Suốt 78 năm qua, kể từ Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947), Đảng, Nhà nước luôn đặt công tác chăm lo người có công với cách mạng ở vị trí quan trọng. Đây không chỉ là trách nhiệm chính trị mà còn là bổn phận đạo lý thiêng liêng. Phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” vì vậy được lan tỏa sâu rộng, trở thành chuẩn mực văn hóa ứng xử trong đời sống xã hội, được kế tục qua nhiều thế hệ.

Nhận thức rõ ý nghĩa của công tác này, nhiều địa phương đã chủ động ban hành chính sách đặc thù, huy động nguồn lực xã hội và nâng cao chất lượng chăm sóc, phụng dưỡng người có công. Từ đô thị lớn đến miền núi, hải đảo, các hoạt động tri ân luôn được duy trì bền bỉ, giàu tính nhân văn.

Là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia và là địa phương có số lượng người có công lớn, Hà Nội luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho các đối tượng chính sách. Thành phố đã ban hành nhiều cơ chế vượt mức quy định của Trung ương, tiêu biểu như Chương trình số 08-CTr/TU ngày 17/3/2021 về “Phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của nhân dân Thủ đô”.

Chương trình đặt mục tiêu rõ ràng: 100% người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình nơi cư trú; hỗ trợ xây mới hoặc cải tạo toàn bộ nhà ở xuống cấp của người có công; đẩy mạnh số hóa, hiện đại hóa dịch vụ công liên quan đến lĩnh vực này.

Để hiện thực hóa mục tiêu, HĐND thành phố ban hành nhiều nghị quyết quan trọng như Nghị quyết 24/2022/NQ-HĐND nâng mức điều dưỡng tập trung lên 1,8 lần và điều dưỡng tại nhà lên 0,6 lần mức chuẩn; Nghị quyết 02/2025/NQ-HĐND bổ sung trợ cấp 1,5 triệu đồng/người/tháng từ 1/7/2025 và hàng loạt hỗ trợ đặc thù về khám chữa bệnh, nuôi dưỡng, mai táng phí.

Nhờ đó, riêng tháng 11/2025, Hà Nội đã tiếp nhận và giải quyết 1.009 hồ sơ hưởng chế độ ưu đãi; chăm sóc tập trung 1.517 lượt người tại các trung tâm với tổng kinh phí hơn 15 tỷ đồng.

Tính chung 11 tháng năm 2025, thành phố đã giải quyết 8,2 nghìn hồ sơ người có công; tổ chức điều dưỡng tập trung cho 15,7 nghìn lượt người. Tổng kinh phí dành cho hoạt động ưu đãi đạt 3.824 tỷ đồng. Trong đó, trợ cấp hằng tháng cho 76 nghìn người: 2.434 tỷ đồng; trợ cấp một lần: 215 tỷ đồng; quà lễ, tết: 1.063 tỷ đồng; điều dưỡng: 112 tỷ đồng.

Phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ tại 100% xã, phường, thị trấn. Quỹ “Đền ơn đáp nghĩa” thành phố đạt 160,025 tỷ đồng; tặng 15.014 sổ tiết kiệm tình nghĩa; tu sửa 371 công trình ghi công liệt sĩ; hỗ trợ cải tạo, xây sửa nhà ở cho 1.179 hộ người có công. 100% Bà mẹ Việt Nam Anh hùng còn sống được phụng dưỡng thường xuyên với mức hỗ trợ trên 2 triệu đồng/người/tháng.

Là địa phương đi đầu trong công tác “Đền ơn đáp nghĩa”, toàn tỉnh Quảng Ninh hiện có 48.000 đối tượng người có công, trong đó hơn 8.300 người trực tiếp tham gia cách mạng, kháng chiến. Mỗi tháng, tỉnh chi trả hơn 12.000 suất trợ cấp thường xuyên, bảo đảm đời sống ổn định cho các gia đình chính sách.

Điểm nhấn của Quảng Ninh là hàng loạt chính sách đặc thù vượt mức Trung ương, như Nghị quyết 23/2023/NQ-HĐND và 46/2024/NQ-HĐND. Riêng Tết Nguyên đán 2025, tỉnh đã trao 45.280 suất quà, tổng hơn 51,7 tỷ đồng - mức cao nhất từ trước đến nay.

