Nỗi bất an của tài xế trên cao tốc thiếu làn dừng khẩn cấp mùa áp Tết

Sau một năm làm việc tại TPHCM, những người dân Nam Trung Bộ sắp trở lại với một hành trình hồi hương bằng đường bộ qua tuyến cao tốc Bắc - Nam đã được nối liền mạch đến Khánh Hòa.

Đường đã thông, nhưng nhiều đoạn vẫn bị ví von là "thấp tốc" vì chỉ có 2 làn xe mỗi chiều, cứ tai nạn là kẹt cứng. Tài xế cũng đôi khi được trải nghiệm từ đường bộ sang "đường thủy" vì cao tốc ngập nước, phải rẽ sang quốc lộ.  

Đường về nhà mùa Tết năm nay sẽ thông thoáng hay kẹt cứng. Việc điều phối, vận hành giao thông trên cao tốc có thể được cải thiện ra sao. Câu trả lời được quyết định bởi công tác quản lý, vận hành và tiến độ hoàn thành các hạng mục còn lại của dự án. 

Nguy cơ tai nạn, kẹt xe

Trên hành trình từ TPHCM đi các tỉnh phía Bắc, sau khi ra khỏi tuyến cao tốc cửa ngõ TPHCM - Long Thành - Dầu Giây, tài xế lưu thông sang đoạn cao tốc dài 170km xuyên qua tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ). Tuyến đường được ghép bởi 2 dự án thành phần là Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây.

Trong đó, đoạn Vĩnh Hảo - Phan Thiết không có làn dừng khẩn cấp liền mạch. Theo Ban An toàn giao thông tỉnh Lâm Đồng, trên cao tốc này đã xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông liên quan đến việc ô tô bị hư hỏng, dừng sửa chữa vào ban đêm. 

Nhiều tài xế đường dài luôn được cảnh báo sự nguy hiểm của các cao tốc chưa có làn dừng khẩn cấp liền mạch, đặc biệt là vào ban đêm. Tuyến đường còn nhiều bất cập và tiềm ẩn nguy hiểm tai nạn. 

Tài xế Nguyễn Hữu Phát (45 tuổi, ngụ phường Dĩ An, TPHCM), chuyên chạy xe tải chở hàng từ Khánh Hòa vào TPHCM, cho biết, anh rất hồi hộp khi lái xe trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết, đặc biệt là vào ban đêm. Tốc độ giới hạn ở cao tốc này là 90km/h nhưng anh phải chạy chậm hơn để xử lý tình huống trên đường.

Ngày 9/7, vụ tai nạn nghiêm trọng giữa 2 xe khách giường nằm trên cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết đã khiến 3 người tử vong. Tai nạn được xác định do xe khách đi trước bị nổ lốp nhưng không có làn dừng khẩn cấp, phải dừng tạm trên một làn đường và bị xe đi phía sau tông trúng.

Vụ tai nạn làm dấy lên hồi chuông cảnh báo về mối nguy hiểm khi cao tốc thiếu dải dừng đỗ liền mạch. Ngay sau vụ việc, UBND tỉnh Lâm Đồng đã đề nghị Bộ Xây dựng đầu tư làn dừng khẩn cấp liên tục trên tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết.

Tỉnh cũng đề nghị Cục Đường bộ kiểm tra, rà soát, đánh giá hệ thống an toàn giao thông và những tồn tại hạn chế, bất cập trên tuyến để có giải pháp khắc phục kịp thời.

Trước đó, vào tháng 9/2024, trên tuyến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết xảy ra vụ tai nạn giao thông khiến 2 người chết cũng do ô tô hỏng đậu ngay trên làn đường để sửa chữa vào ban đêm.

Đại diện Ban An toàn giao thông tỉnh Lâm Đồng cho biết, từ cuối năm 2024, cơ quan này đã gửi văn bản đến Cục Đường bộ Việt Nam, Cục Cảnh sát giao thông và Sở Xây dựng của các địa phương có nhiều xe chạy trên tuyến, đề nghị xử lý nghiêm hành vi không đặt báo hiệu đầy đủ phía sau khi xe gặp sự cố, buộc phải dừng đỗ.

Trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây, việc lưu thông được thoải mái hơn do có làn dừng khẩn cấp liền mạch. Tuy nhiên, tình trạng tài xế không giữ khoảng cách an toàn khiến tai nạn vẫn thường xuyên xảy ra.

Ngày 2/9, khi tuyến cao tốc này đang đón lượng lớn phương tiện trở về sau kỳ nghỉ lễ, một xe tải đã tông vào đuôi ô tô 7 chỗ, gây ra vụ tai nạn liên hoàn giữa 10 phương tiện. Vụ việc khiến tuyến đường từ miền Trung về TPHCM ùn tắc nghiêm trọng.

