30/4/1975 ở Côn Đảo: Cai ngục tháo chạy, tù chính trị tự giải phóng

Dân trí Cách đây 39 năm, vào những ngày này ở huyện Côn Đảo diễn ra những biến động lớn lao. Tù chính trị đã tự giải phóng cho chính mình. Ngay khi liên lạc được với đất liền, đại diện tù chính trị ở Côn Đảo nghẹn ngào đề nghị: “Chúng tôi cần ảnh Bác Hồ”.

Vốn là một quần đảo nhỏ và xinh đẹp, nhưng trước năm 1975 Côn Đảo được coi là “địa ngục trần gian”, bởi Pháp, Mỹ đã xây dựng ở đây một hệ thống nhà tù khổng lồ trong suốt quá trình xâm lược nước ta.
 
Nhiều du khách ghé thăm Côn Đảo trong những ngày cuối tháng Tư lịch sử này không khỏi xúc động khi được nghe lại câu chuyện về những biến động lớn lao ở đây trong ngày 30/4/1975, cách đây 39 năm.
 
Với kinh nghiệm hơn 10 năm công tác ở Tổ thuyết minh Ban quản lý di tích Côn Đảo, chị Danh Kim Hoàng - Tổ trưởng tổ thuyết minh - nhớ cặn kẽ từng chi tiết trong quãng thời gian lịch sử này. Theo lời kể của chị, Côn Đảo trong những ngày này đã có những biến động đầy lớn lao, mãi mãi đi vào lịch sử.

Cai ngục tháo chạy

Chiều 29/4/1975, được tin Sài Gòn thất thủ, ở Côn Đảo diễn ra một cuộc tháo chạy cực lớn. Bầu trời Côn Đảo náo loạn, máy bay quân sự lên xuống sân bay Cỏ Ống như mắc cửi chở quân, tướng Mỹ, cai ngục đóng tại Côn Đảo di tản ra tàu sân bay đang đón đợi ngoài khơi.

Riêng "chúa đảo" Lân Hữu Phương đã tự lái xe trong đêm, chở vợ con qua chi khu Bến Đầm bí mật xuống tàu di tản.

Sáng 30/4/1975, lúc đầu địch mưu tính canh giữ các nhà tù nghiêm ngặt, sau đó thủ tiêu toàn bộ tù chính trị bằng lựu đạn vào giờ chót, nhưng cuối cùng chúng đã không thể thực hiện được âm mưu khủng khiếp này.
 
Khi nghe tin chính quyền Dương Văn Minh đầu hàng quân giải phóng, toàn bộ quân tướng, cai ngục trên đảo chỉ còn 1 suy nghĩ duy nhất: Chạy trốn. Trên đảo đã diễn ra một cuộc di tản kéo dài tới tận nửa đêm trong khung cảnh hỗn loạn.
 
Trước tình hình này, linh mục Phạm Gia Thụy đã vận động giáo dân trong họ đạo Côn Sơn không di tản, ở lại giúp tù chính trị thoát khỏi ngục tù. Ông vận động được một nhóm lính bảo an mở cửa nhà lao giải thoát tù chính trị.
 
Trong khi đó, hầu hết tù chính trị trong các trại đều bị canh giữ, không hề hay biết thông tin, nhiều trại đang chuẩn bị kỷ niệm ngày Quốc tế lao động 1/5.

Côn Đảo được giải phóng

23 giờ ngày 30/4/1975, lính gác mở cửa phòng 24 khu H để báo tin chính quyền Dương Văn Minh đã đầu hàng, trao trả chính quyền về Cách mạng.

Lúc này các đồng chí tù chính trị trong khu H nhận định, có thể Sài Gòn đã được giải phóng, nhưng cũng có thể đây là âm mưu thủ tiêu của địch. Tù chính trị đã yêu cầu radio để nghe tin tức, nắm tình hình.

Khi chắc chắn Sài Gòn được giải phóng, những người tù chính trị vỡ òa sung sướng. Họ nhanh chóng loan báo tin tới các phân trại. Tiếng reo hò hân hoan vang lên dậy trời. Bắt đầu từ khu H, tới 3 giờ sáng 1/5/1975, cả tám khu của trại VII hoàn toàn được giải phóng.

