Hiện trạng tòa nhà 125 Hai Bà Trưng trong vùng lõi di sản TPHCM
(Dân trí) - Việc cho thuê mặt bằng tại tòa nhà 125 Hai Bà Trưng (TPHCM) thu hút sự chú ý của dư luận, khi công trình nằm trong khu vực vùng lõi di sản đô thị, liền kề nhiều công trình văn hóa - lịch sử tiêu biểu.
Tòa nhà 125 Hai Bà Trưng, một phần lịch sử của Bưu điện trung tâm Sài Gòn, đang gây xôn xao dư luận khi được Viễn thông TPHCM (thuộc VNPT) cho doanh nghiệp tư nhân thuê để kinh doanh, đồng thời có những thay đổi về kiến trúc.
Công trình này, từng là khu hậu cần quan trọng của Bưu điện trung tâm Sài Gòn thời Pháp thuộc, ít được công chúng biết đến do không phục vụ giao dịch trực tiếp. Người dân chủ yếu quen thuộc với sảnh giao dịch tại số 02 Công xã Paris, được xây dựng từ năm 1886 đến 1891.
Việc Viễn thông TPHCM cho thuê mặt bằng tại 125 Hai Bà Trưng để kinh doanh đã vấp phải nhiều ý kiến trái chiều. Cuối tháng 9/2025, tòa nhà này xuất hiện bảng hiệu "Chợ Nga" và hoạt động sửa chữa, sau đó đã được tháo dỡ.
Sự việc càng gây chú ý khi tòa nhà nằm trong khu vực tập trung các công trình văn hóa - lịch sử tiêu biểu của TPHCM như Nhà thờ Đức Bà, Đường Sách TPHCM, Dinh Độc Lập và khu Bưu điện trung tâm.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy, một số hạng mục kiến trúc đã có dấu hiệu thay đổi. Lầu 2 đang được thi công, sơn sửa, một số ô cửa sổ được trát lại và tạo hình vòm, khác biệt so với phần còn lại của tòa nhà. Việc thi công này đã gây hư hại mái che của Đường Sách TPHCM do vật liệu rơi xuống.
Hiện tại, công trình thuộc quyền quản lý của VNPT sau khi được tách khỏi Bưu điện TPHCM.
Khu vực tầng trệt và các không gian lân cận đang được cho thuê làm nhà hàng, quán ăn và cửa hàng quần áo.
Một tiểu thương cho biết, "Chợ Nga" mới khá vắng khách, chủ yếu là khách nước ngoài.
Sở Công Thương TPHCM cho biết, chưa đủ cơ sở xác định loại hình kinh doanh do công trình vẫn đang sửa chữa. Các sở, ngành đang rà soát hồ sơ pháp lý và tình trạng sử dụng đất.
Nhà nghiên cứu lịch sử Trần Hữu Phúc Tiến bày tỏ sự ngạc nhiên khi tòa nhà 125 Hai Bà Trưng được cho thuê để mở chợ bán quần áo. Ông nhấn mạnh, công trình này là một cấu phần quan trọng của khu Bưu điện trung tâm Sài Gòn, được xây dựng từ năm 1932. Việc xem đây là công trình độc lập là một cách hiểu mới.
Ông Tiến dẫn ví dụ từ Bưu điện trung tâm Melbourne (Úc), nơi kiến trúc bên ngoài được bảo tồn nghiêm ngặt dù đã chuyển đổi công năng. Ông cho rằng, việc tái sử dụng các công trình bưu điện là cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhưng cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng để bảo tồn giá trị lịch sử và kiến trúc.
Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM đã yêu cầu đơn vị quản lý lưu ý thiết kế mặt ngoài công trình, đảm bảo hài hòa với kiến trúc khu vực trung tâm lịch sử. Văn phòng UBND TPHCM cũng đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan rà soát loại hình và sản phẩm kinh doanh tại tòa nhà 125 Hai Bà Trưng.
Mặc dù chưa được xếp hạng di tích, tòa nhà 125 Hai Bà Trưng nằm liền kề các công trình đã được kiểm kê di tích. Do đó, việc cải tạo, sửa chữa cần đảm bảo màu sắc, hình thức kiến trúc phù hợp với không gian vùng lõi di sản văn hóa của thành phố.