Trước đó, ngày 28/8, một xe đầu kéo lưu thông trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây (đoạn qua xã Tân Lập, tỉnh Lâm Đồng), bất ngờ tông vào đuôi xe chạy cùng chiều phía trước làm tài xế tử vong và một người trên cabin bị thương.

Không chỉ đối diện rủi ro tai nạn, các tài xế còn ngán ngẩm mỗi khi cao tốc xảy ra va chạm nhỏ. "Do đường chỉ có 2 làn nên mỗi khi có tai nạn là ùn tắc kéo dài. Đặc biệt là những dịp lễ, nghỉ Tết thì cảnh kẹt xe còn nghiêm trọng hơn", tài xế Phạm Văn Huy (38 tuổi, ngụ tỉnh Lâm Đồng, chia sẻ. 

Đi cao tốc giúp các doanh nghiệp vận tải thuận tiện hơn nhiều so với quốc lộ 1. Tuy nhiên, việc các tuyến cao tốc chưa có làn dừng khẩn cấp liền mạch cũng mang đến nhiều rủi ro cho tài xế.

Cao tốc thường xuyên ngập úng, sạt lở

Sau hơn 2 năm, tưởng như đã xử lý triệt để, tình trạng ngập nước trên cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây bất ngờ tái diễn vào ngày 4/11, thời điểm mưa lớn bất thường trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.

Nước ngập gây chia cắt giao thông. Đơn vị quản lý cao tốc phải điều hướng phương tiện rẽ sang quốc lộ. Qua rà soát nguyên nhân, chủ đầu tư dự án xác định đường dây cáp điện của máy bơm tiêu thoát nước bị lấy trộm, dẫn đến việc máy bơm không hoạt động khi nước lũ từ thượng nguồn đổ về.

Trong những tháng cuối năm, cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết cũng thường xuyên bị gián đoạn lưu thông sau những trận mưa lớn. Theo Khu Quản lý đường bộ IV (Cục đường bộ Việt Nam), từ tháng 9 đến 12, cao tốc này ghi nhận nhiều đợt cát tràn xuống tuyến chính, ngập nước và xói lở taluy âm.

Trong hai ngày 2/9 và 7/9, mưa lớn khiến cát từ taluy dương tràn xuống, bao phủ mặt đường thành lớp dày tới 50cm, gây nguy hiểm cho xe qua lại.

Cũng trong tháng 9, mưa lớn khiến cao tốc Vĩnh Hảo - Phan Thiết xuất hiện nhiều điểm xói lở tại khu vực taluy âm đoạn qua xã Hàm Liêm.

Mưa lớn làm đất, cát hai bên tuyến cao tốc xói lở từng rãnh. Trong đó, điểm xói lở tại Km213+750 tạo thành hàm ếch ngay bên mép đường cao tốc.

Sau hàng loạt sự cố cho thấy vấn đề về chất lượng công trình, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã có công văn yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát toàn bộ dự án, xử lý triệt để các vị trí bị hư hỏng.

Theo tìm hiểu của phóng viên, dự án cao tốc Phan Thiết - Dầu Giây đã được đưa vào khai thác từ ngày 19/5/2023 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thiện toàn bộ hạng mục.

Ban Quản lý dự án 7 (PMU 7, đại diện chủ đầu tư) cho biết, hạng mục giám sát, điều hành giao thông thuộc 2 gói thầu đến nay mới cơ bản hoàn thành, đang vận hành thử trước khi bàn giao cho đơn vị quản lý tuyến đường.

Hạng mục đường quay đầu xe cũng còn vướng mặt bằng thi công tại 2 vị trí (nút giao Chợ Lầu và Đại Ninh). PMU 7 đã bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương thực hiện từ tháng 1 nhưng đến nay vẫn chậm trễ, chưa có mặt bằng để thi công.

Về lâu dài, các tuyến cao tốc chưa có đủ làn dừng khẩn cấp trong giai đoạn 1 sẽ được mở rộng, đầu tư hoàn chỉnh trong giai đoạn 2. Tuy nhiên, trong quá trình chờ đợi cao tốc được mở rộng, việc đảm bảo phương tiện đi lại thông suốt, an toàn phụ thuộc rất lớn vào khâu quản lý, vận hành và bảo trì công trình.

Trước đó, lãnh đạo Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm đường cao tốc chưa đạt quy mô, thiếu làn dừng khẩn cấp... thì khâu quản lý, vận hành và bảo trì dự án càng phải được chú trọng.

Lãnh đạo bộ đặt kỳ vọng vào năng lực quản lý, vận hành khai thác của Cục Đường bộ Việt Nam, đồng thời khẳng định khi thiếu làn dừng khẩn cấp, việc bù đắp những bất cập ấy bằng khâu tổ chức, quản lý giao thông thì sẽ đạt được hiệu quả.