Công tác hỗ trợ nhà ở được triển khai hiệu quả: Giai đoạn 2013-2021 hoàn thành hơn 12.000 căn nhà. Năm 2025, Quảng Ninh đã hoàn thành hỗ trợ 306 căn nhà cho hộ gia đình người có công trước 27/7 theo chỉ đạo của Thủ tướng. Hoạt động điều dưỡng tại Trung tâm Điều dưỡng người có công được duy trì với 2.500 lượt/năm, mức hỗ trợ lên tới 1,8 triệu đồng/người điều dưỡng tập trung.

Trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9, HĐND tỉnh thông qua chính sách tặng quà 2 triệu đồng/người (2,5 triệu đồng với các trường hợp được thăm trực tiếp), với tổng kinh phí 32 tỷ đồng.

Tại Đà Nẵng, trong nhiều năm qua, địa phương này luôn dành nguồn lực lớn để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người có công. Thành phố ban hành hàng loạt chính sách vượt trội, thể hiện sự quan tâm thường xuyên và sâu sắc.

Mức hỗ trợ thường xuyên đặc biệt: 1,5 triệu đồng/tháng cho người hoạt động cách mạng trước 1/1/1945 và Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; 1 triệu đồng/tháng cho các đối tượng hoạt động cách mạng từ 1/1/1945 đến trước Tổng khởi nghĩa. Ngoài ra, Đà Nẵng còn tăng mạnh mức trợ cấp đối với người có công mắc bệnh hiểm nghèo, mức hỗ trợ đã nâng lên gần 1,4 triệu đồng/tháng.

Để hỗ trợ người có công ổn định nơi ở, HĐND thành phố ban hành chính sách hỗ trợ tiền sử dụng đất và hỗ trợ kinh phí xây mới, sửa chữa nhà ở đối với người có công với cách mạng trên địa bàn thành phố.

Qua đó, hỗ trợ tiền sử dụng đất đối với người có công với cách mạng và thân nhân của người có công với cách mạng trên địa bàn thành phố từ 45 triệu đồng đến 70 triệu đồng/hộ tùy đối tượng.

Ngày 13/12/2024, HĐND thành phố tiếp tục ban hành Nghị quyết số 67/2024/NQ-HĐND quy định mức hỗ trợ kinh phí xây dựng mới hoặc cải tạo, sửa chữa nhà ở đối với người có công cách mạng và thân nhân liệt sĩ trên địa bàn thành phố.

Theo đó, ngoài mức hỗ trợ theo quy định của Trung ương là 60 triệu đồng/nhà xây mới, 30 triệu đồng/nhà sửa chữa, thành phố hỗ trợ thêm 40 triệu đồng/nhà xây mới, 10 triệu đồng/nhà sửa chữa. Giai đoạn 2024-2025 hỗ trợ 1.032 hộ người có công, chiếm hơn 50% tổng số hộ thuộc diện hỗ trợ. Tháng 3/2025, chung cư xã hội cho người có công đầu tiên tại Vũ Mộng Nguyên hoàn thành, gồm 209 căn hộ, cơ sở vật chất hiện đại, mở ra mô hình an sinh mới, mang tính bền vững.

Cả nước hiện đã xác nhận được 9,2 triệu người có công và thân nhân người có công, trong đó có hơn 1,2 triệu liệt sĩ, hơn 140.000 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, hơn 600.000 thương binh, bệnh binh, cùng hàng triệu thân nhân liệt sĩ, người hoạt động cách mạng, người bị địch bắt tù đày và người bị nhiễm chất độc hóa học.

Trong nhiều năm qua, các chính sách ưu đãi đối với người có công liên tục được bổ sung, sửa đổi để thể chế hóa quan điểm của Đảng, chuẩn hóa điều kiện, tiêu chuẩn công nhận người có công, đồng thời bảo đảm tốt hơn đời sống vật chất và tinh thần của họ.

Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và các văn bản hướng dẫn đã mở rộng đáng kể nhóm đối tượng được thụ hưởng, nâng mức hỗ trợ và bảo đảm công bằng xã hội. Ngoài trợ cấp hằng tháng, người có công còn được hưởng nhiều chính sách thiết thực như: chăm sóc sức khỏe; hỗ trợ nhà ở, đất ở, đất sản xuất; dạy nghề, tạo việc làm; ưu tiên trong giáo dục - đào tạo.

Từ năm 2021 đến 2025, mức chuẩn trợ cấp ưu đãi đã tăng hơn 70%. Hiện mức chuẩn là 2.789.000 đồng, cao hơn mức lương cơ sở của cán bộ, công chức. Việc điều chỉnh kịp thời này nhằm bảo đảm người có công có mức sống ngày càng tốt hơn, phù hợp yêu cầu phát triển chung.

