Làm rõ trách nhiệm chủ đầu tư trong vụ 8 nhà dân cheo leo ở Đồng Nai

Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai vừa có báo cáo gửi UBND tỉnh về kết quả kiểm tra, xử lý nội dung báo chí phản ánh liên quan dự án nâng cấp, mở rộng ĐT 753 và xây dựng cầu Mã Đà kết nối sân bay Long Thành với cảng Cái Mép - Thị Vải.

Qua kiểm tra, cơ quan này xác định chủ đầu tư chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám sát thi công, để xảy ra tình trạng hạ cốt nền khi công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất, khiến 8 hộ dân bị ảnh hưởng, đối mặt nguy cơ mất an toàn.

Ngoài ra, cơ quan chức năng cũng yêu cầu làm rõ việc quản lý và sử dụng khối lượng đất đào phát sinh trong quá trình thi công, đồng thời rà soát trách nhiệm của các đơn vị liên quan trong việc điều chỉnh thiết kế và tổ chức triển khai dự án.

Làm rõ phương án sử dụng khối lượng đất đào

Dự án nâng cấp, mở rộng ĐT753 sau khi hoàn thành được kỳ vọng trở thành tuyến giao thông huyết mạch kết nối khu vực Bắc Đồng Nai với trung tâm tỉnh. Tuy nhiên, trong quá trình thi công hạ cốt nền, hàng nghìn m³ đất đào phát sinh đã đặt ra nhiều câu hỏi về việc quản lý, sử dụng nguồn tài nguyên này có tuân thủ đúng quy định của Luật Khoáng sản hay không.

Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai (chủ đầu tư), căn cứ hồ sơ thiết kế, một phần khối lượng đất đào được tận dụng để đắp nền ngay trong phạm vi công trình. Phần đất dôi dư sau khi tận dụng tối đa được tập kết tại 4 bãi chứa gần khu vực thi công.

Phần đất dư này đang được tính toán để sử dụng đắp nền cho đoạn tuyến dài khoảng 17km dự kiến bổ sung vào dự án. Qua kiểm tra hiện trường, chủ đầu tư, đơn vị giám sát và nhà thầu xác định 4 vị trí bãi chứa đất đào thuộc gói thầu XL04.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, việc điều phối đất đào được thực hiện theo quy định của Luật Khoáng sản; đối với phần đất dư thừa, quy trình xử lý phải tuân thủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường và Luật Khoáng sản. Toàn bộ khối lượng và vị trí tập kết đất được ghi nhận trong hồ sơ dự án để phục vụ công tác quản lý, giám sát.

Trước những phản ánh về nguy cơ thất thoát tài nguyên, Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai đã yêu cầu chủ đầu tư rà soát và báo cáo chi tiết phương án sử dụng toàn bộ khối lượng đất đào, trong đó làm rõ khối lượng tận dụng, khối lượng dư thừa và phương án xử lý, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật về quản lý môi trường và tài nguyên khoáng sản.

Thi công gây mất an toàn

Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai cũng cho biết, việc thi công hạ cốt nền khiến 8 hộ dân bị ảnh hưởng với độ chênh cao khoảng 5-10m xuất phát từ nguyên nhân công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành, trong khi đơn vị thi công vẫn triển khai hạ nền.

Trong điều kiện mặt bằng chưa được bàn giao đầy đủ và độ chênh cao đào lớn, việc thi công đã khiến 8 căn nhà nằm sát mép phạm vi đào rơi vào tình trạng nguy cơ sạt lở, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng và tài sản của người dân.

Theo Sở Xây dựng, chủ đầu tư đã chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám sát nhà thầu thi công, dẫn đến việc phát sinh tình huống mất an toàn đối với các hộ dân sinh sống trong khu vực dự án.

Theo Điều 5 Luật Xây dựng năm 2025 (Luật số 135/2025/QH15), nguyên tắc cơ bản trong hoạt động xây dựng là phải bảo đảm an toàn tính mạng, sức khỏe con người và không gây thiệt hại đến tài sản của tổ chức, cá nhân khác. Luật cũng quy định chủ đầu tư và nhà thầu có quyền, đồng thời có trách nhiệm tạm dừng thi công khi phát hiện nguy cơ mất an toàn cho người và công trình.

Luật sư Trần Minh Hùng (Đoàn Luật sư TPHCM) cho biết, Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) quy định rõ một trong những điều kiện để khởi công công trình là phải có mặt bằng xây dựng được bàn giao toàn bộ hoặc từng phần theo tiến độ dự án.

