"Tự chủ chiến lược không phải khép kín, mà là chủ động mở cửa"

Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng diễn ra sáng 7/2. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp từ điểm cầu chính tại phòng họp Diên Hồng, Nhà Quốc hội kết nối trực tuyến tới điểm cầu các ban, bộ ngành, địa phương, các cơ quan.

Chuyên đề đầu tiên về "Một số vấn đề mới, cốt lõi và kinh nghiệm 40 năm đổi mới trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng" được Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết truyền đạt tại Hội nghị.

Đại hội của bước ngoặt phát triển, của tầm nhìn chiến lược và khát vọng vươn mình

Theo Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tầm vóc lịch sử đối với sự nghiệp đổi mới và phát triển đất nước trong giai đoạn mới. “Đây không chỉ là một kỳ Đại hội tổng kết nhiệm kỳ hay xác định mục tiêu 5 năm, mà là Đại hội định hình tư duy phát triển, xác lập mô hình tăng trưởng mới và kiến tạo nền tảng thể chế cho cả một chặng đường dài của dân tộc đến giữa thế kỷ XXI”, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh.

Ông khẳng định Đại hội XIV thực sự là Đại hội của bước ngoặt phát triển, của tầm nhìn chiến lược và của khát vọng vươn mình mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Trước hết, Đại hội Đảng lần thứ XIV là bước chuyển giai đoạn phát triển, đánh dấu sự bứt phá không chỉ ở tăng trưởng, mà là chuyển đổi căn bản về chất lượng phát triển.

Những bước chuyển quan trọng, theo ông Trịnh Văn Quyết, là bước chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu; từ dựa vào tài nguyên, lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; từ “theo kịp” sang “vươn lên cạnh tranh”; từ “ổn định để phát triển” sang “phát triển để ổn định, ổn định để phát triển bền vững và cải thiện đời sống Nhân dân”.

Đại hội XIV của Đảng cũng là Đại hội của tầm nhìn chiến lược, xác lập rõ các mục tiêu chiến lược. Đó là đến năm 2030 Việt Nam thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

“Những mục tiêu ấy không chỉ là những chỉ tiêu kinh tế thuần túy, mà là sự kết tinh của khát vọng phát triển dân tộc, là lời cam kết chính trị của Đảng trước Nhân dân và trước lịch sử”, ông Quyết nhấn mạnh.

Những thành công của Đại hội Đảng lần thứ XIV

Những thành công nổi bật của Đại hội cũng được Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khái quát tại hội nghị.

Thứ nhất là thành công về tư duy và nhận thức lý luận khi Đại hội thể hiện rõ tinh thần khoa học, thực tiễn, dũng cảm “nhìn thẳng vào sự thật”, đánh giá khách quan cả thành tựu và hạn chế, chỉ rõ những “điểm nghẽn của phát triển” về thể chế, nguồn lực, quản trị, chất lượng tăng trưởng.

Thứ hai là thành công về định hướng chiến lược và thiết kế chính sách. Tại Đại hội XIV của Đảng, lần đầu tiên một hệ quan điểm phát triển được xây dựng theo tư duy hệ thống, đa trụ cột, đa động lực, gắn chặt kinh tế với văn hóa, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại.

Đặc biệt, việc tích hợp ba báo cáo lớn thành một Báo cáo chính trị thống nhất là một thành công rất quan trọng mà theo ông Quyết, giúp khắc phục tình trạng trùng lặp, phân tán, “mạnh ai nấy nói” giữa các văn kiện.

Thành công thứ ba được ông nhấn mạnh là về khơi dậy niềm tin và khát vọng phát triển dân tộc. “Nếu văn kiện chỉ dừng ở chính sách mà không tạo được niềm tin xã hội thì khó trở thành động lực phát triển”, theo lời ông Quyết.

Ông khẳng định Đại hội XIV đã khơi dậy mạnh mẽ tinh thần tự tin, tự lực, tự cường, ý chí vươn lên của toàn dân tộc; kết nối khát vọng của Đảng với mong muốn của Nhân dân; biến mục tiêu phát triển thành mệnh lệnh hành động chung.

“Tự chủ chiến lược” - định vị mới của Việt Nam trong một thế giới đầy biến động

Truyền đạt những vấn đề cốt lõi trong văn kiện Đại hội XIV, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh điểm nổi bật trong chuyển biến căn bản về tư duy phát triển, mô hình tăng trưởng và phương thức tổ chức đất nước trong kỷ nguyên mới.

Một trong những điểm mới có ý nghĩa lịch sử của Đại hội XIV là việc bổ sung “lý luận về đường lối đổi mới” như một bộ phận cấu thành nền tảng tư tưởng của Đảng.

“Điều này thể hiện một chân lý sâu sắc: Đảng ta không giáo điều, không dập khuôn, mà luôn biết tổng kết thực tiễn để phát triển lý luận, dùng lý luận soi đường cho thực tiễn”, ông Quyết chia sẻ.

Văn kiện Đại hội cũng xác lập tư duy “tự chủ chiến lược” - định vị mới của Việt Nam trong một thế giới đầy biến động. Đây cũng là điểm rất mới, theo lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương.