Đặc biệt, hơn 7.000 hồ sơ tồn đọng kéo dài nhiều năm đã được giải quyết, trong đó có hơn 2.400 liệt sĩ và 2.700 thương binh, người hưởng chính sách như thương binh. Riêng 6 tháng đầu năm nay, Bộ Nội vụ đã trình Thủ tướng cấp và trao thêm 325 Bằng “Tổ quốc ghi công”.

Nhà ở cho người có công là một trong những điểm sáng nổi bật. Giai đoạn 2013-2020, hơn 10.000 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương đã hỗ trợ xây mới và sửa chữa 393.707 căn theo Quyết định 22. Thực hiện Quyết định 21/2024/QĐ-TTg, các địa phương đã lập đề án hỗ trợ nhà ở cho 43.493 hộ người có công và thân nhân liệt sĩ; đến 27/7/2025 đã hỗ trợ 34.722 hộ.

Bên cạnh đó: 41.800 căn nhà đã được xây mới hoặc sửa chữa trong gần 2 năm qua bằng nguồn ngân sách và xã hội hóa; 57.037 sổ tiết kiệm trị giá hơn 124 tỷ đồng được trao từ năm 2019 đến nay; hơn 3,26 triệu lượt người có công và thân nhân được hỗ trợ trong các dịp lễ, Tết đầu năm 2025 với tổng kinh phí 1.400 tỷ đồng.

Hằng năm, ngân sách nhà nước dành hơn 30.000 tỷ đồng chi trả chế độ ưu đãi. Chủ tịch nước cũng dành gần 1.000 tỷ đồng tặng quà dịp Tết Nguyên đán và Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Song song, Nhà nước tiếp tục đầu tư xây dựng 62 cơ sở nuôi dưỡng và chăm sóc người có công, dự kiến đến năm 2030 sẽ xây thêm 8 cơ sở.

Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai trên toàn quốc, tạo ra yêu cầu sửa đổi, đồng bộ hóa một số nội dung trong thực hiện chính sách người có công. Sau gần 4 năm thực hiện Nghị định 131/2021/NĐ-CP, nhiều vướng mắc đã bộc lộ, nhất là trong công tác xác nhận và thực hiện chế độ ưu đãi.

Bộ Nội vụ đã xây dựng dự thảo Nghị định mới thay thế Nghị định 131/2021/NĐ-CP, trong đó đề xuất nhiều sửa đổi quan trọng.

Nổi bật nhất là bổ sung bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh đối với trường hợp làm nhiệm vụ quốc phòng an ninh có tính chất nguy hiểm khi xây dựng tuyến biên giới, làm nhiệm vụ mật, thực hiện nhiệm vụ ngăn chặn, bắt giữ đối tượng thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội sau khi các đối tượng bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

Người làm nhiệm vụ quốc phòng an ninh có tính chất nguy hiểm khi: Chữa cháy; chống khủng bố, bạo loạn; giải thoát con tin; cứu hộ, cứu nạn, ứng cứu thảm họa thiên tai; thực hiện nhiệm vụ của kiểm ngư, cảnh sát biển; tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; rà phá, xử lý, tiêu hủy bom mìn, vật liệu nổ; nghiên cứu, chế tạo, sản xuất, thử nghiệm, bảo quản, vận chuyển thuốc phóng, thuốc nổ, vũ khí, đạn dược; xây dựng công trình ngầm quốc phòng, an ninh; xây dựng tuyến biên giới; làm nhiệm vụ mật.

Địa bàn có điều kiện đặc biệt khó khăn - như biên giới, hải đảo, vùng thiên tai - cũng được quy định rõ theo phụ lục của dự thảo. Đồng thời, dự thảo yêu cầu không xem xét công nhận đối với các trường hợp ốm đau ở nơi khác rồi sau đó mới chuyển công tác vào địa bàn khó khăn.

Bên cạnh đó, dự thảo còn có điểm mới về điều kiện hưởng trợ cấp tuất hằng tháng đối với con bị khuyết tật, khuyết tật đặc biệt nặng, đảm bảo điều kiện tiêu chuẩn theo đúng quy định của Pháp lệnh, không bổ sung thêm quy định làm thu hẹp diện đối tượng.

Ảnh: Tống Giáp - Trần Sơn -

Nguyễn Phương - Nguyễn Hằng

Video: Phan An

Nội dung: Trung Thịnh