Học sinh, sinh viên sập bẫy “bắt cóc online” vì cố chứng minh vô tội

Chiều 19/1, Công an TPHCM tổ chức hội nghị, cung cấp thông tin phục vụ công tác tuyên truyền phòng chống ma túy và nâng cao cảnh giác với tội phạm "bắt cóc online".

Đại tá Trần Hồng Minh, Phó Giám đốc Công an TPHCM, cho biết, thời gian qua, việc đấu tranh, phòng chống tội phạm “bắt cóc online” của các đơn vị nghiệp vụ công an thành phố đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, ông đánh giá loại tội phạm này vẫn diễn biến phức tạp.

Tại hội nghị, Phó Giám đốc đề nghị Phòng Cảnh sát hình sự làm rõ các thủ đoạn của tội phạm “bắt cóc online” để các đơn vị tiếp thu, thực hiện một cách thiết thực, góp phần kéo giảm loại tội phạm này.

Nạn "bắt cóc online" đáng báo động

Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM, cho biết năm 2025, trên địa bàn thành phố xảy ra 77 vụ “bắt cóc online”. Trong số này, công an đã tổ chức giải cứu 52 vụ; 13 trường hợp nạn nhân tự thoát và trở về nhà. Đáng chú ý, từ đầu năm đến nay, TPHCM ghi nhận thêm 16 vụ “bắt cóc online”, con số được đánh giá là đáng báo động.

Theo Đại tá Nguyễn Tiến Đạt, tội phạm “bắt cóc online” đang gia tăng nhanh và liên tục thay đổi thủ đoạn. Dù công an đã triển khai nhiều biện pháp tuyên truyền, thậm chí mời nghệ sĩ, á hậu tham gia để các buổi tuyên truyền thêm thu hút, sinh động, nhưng số nạn nhân bị lừa vẫn ở mức cao, chủ yếu là học sinh, sinh viên.

“Hầu như các em học sinh, sinh viên học rất giỏi nhưng vẫn bị lừa. Khi giải cứu, chúng tôi hỏi các em có đọc các bài viết cảnh báo trên mạng xã hội không thì hầu hết nói có. Thế nhưng, chỉ cần nghe các đối tượng xưng công an, viện kiểm sát, tòa án là sợ hãi, làm theo lời các đối tượng”, Đại tá Đạt chia sẻ.

Trưởng phòng Cảnh sát hình sự nhận định, một trong những nguyên nhân chính khiến các em sập bẫy là tâm lý “cố chứng minh mình vô tội”. Cụ thể, khi nghe đối tượng thông báo nghi vấn liên quan rửa tiền, mua bán ma túy, nhiều nạn nhân lập tức khẳng định bản thân không liên quan và tìm cách chứng minh. Lợi dụng điều này, các đối tượng giả mạo cơ quan chức năng hướng dẫn nạn nhân cung cấp thông tin tài sản, chuyển tiền “xác minh”, rời khỏi nơi cư trú và không được thông báo cho gia đình.

“Theo chúng tôi, các đối tượng đánh vào tâm lý nạn nhân, đồng thời sử dụng AI (trí tuệ nhân tạo) để sàng lọc số điện thoại của học sinh, sinh viên nhằm lừa đảo. Không chỉ học sinh, sinh viên, người già cũng là nhóm bị nhắm đến. Với người lớn tuổi, thủ đoạn phổ biến là dụ mua hàng khuyến mãi”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt thông tin.

Công an không yêu cầu làm việc qua video

Theo Trưởng phòng Cảnh sát hình sự, các trường học cần tăng cường tập huấn kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên. Dù kỹ năng sống của mỗi người phần lớn hình thành qua quá trình tự học, nhưng ông cho rằng nếu nhà trường không định hướng, các đối tượng lừa đảo sẽ tranh thủ cơ hội để tiếp cận, dụ dỗ.

“Công tác phòng, chống của chúng ta là có, nhưng để phòng ngừa sâu và thẩm thấu đến từng cấp vẫn chưa đủ. Đối tượng lừa đảo có rất nhiều phương hướng tiếp cận, trong khi cách tiếp cận, chia sẻ, lan tỏa của chúng ta còn hạn chế”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt thẳng thắn.

Một khuyến cáo mà Đại tá Nguyễn Tiến Đạt cho rằng có thể giúp giảm số người bị lừa là “nạn nhân không nên sợ công an, công an chẳng làm gì cả”. Theo ông, không có cán bộ công an nào yêu cầu người vi phạm “chứng minh” bằng cách chuyển tiền hoặc làm việc qua video. Tối thiểu, khi cần làm việc, cơ quan công an sẽ gửi giấy mời. Thậm chí, kể cả khi có giấy mời nhưng người chuyển không phải công an khu vực, tổ trưởng dân phố thì người dân cũng nên đặt nghi vấn.

“Nhiều em ở nhà ba mẹ nói không nghe, nhưng đối tượng nói là nghe hết. Nói bắt cóc online chứ các đối tượng chỉ dùng lời nói. Thậm chí, có những em nghe theo lời các đối tượng, tự phá két sắt, lấy tiền của người thân để chuyển cho các đối tượng. Về khía cạnh pháp luật, hành vi của các em đã vi phạm”, Đại tá Nguyễn Tiến Đạt chia sẻ.

Trong thời gian tới, Đại tá Đạt nhận định thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo có thể tiếp tục biến đổi, nhất là dịp Tết khi nhu cầu mua vé xe, hàng hóa của học sinh, sinh viên tăng cao.

Do đó, Trưởng phòng Cảnh sát hình sự đề nghị định kỳ hai tuần một lần, cơ quan công an sẽ cung cấp thông tin, thủ đoạn mới để phối hợp với nhà trường tuyên truyền đến học sinh, sinh viên. Mục tiêu là nỗ lực hạn chế tối đa nguy cơ học sinh, sinh viên bị nhóm đối tượng lừa đảo tấn công, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.

Phát biểu kết luận, Đại tá Trần Hồng Minh khuyến cáo học sinh, sinh viên cần hết sức cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo; không tin, không nghe theo và không chuyển tiền cho bất kỳ đối tượng nào trên mạng xã hội. Đồng thời, ông nhấn mạnh khi cơ quan công an cần làm việc với người dân sẽ trực tiếp gửi giấy mời, giấy triệu tập hoặc thông qua công an địa phương; không làm việc qua điện thoại, mạng xã hội và không yêu cầu chuyển tiền để phục vụ điều tra.