Do đó, trong trường hợp công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng chưa hoàn tất, người dân vẫn sinh sống trong khu vực bị ảnh hưởng nhưng đơn vị thi công đã tiến hành hạ cốt nền khiến nhà dân bị cô lập, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, thì việc thi công có dấu hiệu chưa bảo đảm điều kiện khởi công theo quy định pháp luật.

Theo phân tích của cơ quan chức năng, trong vụ việc này, chủ đầu tư và nhà thầu thi công là các chủ thể chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc khắc phục hậu quả và bảo đảm an toàn cho 8 hộ dân bị ảnh hưởng.

Chủ đầu tư có được tự phê duyệt điều chỉnh thiết kế?

Theo Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai, dự án nâng cấp, mở rộng ĐT 753 được UBND tỉnh Bình Phước (nay là Đồng Nai) phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi ngày 27/12/2023. Công trình được khởi công ngày 19/11/2024 với 4 gói thầu gồm XL01, XL02, XL03 và XL04.

Trong quá trình triển khai gói thầu XL04, chủ đầu tư đã tự tổ chức thẩm định và phê duyệt điều chỉnh thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế cơ sở tại Quyết định số 52/QĐ-BQLDAĐTXD ngày 14/7/2025.

Việc điều chỉnh này liên quan đến trắc dọc đoạn Km9+600 đến Km13+000, với mức điều chỉnh cục bộ 1-8m so với thiết kế được phê duyệt năm 2023, nhằm cải tạo các đường cong đứng đáp ứng yêu cầu hình học của tuyến đường cấp III đồng bằng, vận tốc thiết kế 80km/h.

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai cho biết, việc phê duyệt điều chỉnh thiết kế được thực hiện theo khoản 1 Điều 82 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) cùng các quy định tại Nghị định 175/2024. Theo đó, chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện đối với nội dung điều chỉnh thiết kế và kết quả thực hiện.

Người dân được hỗ trợ di dời tạm thời

Theo chủ đầu tư, trước khi thực hiện hạ cốt nền, đơn vị đã thông báo cho người dân. Tuy nhiên, tiến độ thi công nhanh hơn tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng nên 8 hộ dân vẫn đang sinh sống trong khu vực bị ảnh hưởng.

Ông Lý Thanh Sơn (xã Tân Lợi), một trong các hộ dân bị ảnh hưởng, cho biết khi máy móc bắt đầu đào đất, người dân đã kiến nghị cơ quan chức năng yêu cầu đơn vị thi công có biện pháp đảm bảo an toàn. Tuy nhiên, chỉ đến khi báo chí phản ánh, các biện pháp cảnh báo và tạm dừng thi công mới được triển khai.

Sau chỉ đạo của UBND tỉnh Đồng Nai, ngày 4/3, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, UBND xã Tân Lợi và nhà thầu đã làm việc trực tiếp với các hộ dân.

Bà con bày tỏ nguyện vọng được di dời đến nơi ở tạm trong lúc chờ cơ quan chức năng hoàn tất phương án bồi thường; đồng thời kiến nghị địa phương cho phép hạ nền đối với phần diện tích còn lại sau giải phóng mặt bằng để ổn định sinh hoạt, sản xuất.

Tại buổi làm việc, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng đã hỗ trợ mỗi hộ dân 6 triệu đồng/tháng trong thời gian 6 tháng (chi trả một lần) từ nguồn kinh phí xã hội hóa. Sau khi nhận tiền hỗ trợ, các hộ dân đã chủ động di dời tài sản sang khu tạm cư nhằm đảm bảo an toàn để phục vụ thi công. Nhà thầu có trách nhiệm đảm bảo an toàn, không làm ảnh hưởng đến phần tài sản còn lại.

Sở Xây dựng tỉnh Đồng Nai kiến nghị UBND tỉnh yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương phối hợp các sở, ngành và địa phương đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chỉ được tiếp tục thi công đoạn Km10+200 đến Km10+550 sau khi hoàn tất giải phóng mặt bằng và các điều kiện pháp lý liên quan.

Cơ quan này cũng đề nghị UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh rà soát các khó khăn, vướng mắc; hướng dẫn UBND xã Tân Lợi triển khai thực hiện theo chỉ đạo của UBND tỉnh. UBND xã Tân Lợi được giao phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục hợp pháp nếu có nhu cầu cải tạo, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc khai thác tài nguyên.

Đồng thời, Sở Xây dựng sẽ tổ chức kiểm tra, giám sát việc triển khai thi công của chủ đầu tư theo đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.