễm độc (Ảnh: Getty).
Độc tố khiến ngành sữa chao đảo là gì?
Theo TS.BSCK2 Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM, cereulide là một loại độc tố gây nôn do vi khuẩn Bacillus cereus sinh ra.
Vi khuẩn Bacillus cereus tồn tại phổ biến trong môi trường tự nhiên như đất, nước và bụi bẩn, thường xuất hiện trên các loại rễ, củ hoặc thực phẩm giàu tinh bột. Đây là loại vi khuẩn có sức bền cao, có thể chịu được nhiệt độ cao, kể cả trong quá trình nấu chín, cấp đông hoặc tiếp xúc với tia cực tím.
Đáng lưu ý, độc tố cereulide có độ bền nhiệt rất cao, có thể chịu được nhiệt độ 121 độ C trong vòng hai giờ và không bị phá hủy bởi acid dạ dày hay enzym tiêu hóa. Điều này đồng nghĩa với việc ngay cả khi sữa đã được đun sôi hoặc làm nóng trong quá trình pha cho trẻ, độc tố vẫn không bị loại bỏ nếu đã hình thành trước đó.
Theo bác sĩ Hậu, Bacillus cereus thường tạo độc tố trong môi trường giàu tinh bột như cơm, mì ống, trong sữa có hàm lượng béo cao và ở khoảng nhiệt độ từ 10 đến 43 độ C. Đây cũng là lý do sữa công thức, đặc biệt khi đã mở nắp và được bảo quản ở nhiệt độ phòng, có thể trở thành môi trường thuận lợi cho sự hình thành độc tố nếu bị nhiễm vi khuẩn.
Khi xâm nhập vào cơ thể, nhất là ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, cereulide có thể gây ra các triệu chứng ngộ độc thực phẩm như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, mệt mỏi và chán ăn. Trong những trường hợp nặng, độc tố này có thể dẫn tới mất nước hoặc rối loạn trao đổi chất nếu không được xử trí y tế kịp thời. Trường hợp nhiễm độc nặng còn có nguy cơ ảnh hưởng đến gan, tụy hoặc hệ thần kinh.
Với đa số người trưởng thành khỏe mạnh, các triệu chứng ngộ độc do cereulide thường ở mức độ nhẹ và có thể tự hồi phục trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên, đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc những người có hệ miễn dịch suy yếu, mức độ nguy hiểm có thể cao hơn đáng kể.
Theo bác sĩ Hậu, khi trẻ hoặc người sử dụng sữa xuất hiện các dấu hiệu nghi ngộ độc, việc xử trí cần được tiến hành theo tình huống cấp cứu. Người bệnh cần nhanh chóng được loại bỏ độc chất bằng các biện pháp phù hợp như gây nôn hoặc rửa dạ dày, đồng thời uống nước đun sôi để nguội và oresol có nồng độ thẩm thấu thấp.
Ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nặng như rối loạn tri giác, hôn mê, co giật, khó thở, mệt nhiều, mất nước hoặc sốt cao trên 39 độ C, gia đình cần gọi cấp cứu 115 hoặc chủ động đưa người bệnh tới cơ sở y tế gần nhất.
Bên cạnh đó, theo bác sĩ Hậu, phụ huynh hoàn toàn có thể chủ động kiểm soát nguy cơ từ việc sử dụng sữa bằng những thói quen đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày.
Trước hết, nếu sữa đã pha nhưng chưa sử dụng ngay, cần làm nguội nhanh và bảo quản trong tủ lạnh, không để thực phẩm nguội dần ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.
Thứ hai, cần duy trì nhiệt độ tủ lạnh dưới 10 độ C, lý tưởng nhất là dưới 4 độ C, nhằm ức chế sự phát triển của vi khuẩn.
Thứ ba, việc hâm nóng lại có thể tiêu diệt vi khuẩn nhưng không phá hủy được độc tố cereulide nếu độc tố đã hình thành từ trước. Vì vậy, bảo quản đúng cách ngay từ đầu là yếu tố quan trọng nhất.
Ngoài ra, phụ huynh cần thường xuyên vệ sinh tủ lạnh, lò vi sóng bằng dung dịch khử trùng an toàn, đồng thời sử dụng riêng dụng cụ như dao, thớt, máy xay cho thực phẩm sống và thực phẩm chín, hoặc cho sữa của trẻ.
Khi sản phẩm sữa bị cơ quan chức năng thu hồi hoặc có nghi ngờ kém chất lượng, cha mẹ cần ngừng cho trẻ sử dụng ngay lập tức, kể cả khi trẻ chưa xuất hiện triệu chứng. Phụ huynh nên lưu lại thông tin sản phẩm như số lô, hạn sử dụng và giữ mẫu sản phẩm nếu có, đồng thời theo dõi sát tình trạng sức khỏe của trẻ.
“Phụ huynh không nên quá hoang mang mà cần chờ thông tin từ các chuyên gia và kết luận chính thức từ cơ quan chức năng. Việc lựa chọn sữa từ nguồn uy tín, cùng với tuân thủ đúng quy trình bảo quản, là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ và cả gia đình”, bác sĩ Hậu khuyến cáo.