Những người tù chính trị quyết định thành lập Đảo ủy lâm thời gồm bảy người để lãnh đạo cuộc nổi dậy do đồng chí Trịnh Văn Tư làm Bí thư, thành lập chính quyền cách mạng để quản lý và giải quyết mọi việc trên đảo.

Đảo ủy lâm thời đã tổ chức tù chính trị từ trại VII đến giải phóng các trại khác. Tới rạng sáng 1/5/1975, tù nhân tại trại I, IV, V, rồi các trại II, III, VIII,  khu biệt giam Chuồng Bò cũng lần lượt được mở cửa giải phóng.

“Chúng tôi cần ảnh Bác Hồ”

Tới 8 giờ sáng 1/5, thị trấn Côn Đảo đã hoàn toàn thuộc về chính quyền cách mạng. 10 giờ sáng cùng ngày, Đài truyền thanh Côn Đảo phát sóng, đưa bản tin Côn Đảo hoàn toàn giải phóng...
 
Ngày 2/5/1975, một đài vô tuyến điện được hồi phục, và phát sóng chuyển bức điện đầu tiên từ Côn Đảo vào đất liền, cho tới 15 giờ cùng ngày thì liên lạc được với Thành ủy Sài Gòn - Gia Định.

Khi được hỏi Côn Đảo cần gì để đất liền chi viện ngay, đồng chí đại diện cho Đảo ủy lâm thời đã nghẹn ngào trả lời: “Chúng tôi cần ảnh Bác Hồ”.

Rạng sáng 4/5/1975, tàu Hải quân từ đất liền cập bến Côn Đảo, mang theo 500 tấm ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những tù nhân vừa cách đây mấy ngày còn là tù nhân chính trị, giờ trở thành tự do. Họ rước hình Bác và cờ giải phóng về từng phân trại, rất nhiều người òa khóc vì niềm vui thống nhất đất nước.

***

39 năm sau ngày giải phóng, những dấu tích "địa ngục trần gian" vẫn còn nguyên ở huyện đảo Côn Đảo. Trong các trại lao tù, những cây bàng cổ thụ trăm tuổi vẫn xanh lá, rì rào đón gió biển. Những bức tường, chuồng cọp, phòng giam xám xịt, nơi không biết bao nhiêu nhà cách mạng đã đổ máu, hi sinh, giờ vẫn còn nguyên vẹn.

Nhưng cuộc sống ở huyện đảo đã hoàn toàn thay đổi, tươi mới. Côn Đảo giờ trở thành một trong những điểm du lịch hấp dẫn hàng đầu Việt Nam, hàng năm thu hút một lượng lớn du khách trong và ngoài nước. Côn Đảo ngày nay được những người yêu mến ví như thiên đường du lịch tràn đầy những bí ẩn chờ khám phá.
 
Những hình ảnh lịch sử ở Côn Đảo:
 
30/4/1975 ở Côn Đảo: Cai ngục tháo chạy, tù chính trị tự giải phóng
Chị Danh Kim Hoàng - Tổ trưởng tổ thuyết minh đang giới thiệu khách tham quan về mảnh đất lịch sử Côn Đảo.
 
Những cây bàng trăm tuổi trong các trại tù
Những cây bàng trăm tuổi trong các trại tù
Những cây bàng trăm tuổi trong các trại tù
 
Một bức tường xám xịt bao kín trại giam.
Một bức tường xám xịt bao kín trại giam.
 
Bên trong một phòng giam giữ tù chính trị.
.
Bên trong một phòng giam giữ tù chính trị.
 
Những bức tượng tái hiện cảnh tù nhân bị tra tấn ở nhà tù Côn Đảo.
Những bức tượng tái hiện cảnh tù nhân bị tra tấn ở nhà tù Côn Đảo.
 
 
Cổng dẫn vào trại Phú Tường (nơi các nhà báo phương tây phát hiện chuồng cọp kiểu Pháp)
Cổng dẫn vào trại Phú Tường (nơi các nhà báo phương tây phát hiện chuồng cọp kiểu Pháp)
 
Cổng dẫn vào trại Phú Tường (nơi các nhà báo phương tây phát hiện chuồng cọp kiểu Pháp)
Cổng dẫn vào trại Phú Tường (nơi các nhà báo phương tây phát hiện chuồng cọp kiểu Pháp)
Hệ thống chuồng cọp kiểu Pháp (bức tượng phía xa tái hiện cảnh cai ngục dùng gậy chọc tù nhân từ trên cao) 
 
Cửa dẫn vào khu chuồng cọp kiểu Mỹ
Cửa dẫn vào khu chuồng cọp kiểu Mỹ
 
Những ngôi mộ chiến sĩ cách mạng trong nghĩa trang Hàng Dương luôn có khách viếng thăm.
Những ngôi mộ chiến sĩ cách mạng trong nghĩa trang Hàng Dương luôn có khách viếng thăm.