Nếu “độc lập, tự chủ” trước đây chủ yếu nhấn mạnh không lệ thuộc, thì “tự chủ chiến lược” lần này, theo ông Quyết, được hiểu ở tầm cao hơn, tức là chủ động lựa chọn con đường phát triển; chủ động thiết kế quan hệ đối ngoại; chủ động làm chủ công nghệ và nguồn lực; chủ động ứng phó với các cú sốc bên ngoài.

“Tự chủ chiến lược không có nghĩa là khép kín, mà là mở cửa chủ động, hội nhập sâu rộng, nhưng không đánh mất lợi ích quốc gia, dân tộc”, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh chính tư duy này đã tạo ra không gian phát triển rộng lớn hơn cho đất nước trong kỷ nguyên toàn cầu hóa mới.

Bên cạnh đó, văn kiện Đại hội cũng hoàn thiện thể chế phát triển, khâu đột phá chiến lược mang tính quyết định.

Thực tiễn, ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh nguồn lực đất nước không hề thiếu, nhưng nhiều khi không được giải phóng do rào cản thể chế, thủ tục, cơ chế thực thi. Vì vậy, Đại hội XIV xác định xây dựng và hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển là nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Điểm mới ở đây là cách tiếp cận “thể chế phát triển” như một hệ sinh thái tổng thể: pháp luật, cơ chế chính sách, bộ máy, con người, văn hóa quản trị, kỷ luật thực thi.

“Một thể chế minh bạch, pháp quyền, hiệu lực, hiệu quả sẽ đảm bảo cho việc khơi thông nguồn lực, kích thích sáng tạo, giảm chi phí xã hội, tăng niềm tin thị trường, tăng niềm tin của nhân dân”, ông Quyết nhấn mạnh thể chế tốt chính là nền móng vững chắc nhất của phát triển bền vững.

Đại hội XIV cũng xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là bước chuyển căn bản về động lực phát triển.

“Nếu trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào: vốn, tài nguyên, lao động giá rẻ, thì nay những động lực đó đã dần tới hạn”, ông Trịnh Văn Quyết nhận định. Do đó, Đại hội XIV xác định rõ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng.

“Điều này hoàn toàn phù hợp với quy luật phát triển của thời đại: quốc gia nào làm chủ tri thức và công nghệ, quốc gia đó làm chủ tương lai”, theo lời ông Quyết. Ông nhận định thêm đây cũng chính là chìa khóa để Việt Nam bứt phá, rút ngắn khoảng cách phát triển với các nước tiên tiến.

Phát huy sức mạnh nội sinh của dân tộc; tăng cường quốc phòng, an ninh, phát triển đối ngoại tương xứng tầm vóc đất nước, cũng là những nội dung cốt lõi trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Phải làm cho nghị quyết không chỉ đi vào đầu óc cán bộ, mà đi vào trái tim Nhân dân

Từ thực tiễn nhiều nhiệm kỳ cho thấy một bài học “nghị quyết có thể rất đúng, rất hay, nhưng nếu tổ chức thực hiện không quyết liệt, không đồng bộ, thì nghị quyết vẫn chỉ dừng lại trên giấy”, ông Quyết nhấn mạnh yêu cầu đặt ra là phải biến nghị quyết thành hành động cụ thể, thành chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế, xã hội, thành niềm tin của toàn dân.

“Phải làm cho nghị quyết không chỉ đi vào đầu óc cán bộ, mà đi vào trái tim Nhân dân, nghĩa là phải làm cho Nhân dân hiểu, đồng thuận, đồng tình, đồng lòng tham gia thực hiện. Bởi suy cho cùng, động lực lớn nhất của phát triển chính là niềm tin xã hội, ý chí tự lực, tự cường, khát vọng vươn lên của mỗi con người Việt Nam”, ông Quyết nhấn mạnh.

Đề cập đến “điểm nghẽn của điểm nghẽn” là thể chế, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh yêu cầu cấp bách là khẩn trương rà soát hệ thống pháp luật, sửa đổi những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, loại bỏ những “giấy phép con”, tháo gỡ các rào cản thủ tục.

Đặc biệt, phải ưu tiên thể chế hóa các đột phá chiến lược, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế Nhà nước, phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, vận hành thông suốt hệ thống chính quyền địa phương hai cấp, nhất là cấp xã, phường, đặc khu.

“Thể chế càng minh bạch, hành lang pháp lý càng thông thoáng, thủ tục hành chính càng đơn giản, thuận tiện thì nguồn lực xã hội càng được giải phóng, động lực phát triển càng phát huy mạnh mẽ”, ông Quyết lưu ý.

Nhấn mạnh yếu tố con người, ông Quyết cho rằng để thực thi nghị quyết Đại hội, cán bộ thời kỳ mới phải có tầm nhìn chiến lược, có năng lực quản trị hiện đại, có bản lĩnh đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.

Dẫn lời Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhắc lại quan điểm “Khi thống nhất cao về tư tưởng, quyết liệt trong hành động, nghiêm minh trong kỷ luật, chúng ta sẽ biến khát vọng thành hiện thực; đưa đất nước tiến mạnh, tiến vững chắc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.