Tăng trưởng hai con số: Tốc độ phải đi cùng chất lượng

Phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2 ngày 25/3, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nêu nhiều nội dung quan trọng, bao gồm mục tiêu tăng trưởng kinh tế "hai con số".

Tổng Bí thư không chỉ nêu mục tiêu tăng trưởng cao, mà đáng chú ý hơn là đặt ra bốn nguyên tắc để kiểm soát cách theo đuổi mục tiêu đó: tăng trưởng phải thực chất; phải giữ ổn định vĩ mô; phải sử dụng nguồn lực hiệu quả; và phải hướng tới nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm công bằng xã hội.

Thông điệp rất rõ: Việt Nam không chấp nhận tăng trưởng thấp. Nhưng cũng không chấp nhận tăng trưởng bằng mọi giá.

Cách đặt vấn đề này rất có ý nghĩa khi chuyển trọng tâm từ "tăng nhanh" sang "tăng đúng". Đây không chỉ là yêu cầu chính trị, mà là một đòi hỏi có cơ sở kinh tế học và thực tiễn phát triển.

Tăng trưởng thực chất: tránh "ảo ảnh GDP"

Nguyên tắc đầu tiên là tăng trưởng thực chất. Tổng Bí thư nhấn mạnh không đánh đổi chất lượng và tính bền vững lấy tốc độ đơn thuần. Mỗi phần trăm GDP phải đi kèm hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn.

Về mặt kinh tế, đây là điểm then chốt. Một nền kinh tế có thể tăng nhanh bằng cách tăng đầu tư, mở rộng tín dụng hoặc khai thác thêm tài nguyên. Nhưng cách tăng trưởng này thường không bền. Nó làm nền kinh tế "to lên", nhưng chưa chắc "khỏe lên". Ngược lại, tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ và năng lực cạnh tranh có thể không nhanh bằng ở bề mặt, nhưng bền hơn ở chiều sâu. Vì vậy, nguyên tắc này thực chất là một lời cảnh báo: đừng nhầm lẫn giữa tăng trưởng về lượng và phát triển về chất.

Một nền kinh tế có thể tăng nhanh trong ngắn hạn, nhưng chỉ có thể đi xa nếu tăng lên bằng năng suất.

Ổn định vĩ mô: nền móng của niềm tin

Nguyên tắc thứ hai là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, phối hợp linh hoạt chính sách tài khóa và tiền tệ. Đây là điều kiện tiên quyết. Không có nền kinh tế nào duy trì tăng trưởng cao lâu dài nếu nền tảng vĩ mô bất ổn. Với người dân, ổn định vĩ mô là giá cả không biến động mạnh, thu nhập không bị bào mòn. Với doanh nghiệp, đó là khả năng dự báo và niềm tin để đầu tư dài hạn. Một nền kinh tế có thể tăng nhanh trong vài năm. Nhưng nếu niềm tin thị trường suy giảm, thành quả sẽ bị xói mòn rất nhanh.

Không có ổn định vĩ mô, tăng trưởng cao chỉ là một đợt tăng tốc ngắn hạn.

Dùng nguồn lực hiệu quả: từ dàn trải sang chọn lọc

Nguyên tắc thứ ba là sử dụng nguồn lực hiệu quả. Tập trung vào dự án trọng điểm. Hạn chế dàn trải. Đẩy mạnh hợp tác công - tư. Mọi quyết định đầu tư phải dựa trên tính toán kinh tế - xã hội rõ ràng. Đây là vấn đề rất thực tế. Nhiều nền kinh tế không thiếu nguồn lực, nhưng thiếu kỷ luật trong phân bổ nguồn lực. Khi đầu tư bị chia nhỏ, nơi nào cũng một ít, hiệu quả sẽ thấp và tác động lan tỏa hạn chế. Tăng trưởng cao không thể dựa vào việc chi nhiều hơn. Mà phải dựa vào việc chi đúng hơn. Điều quan trọng là lựa chọn đúng dự án, đúng ưu tiên, đúng thời điểm và có cơ chế để bảo đảm chế độ trách nhiệm rõ ràng.

Tăng trưởng cao không đến từ việc bỏ ra nguồn lực nhiều hơn, mà từ việc sử dụng nguồn lực thông minh hơn.

