Tinh giản biên chế trong giai đoạn phát triển mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước, những mục tiêu lớn lao về tăng trưởng, chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính hiện đại, kiến tạo và phục vụ đang đặt ra những yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ, công chức trong toàn hệ thống chính trị.

Yêu cầu xây dựng một đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ đang trở thành một trong những vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với công cuộc phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Tư tưởng đó cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Mọi chủ trương đúng đắn của Đảng, mọi chính sách tiến bộ của Nhà nước, nếu không được tổ chức thực hiện bởi một đội ngũ cán bộ tận tâm, có năng lực và tinh thần trách nhiệm cao thì khó có thể đi vào cuộc sống.

Đặc biệt, đội ngũ cán bộ ở cơ sở chính là những người trực tiếp đưa đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với người dân và doanh nghiệp. Họ là cầu nối giữa Nhà nước và nhân dân, là nơi phản ánh rõ nhất chất lượng, hiệu lực và hiệu quả của bộ máy công quyền.

Trong điều kiện hiện nay, khi chủ trương phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh chưa từng có, vai trò và trách nhiệm của cán bộ cơ sở lại càng lớn hơn. Chính quyền địa phương không còn chỉ thực hiện công việc hành chính đơn thuần mà phải chủ động xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, giải quyết nhanh chóng yêu cầu của người dân và doanh nghiệp, đồng thời thích ứng với yêu cầu quản trị hiện đại trong thời đại số.

Điều đó đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải có trình độ chuyên môn vững vàng, tinh thông nghiệp vụ, có khả năng ứng dụng khoa học công nghệ, cập nhật thường xuyên các quy định pháp luật mới, có kỹ năng xử lý tình huống linh hoạt, sáng tạo trong công việc và đặc biệt phải có tinh thần trách nhiệm cao.

Một nền hành chính hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu vẫn tồn tại tình trạng trì trệ, né tránh trách nhiệm, làm việc cầm chừng hay thiếu tinh thần phục vụ nhân dân. Do vậy, chính phủ điện tử, chính quyền số hay chuyển đổi số quốc gia không chỉ là câu chuyện của hạ tầng công nghệ mà quan trọng hơn là con người vận hành hệ thống đó.

Nếu cán bộ không chịu học hỏi, ngại thay đổi, thiếu kỹ năng công nghệ hoặc làm việc theo lối mòn cũ kỹ thì mọi nỗ lực cải cách cũng khó đạt được hiệu quả thực chất. Trong guồng quay phát triển nhanh của thời cuộc, bộ máy hành chính đòi hỏi tốc độ xử lý công việc nhanh hơn, chính xác hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Điều đó đồng nghĩa với việc những cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu tinh thần trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ sẽ không còn chỗ đứng trong bộ máy mới.

Tinh giản biên chế vì thế không đơn thuần là giảm số lượng người làm việc trong khu vực công mà quan trọng hơn là cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Đây là yêu cầu khách quan của quá trình cải cách nền hành chính và xây dựng Nhà nước pháp quyền hiện đại. Một bộ máy tinh gọn nhưng hiệu lực, hiệu quả luôn tốt hơn một bộ máy lớn song trì trệ. Việc mạnh dạn đưa ra khỏi bộ máy những cán bộ yếu kém, thiếu trách nhiệm không phải là sự khắc nghiệt mà là yêu cầu tất yếu để bảo đảm tính vận hành lành mạnh của nền công vụ.

Thực tế cho thấy, ở đâu đó không ít nơi vẫn còn tình trạng một bộ phận cán bộ làm việc theo tư duy “an toàn”, sợ trách nhiệm, đùn đẩy công việc, né tránh va chạm hoặc thiếu tinh thần phục vụ nhân dân. Có người năng lực hạn chế nhưng không chịu học tập nâng cao trình độ; có người thiếu kỷ luật hành chính, làm việc cầm chừng, sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về; cũng có trường hợp gây phiền hà, sách nhiễu người dân và doanh nghiệp. Những biểu hiện ấy không chỉ làm giảm hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của nhân dân đối với bộ máy công quyền. Trong bối cảnh đất nước đang cần tăng tốc phát triển, những “điểm nghẽn” về con người như vậy càng phải được xử lý quyết liệt hơn.

Đáng chú ý, tinh thần này đã được Chính phủ thể hiện rất rõ trong Chỉ thị số 18/CT-TTg ngày 8/5 yêu cầu rà soát, đánh giá toàn diện chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trên cơ sở tiến độ, chất lượng xử lý công việc, năng lực phối hợp, tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp; đồng thời thực hiện tinh giản biên chế đối với những người năng lực yếu kém, thiếu tinh thần trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Đây không còn là yêu cầu mang tính định hướng chung mà mang tính chỉ đạo cụ thể, thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới. Điểm đáng chú ý là việc đánh giá cán bộ không chỉ dựa trên bằng cấp hay thâm niên công tác mà phải gắn với hiệu quả công việc thực tế, tinh thần trách nhiệm và mức độ hài lòng của người dân. Cách tiếp cận này là tiến bộ và phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Tất nhiên, tinh giản biên chế đối với cán bộ yếu kém chưa bao giờ là công việc dễ dàng bởi liên quan trực tiếp đến con người, đến tổ chức bộ máy và nhiều yếu tố xã hội khác. Trong thực tiễn, việc đánh giá cán bộ đôi khi còn mang tính hình thức, nể nang, né tránh hoặc thiếu tiêu chí cụ thể. Có nơi vẫn tồn tại tâm lý “dĩ hòa vi quý”, ngại va chạm nên việc xử lý cán bộ yếu kém chưa thực sự quyết liệt. Bên cạnh đó, cũng cần tránh tình trạng đánh giá cảm tính, thiếu khách quan hoặc lợi dụng tinh giản biên chế để loại bỏ người có chính kiến, dám nghĩ, dám làm.

Vì vậy, để chủ trương đi vào thực chất, điều quan trọng là phải xây dựng được cơ chế đánh giá cán bộ công khai, minh bạch, dựa trên sản phẩm công việc cụ thể và hiệu quả thực tiễn. Cần lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo quan trọng đối với chất lượng thực thi công vụ. Đồng thời, phải tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý công việc, theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, đánh giá hiệu suất làm việc để hạn chế tính chủ quan trong nhận xét, đánh giá cán bộ.

Tinh giản biên chế cũng phải đi liền với việc thu hút, trọng dụng người có năng lực, tạo động lực để cán bộ dám đổi mới, sáng tạo và cống hiến. Bộ máy mới không chỉ cần loại bỏ những người yếu kém mà còn phải tạo môi trường để những người có năng lực thực sự được phát huy.

Nếu chỉ “giảm” mà không “nâng chất” thì mục tiêu cải cách sẽ khó đạt được như kỳ vọng. Vì thế, cùng với việc sàng lọc cán bộ yếu kém, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ có tư duy đổi mới, am hiểu công nghệ, có kỹ năng quản trị hiện đại và tinh thần phục vụ nhân dân.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!