Chứng tích 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị được chống đỡ bằng khung thép
(Dân trí) - Trường Bồ Đề, chứng tích sót lại sau 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, đã được tu bổ theo nguyên tắc giữ nguyên giá trị lịch sử, hạn chế tối đa việc can thiệp vào kết cấu nguyên bản của di tích.
Trường Bồ Đề tọa lạc trên đường Trần Hưng Đạo, phường Quảng Trị (Quảng Trị). Đây là chứng tích hiếm hoi còn sót lại sau 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972.
Ngôi trường được Hội Phật giáo tỉnh Quảng Trị xây dựng năm 1959, từ sự đóng góp của tăng ni, phật tử và nhân dân địa phương thông qua phong trào tiết kiệm “Gạo bồ đề”.
Những năm đầu hoạt động, Trường Bồ Đề đã đón hàng nghìn học sinh, trong đó có nhiều trẻ mồ côi, hoàn cảnh khó khăn, được nuôi dạy và chăm sóc tận tình, chu đáo.
Trong kháng chiến chống Mỹ, Trường Bồ Đề trở thành căn cứ cách mạng bí mật, điểm hẹn, nơi liên lạc cho các hoạt động đấu tranh.
Mùa hè "đỏ lửa" 1972, Trường Bồ Đề một lần nữa ghi dấu trong lịch sử khi trở thành “pháo đài” kiên cố của quân ta. Tại đây đã xảy ra những cuộc giành giật sinh tử để ngăn chặn đường tiến công của địch.
Trải qua mưa bom, bão đạn, thị xã Quảng Trị (nay là phường Quảng Trị) gần như bị san phẳng, Trường Bồ Đề là công trình hiếm hoi còn tồn tại đến ngày nay. Ngôi trường 2 tầng sau chiến tranh loang lổ vết đạn, trần thủng nhiều lỗ lớn nhỏ, hình dạng khác nhau. Nhiều đoạn ban công, trụ đỡ, trần nhà bị bom đánh hỏng, trơ lõi sắt.
Lãnh đạo Ban quản lý Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thành cổ Quảng Trị cho biết năm 1986, Trường Bồ Đề được xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia. Đến năm 2013, nơi đây trở thành một phần trong quần thể Di tích Quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị và những địa điểm lưu niệm sự kiện 81 ngày đêm năm 1972.
Cuối năm 2024, UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt dự án tôn tạo Khu di tích Quốc gia đặc biệt Thành cổ Quảng Trị và những địa điểm lưu niệm sự kiện 81 ngày đêm năm 1972, trong đó có Trường Bồ Đề. Việc tu bổ được thực hiện từ tháng 5/2025.
Quá trình tu bổ được thực hiện theo nguyên tắc giữ nguyên giá trị lịch sử, hạn chế tối đa việc can thiệp vào kết cấu nguyên bản của di tích Trường Bồ Đề. Toàn bộ di tích được lắp đặt hơn 30 cọc thép và hàng chục xà ngang, giúp tăng khả năng chịu lực nhưng vẫn giữ nguyên hình dáng, cấu trúc ban đầu.
Toàn bộ bề mặt tường và sàn di tích được quét phủ lớp keo chống thấm trong suốt để bảo vệ nguyên trạng khỏi rêu mốc, ảnh hưởng thời tiết nhưng không che lấp các dấu tích chiến tranh. Trong quá trình hoàn thiện tu bổ, đơn vị quản lý cũng xóa bỏ các dòng chữ bôi bẩn, viết bậy trên tường, giúp giữ gìn cảnh quan di tích mà không làm mất đi các tài liệu lịch sử quan trọng.
Sau nhiều tháng thi công, việc tu bổ Trường Bồ Đề cơ bản hoàn thành và sẵn sàng đón khách tham quan, tìm hiểu dịp Tết Nguyên đán 2026. Khuôn viên di tích được dọn dẹp cây cỏ, rác thải, các vật dụng không liên quan được di dời, sân vườn được cải tạo, các hạng mục phụ trợ được xây dựng.
Tầng 1 của di tích Trường Bồ Đề đặt bàn thờ để người dân, du khách có thể dâng hương, tưởng niệm các liệt sỹ đã hy sinh. Ngày nay, Trường Bồ Đề không chỉ là di tích lịch sử mà còn là điểm đến giáo dục truyền thống, nơi thế hệ trẻ và du khách tìm hiểu ký ức hào hùng của dân tộc.
Vị trí di tích Trường Bồ Đề (Ảnh: Google Maps).