Tăng trưởng vì con người: tiêu chuẩn cuối cùng

Nguyên tắc thứ tư là tăng trưởng phải phục vụ người dân. Thành quả phải chuyển hóa thành thu nhập, việc làm, phúc lợi và cơ hội phát triển công bằng hơn. Đây là điểm xác định đích đến của tăng trưởng. GDP là chỉ số quan trọng, nhưng không phải mục tiêu cuối cùng. Một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh. Nhưng nếu người dân không cảm nhận được sự cải thiện trong đời sống, nếu khoảng cách phát triển nới rộng, thì tăng trưởng đó khó bền. Công bằng xã hội không phải là phần "đi sau" của tăng trưởng. Nó phải được tính ngay từ đầu, trong cách thiết kế chính sách và phân bổ nguồn lực.

Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được nó trong đời sống hằng ngày.

Bốn nguyên tắc và năng lực thực thi

Nhìn tổng thể, bốn nguyên tắc mà Tổng Bí thư nêu ra không chỉ là những yêu cầu điều hành kinh tế trước mắt, mà là một hệ tiêu chuẩn định hướng cho toàn bộ quá trình phát triển trong giai đoạn mới. Ở đó, tăng trưởng không còn được nhìn thuần túy như một con số, mà được đặt trong một cấu trúc chặt chẽ: phải có chất lượng, có nền tảng ổn định, có hiệu quả sử dụng nguồn lực và có điểm đến xã hội rõ ràng.

Điểm đặc biệt của bốn nguyên tắc này là bao quát trọn vẹn logic của tăng trưởng hiện đại. Tăng trưởng phải thực chất để nền kinh tế "lớn lên" đồng thời "khỏe lên". Ổn định vĩ mô phải được giữ vững để tạo nền móng cho niềm tin thị trường và khả năng chống chịu. Nguồn lực phải được phân bổ hiệu quả để tạo ra những đột phá có tính lan tỏa. Và cuối cùng, toàn bộ thành quả phát triển phải hướng tới nâng cao đời sống nhân dân, củng cố công bằng xã hội.

Có thể nói, đây là một cách tiếp cận phát triển toàn diện và cân bằng. Nó không tuyệt đối hóa bất kỳ yếu tố nào, mà đặt các mục tiêu trong mối quan hệ tương hỗ, kiểm soát lẫn nhau. Chính điều đó giúp tránh được những lệch lạc thường thấy trong quá trình tăng trưởng nhanh, như chạy theo quy mô mà xem nhẹ chất lượng, hoặc ưu tiên tốc độ mà làm suy yếu nền tảng dài hạn.

Tuy nhiên, giá trị của các nguyên tắc này không chỉ nằm ở nội dung định hướng, mà còn ở khả năng được cụ thể hóa trong thực tiễn. Khi được chuyển hóa thành các tiêu chí rõ ràng, thành kỷ luật trong điều hành, thành quy trình lựa chọn và phân bổ nguồn lực minh bạch, và thành các chính sách xã hội hiệu quả, bốn nguyên tắc ấy sẽ trở thành "trục dẫn" cho toàn bộ hoạt động của bộ máy.

Nói cách khác, bốn nguyên tắc không chỉ là kim chỉ nam về tư duy, mà cần được hiện thực hóa thành quy tắc vận hành trong thực tế. Khi điều đó xảy ra, tăng trưởng hai con số sẽ không còn là một mục tiêu mang tính khát vọng, mà trở thành một quá trình phát triển có kiểm soát, có nền tảng và có định hướng rõ ràng.

Tốc độ quan trọng, nhưng phẩm chất quyết định

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo lần này là cách nhìn về tăng trưởng đã rất toàn diện. Không phải cứ tăng nhanh là đương nhiên tốt. Tăng trưởng chỉ đáng giá khi nó thực chất hơn, an toàn hơn, hiệu quả hơn và công bằng hơn. Bốn nguyên tắc không phải là rào cản của tăng trưởng. Ngược lại, đó là những "giới hạn cần thiết" để tăng trưởng không trượt hướng. Trong phát triển, tốc độ giúp chúng ta đi nhanh hơn. Nhưng chính phẩm chất mới quyết định chúng ta có thể đi được bao xa.

Tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi mỗi bước đi nhanh hơn cũng là một bước đi vững chắc hơn.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!