Bảo Khánh

(lược ghi theo lời kể của thuyết minh viên Ban quản lý di tích Côn Đảo)

MỚI NHẤT
"Ngạt thở" chờ mua vé vào Dinh Thống Nhất
"Ngạt thở" chờ mua vé vào Dinh Thống Nhất

(Dân trí) - Trong sáng 30/4, đông nghẹt người dân và du khách trong và ngoài nước đổ về Dinh Thống Nhất - chứng tích lịch sử của chiến thắng thần kỳ thống nhất đất nước của dân tộc.

Thứ tư, 30/04/2014 - 01:18

TPHCM: Thông xe kỹ thuật cầu Lê Văn Sỹ
TPHCM: Thông xe kỹ thuật cầu Lê Văn Sỹ

(Dân trí) - Sáng 30/4, UBND TPHCM đã tiến hành thông xe kỹ thuật cầu Lê Văn Sỹ bắc ngang kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè nối quận 3 với quận Phú Nhuận (TPHCM) sau hơn 5 tháng thi công.

Thứ tư, 30/04/2014 - 01:02

Nỗ lực vớt lục bình trên sông Đồng Nai
Nỗ lực vớt lục bình trên sông Đồng Nai

(Dân trí) - Cả tháng qua, đoạn sông Sài Gòn đi qua địa bàn giáp ranh huyện Củ Chi (TPHCM) và Bình Dương xuất hiện lục bình chen kín cả mặt sông, gây nhiều phiền toái cho đời sống người dân.

Thứ tư, 30/04/2014 - 12:12

Thủ tướng yêu cầu nghỉ lễ vui tươi, lành mạnh, an toàn
Thủ tướng yêu cầu nghỉ lễ vui tươi, lành mạnh, an toàn

(Dân trí) - Ngày 29/4, Thủ tướng Chính phủ có Công điện yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các tỉnh, thành tăng cường thực hiện các nhiệm vụ trong dịp nghỉ lễ kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam 30/4 và Ngày Quốc tế Lao động 1/5.

Thứ tư, 30/04/2014 - 11:37

Vụ tử vong sau khi uống rượu gạo: Do đột quỵ
Vụ tử vong sau khi uống rượu gạo: Do đột quỵ

(Dân trí) - Ngày 29/4, Trung tâm Pháp y thuộc Sở Y tế tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, nguyên nhân khiến 1 thanh niên chết trong lúc nhậu rượu gạo là do bị đột quỵ.

Thứ tư, 30/04/2014 - 11:37

Vụ gần 100 công nhân xin nghỉ việc: TP chỉ đạo xử nghiêm doanh nghiệp
Vụ gần 100 công nhân xin nghỉ việc: TP chỉ đạo xử nghiêm doanh nghiệp

(Dân trí) - Liên quan đến vụ việc “Gần 100 công nhân đồng loạt viết đơn xin nghỉ việc” xảy ra tại Công ty TNHH Young Woo (huyện Hóc Môn, TPHCM), UBND TPHCM vừa có văn bản chỉ đạo xử lý vụ việc…

Thứ tư, 30/04/2014 - 11:21

Khúc tráng ca trên dòng sông huyền thoại
Khúc tráng ca trên dòng sông huyền thoại

(Dân trí) - Thật khó có thể hình dung, một đoạn sông chỉ rộng gần 100m mà dân tộc ta phải đi hơn 20 năm mới tới bờ. "Chuyến đi" với biết bao đau thương mất mát, bao con người đã không tiếc máu xương để đưa đất nước đến ngày thống nhất, Bắc - Nam hòa một.

