Vùng Vịnh xây dựng “phương án B” khi chiến sự Iran kéo dài

Tại các quốc gia Vùng Vịnh giàu có đang phải hứng chịu phần lớn các đòn đáp trả của Iran, cuộc chiến không còn được coi là một cuộc khủng hoảng tạm thời có ngày kết thúc.

Hiện nay, mối đe dọa chính mà khu vực Vùng Vịnh phải đối mặt là sự "bình thường hóa" cuộc khủng hoảng, ông Majed al-Ansari, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar kiêm cố vấn cho Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al Thani, phát biểu hôm thứ Hai.

"Nó không còn là một cuộc khủng hoảng tạm thời có ngày bắt đầu và ngày kết thúc. Nó ngày càng được coi là một trạng thái bình thường mới", ông nói.

Lập "phương án B" hiện là yếu tố sống còn đối với các quốc gia này. Theo nguồn thạo tin, các quốc gia Vùng Vịnh đang nỗ lực tăng cường năng lực phòng thủ và tìm kiếm các tuyến đường vòng qua eo biển Hormuz.

Những quốc gia giàu có này đã phải gánh chịu tổn thất nặng nề từ các cuộc tấn công của Tehran nhằm đáp trả Mỹ. Họ đang gia tăng chi tiêu cho an ninh và đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác an ninh quốc tế.

Họ mở rộng xây dựng tuyến đường ống dẫn dầu tại Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE), trong khi tận dụng triệt để các cảng biển ở UAE và Oman nằm ngoài eo biển Hormuz để tiếp tục xuất khẩu dầu và nhập khẩu các hàng hóa khác.

Trong khi đó, các quốc gia như Kuwait, Qatar và Bahrain, vốn không có các cảng biển như vậy hoặc không có đường biên giới đất liền cho phép họ né eo biển Hormuz, phải chịu tổn thất nghiêm trọng hơn.

Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tìm cách siết chặt gọng kìm kinh tế đối với Iran, các quan chức Vùng Vịnh cho biết, điều quan trọng là khu vực này phải mở rộng tầm nhìn.

"Tự chủ chiến lược không có nghĩa là cô lập chiến lược. Các mối quan hệ đối tác lâu đời và tin cậy của chúng tôi, đặc biệt là với Mỹ, vẫn là một phần thiết yếu trong an ninh và là nguồn sức mạnh quan trọng của chúng tôi. Hai điều này bổ trợ cho nhau chứ không mâu thuẫn", ông Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, nhận định.

Ông Gargash cho biết Iran "vẫn là láng giềng của chúng tôi, và đến một lúc nào đó chúng tôi sẽ phải tìm cách khôi phục những gì có thể khôi phục”.

"Địa lý không cho chúng tôi lựa chọn nào khác ngoài việc hợp tác. Nhưng chúng ta phải phân biệt rõ ràng giữa việc tái thiết một mối quan hệ cần thiết và mang tính thực tiễn với Iran, và việc khôi phục niềm tin. Điều thứ nhất là bắt buộc. Điều thứ hai sẽ khó khăn hơn rất nhiều", ông nói thêm.

“Ngoại giao đi trên dây”

Các phát biểu của ông Gargash và các quan chức khác đã nhấn mạnh rủi ro đối với các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh khi Washington tìm cách gây áp lực tối đa lên nền kinh tế Iran.

Tổng thống Trump đã phát tín hiệu ưu tiên sử dụng lệnh phong tỏa đường biển cùng một loạt biện pháp trừng phạt nhằm tạo đòn bẩy, buộc Iran đưa ra các nhượng bộ, bao gồm thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, giới chuyên gia hoài nghi việc áp lực kinh tế của Mỹ sẽ buộc Iran phải đầu hàng.

Giới chức Iran thừa nhận những tổn thất từ các lệnh trừng phạt gần đây đối với nền kinh tế của họ. Tuy nhiên, thay vì sẵn sàng đàm phán hơn, họ lại gia tăng các đòn tấn công và đưa ra những tuyên bố cứng rắn.

Quan chức Qatar Al-Ansari cho rằng, ở thời điểm này, có vẻ như cả Mỹ, Israel lẫn Iran đều không muốn bị coi là bên thất bại. Điều đó tạo ra một trở ngại lớn trong việc xác định "một kết cục mong muốn cho cả hai bên" để tuyên bố kết thúc cuộc chiến.

Trong bối cảnh đó, ông Al-Ansari nhận định: "Việc có các lực lượng quốc tế trong khu vực, có một liên minh chiến lược với Mỹ là rất quan trọng, nhưng điều đó là chưa đủ. Tự chủ về mặt an ninh là con đường duy nhất phía trước”.

Xây dựng “phương án B”

“Ngành công nghiệp vũ khí chắc chắn đang mở rộng trên khắp Vùng Vịnh. Trước đây chuyện này chỉ xoay quanh phòng thủ và răn đe. Nhưng giờ đây nó còn là về năng lực tấn công", ông Mohammed Baharoon, Tổng giám đốc một trung tâm nghiên cứu tại Dubai, cho biết.

Các quốc gia Vùng Vịnh đang tìm đến các đối tác bao gồm Ukraine, Thổ Nhĩ Kỳ và Hàn Quốc trong quá trình chuẩn bị cho tương lai.

"Mọi quốc gia đều đang xây dựng một phương án B", ông Nasser Hassan Al Shaikh, một doanh nhân, cựu quan chức chính phủ UAE và là nhà kinh tế học, cho biết.

Tập đoàn DP World, đơn vị vận hành cảng Jebel Ali ở Dubai, tuyên bố sẽ xây dựng hai bến cảng nước sâu mới tại Fujairah, nằm ngoài eo biển Hormuz.

Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC) cũng đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng đường ống dẫn dầu dài hàng trăm km, dự kiến đi vào hoạt động trong năm tới.

Hướng về phía cảng Khorfakkan của UAE vào một ngày gần đây, những hàng xe tải kéo dài ùn tắc dọc theo các con đường xẻ qua núi.

"Chúng tôi không xây dựng một cái gì đó để thay thế Hormuz. Chúng tôi đang tìm cách giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào nó", ông Farid Belbouab, Giám đốc điều hành của Gulftainer, nói.