Thứ tư, 30/04/2014 - 10:35

Xe tải lao xuống ruộng, QL1 ùn tắc nghiêm trọng
Xe tải lao xuống ruộng, QL1 ùn tắc nghiêm trọng

(Dân trí) - Sáng 30/4, hàng trăm xe tải, xe khách nối đuôi nhau mắc kẹt nhiều giờ đồng hồ trên tuyến QL1 đoạn từ huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa) về TX Hoàng Mai (Nghệ An).

Thứ tư, 30/04/2014 - 10:02

30/4 - 1/5, cả nước mưa giông rải rác
30/4 - 1/5, cả nước mưa giông rải rác

(Dân trí) - Cả nước diễn ra mưa giông rải rác trong ngày 30/4. Dự báo đến 1- 2/5, miền Bắc giảm mưa, miền Trung tăng nhiệt, còn Nam Bộ mưa mát về chiều.

Thứ tư, 30/04/2014 - 09:43

“Tiếng nói đầu tiên về sự đổi đời”
“Tiếng nói đầu tiên về sự đổi đời”

(Dân trí) - Tiến sĩ sử học Nguyễn Nhã đã ví von chương trình phát thanh đầu tiên trong ngày giải phóng Sài Gòn là “tiếng nói đầu tiên về sự đổi đời”; bởi mở đầu buổi phát thanh ấy là tuyên bố đầu hàng của tướng Dương Văn Minh, Tổng thống chính quyền Sài Gòn ngày ấy.

Thứ tư, 30/04/2014 - 09:23

Người bơm dạo cũng nhập viện vì... silicon
Người bơm dạo cũng nhập viện vì... silicon

(Dân trí) - Chiều 29/4, thông tin từ Công an huyện Châu Thành, Trà Vinh cho biết đã tạm giữ hình sự để làm rõ hành vi vô ý gây chết người của bà Lục Thị Thu Hằng, 54 tuổi, ngụ thị trấn Cầu Ngang (Cầu Ngang, Trà Vinh).

Thứ tư, 30/04/2014 - 09:12

Tàu ngầm mini Trường Sa sẽ có “phương án 2” để thử nghiệm trên biển
Tàu ngầm mini Trường Sa sẽ có “phương án 2” để thử nghiệm trên biển

(Dân trí) - Mặc dù đã nhận được thông báo không cấp phép cho tàu ngầm Trường Sa chạy thử trên biển, ông Nguyễn Quốc Hòa vẫn cho biết sẽ chạy thử nghiệm tàu ngầm theo “phương án 2”.

Thứ tư, 30/04/2014 - 09:04

ĐÁNG QUAN TÂM
Gặp lại vị tướng áp giải “Big Minh” đến Đài phát thanh Sài Gòn
Gặp lại vị tướng áp giải “Big Minh” đến Đài phát thanh Sài Gòn

(Dân trí) - 11h30 phút ngày 30/4/1975, lá cờ cách mạng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, báo hiệu sự toàn thắng của chiến dịch Hồ Chí Minh, đặt mốc son chói lọi trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:31

Chúng tôi tiến công giải phóng Sài Gòn từ hướng Tây-Tây Nam
Chúng tôi tiến công giải phóng Sài Gòn từ hướng Tây-Tây Nam

Về ý định giải phóng miền Nam, tuy đã cùng tập thể Bộ Chính trị họp bàn và thống nhất là hai năm (1975-1976), nhưng anh Lê Duẩn vẫn băn khoăn và nói cố gắng làm sớm, giải phóng sớm miền Nam, để ngụy nó lại hồn thì khó. Tôi cho đây là một suy nghĩ sắc sảo của anh Lê Duẩn.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:25

Dòng người tấp nập ở ga Sài Gòn ngày đầu kỳ nghỉ lễ
Dòng người tấp nập ở ga Sài Gòn ngày đầu kỳ nghỉ lễ

(Dân trí) - Sáng 30/4, ga Sài Gòn tấp nập người ngược xuôi. Không ít người tranh thủ dịp nghỉ lễ để đến thăm thành phố mang tên Bác. Ở chiều ngược lại, người dân thành phố cũng bắt đầu những chuyến du lịch cho đợt nghỉ kéo dài 5 ngày.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:22

Thủ tướng: “30.000 tỷ đồng không phải để cứu thị trường bất động sản”
Thủ tướng: “30.000 tỷ đồng không phải để cứu thị trường bất động sản”

(Dân trí) - “Mục tiêu đặt ra ngay từ đầu cho gói 30.000 tỷ đồng không phải để cứu thị trường bất động sản. Trong lúc bất động sản khó khăn đưa ra số tiền đó để giải quyết nhà ở cho người thu nhập thấp”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:14

Những hình ảnh quý của khoảnh khắc chiến thắng 30/4/1975 lịch sử
Những hình ảnh quý của khoảnh khắc chiến thắng 30/4/1975 lịch sử

(Dân trí) - “Cuộc chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta dù phải kinh qua gian khổ, hi sinh nhiều hơn nữa, song nhất định thắng lợi hoàn toàn… Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:09

Du khách Nga bị cá nhái đâm trọng thương đã xuất viện
Du khách Nga bị cá nhái đâm trọng thương đã xuất viện

(Dân trí) - Ngày 29/4, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa đã cho bà Kalinina Oxana (44 tuổi, du khách Nga) xuất viện sau nửa tháng điều trị vì bị cá nhái đâm vào cổ trọng thương.

Thứ tư, 30/04/2014 - 08:04

Tổng cục Môi trường vào cuộc vụ tàu nghìn tấn “mất tích”
Tổng cục Môi trường vào cuộc vụ tàu nghìn tấn “mất tích”

(Dân trí) - Với tư cách là cơ quan cấp phép hành nghề quản lý chất thải nguy hại, Tổng Cục Môi trường đã có công văn chỉ đạo các sở ngành liên quan khẩn trương kiểm tra lại vụ tàu Phương Nam 45 chở bụi lò đang bị tạm giữ tại Vũng Tàu.

Thứ tư, 30/04/2014 - 07:58

Thủ tướng: “Nhân dân đòi hỏi rất cao về trách nhiệm, năng lực”
Thủ tướng: “Nhân dân đòi hỏi rất cao về trách nhiệm, năng lực”

(Dân trí) - “Nhân dân đòi hỏi rất cao về trách nhiệm, năng lực… do vậy, chúng ta phải vươn lên”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ đạo các Bộ ngành trong phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 4 phải bám sát mục tiêu, nhiệm vụ, chỉ tiêu đề ra từ đầu năm.

Thứ tư, 30/04/2014 - 07:07

Hình ảnh thành phố mang tên Bác sau 39 năm giải phóng
Hình ảnh thành phố mang tên Bác sau 39 năm giải phóng

(Dân trí) - Sau ngày giải phóng, chính quyền TPHCM dồn sức đầu tư cho hàng loạt công trình hạ tầng giao thông trọng điểm, làm tiền đề cho nền kinh tế thành phố phát triển thần tốc. Những công trình ấy cũng định hình nên TPHCM hôm nay và định hướng phát triển trong tương lai.

Thứ tư, 30/04/2014 - 07:01

Người lính già và hồi ức qua hai cuộc kháng chiến
Người lính già và hồi ức qua hai cuộc kháng chiến

(Dân trí) - Gần 40 năm sống trong hòa bình, tuy tuổi đã cao, mái tóc đã bạc trắng song những kỷ niệm về hành trình đánh Pháp, chống Mỹ cứu nước vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức người lính giải phóng năm xưa.

Thứ tư, 30/04/2014 - 02:14

Bộ trưởng Y tế: “Tôi không nghĩ đến từ chức ngay”
Bộ trưởng Y tế: “Tôi không nghĩ đến từ chức ngay”

(Dân trí) - “Thật lòng thời điểm này tôi không nghĩ đến từ chức ngay. Nhiệm vụ quan trọng nhất lúc này là toàn ngành phải tập trung cao nhất giành giật sự sống cho các cháu. Mỗi ngày chúng tôi mong đừng có thêm cháu nào ra đi”, Bộ trưởng Bộ Y tế nói.

Thứ tư, 30/04/2014 - 12:18

Container “nuốt chửng” xe máy, nam thanh niên may mắn thoát chết
Container “nuốt chửng” xe máy, nam thanh niên may mắn thoát chết

(Dân trí) - Nam thanh niên đi xe máy vội nhảy ra khỏi xe và may mắn thoát nạn trước khi chiếc xe container “nuốt chửng” chiếc xe máy vào gầm.

Thứ ba, 29/04/2014 - 09:38