Doanh nghiệp đề xuất xây đường sắt TPHCM - Cà Mau bằng quỹ đất TOD

Liên quan đến dự án đường sắt TPHCM - Cần Thơ - Cà Mau, Tập đoàn CT Group vừa có văn bản đề xuất lãnh đạo Bộ Xây dựng cho phép doanh nghiệp lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Doanh nghiệp đưa ra tổng mức đầu tư dự án là 12 tỷ USD (chưa bao gồm chi phí đền bù giải phóng mặt bằng), đồng thời kiến nghị áp dụng các cơ chế đặc thù để đảm bảo tính khả thi.

Về cơ cấu vốn, doanh nghiệp cam kết thu xếp phần chi phí xây dựng và thiết bị. Trong đó, doanh nghiệp có 15% vốn chủ sở hữu và 85% vốn huy động qua các định chế tài chính quốc tế, dưới sự bảo trợ của Chính phủ về chia sẻ rủi ro doanh thu.

Đối với kinh phí giải phóng mặt bằng, doanh nghiệp đề xuất 3 phương án. Phương án 1 là Nhà nước bố trí toàn bộ ngân sách cho khâu giải phóng mặt bằng.

Phương án 2 là Nhà nước tài trợ 70-80% chi phí giải phóng mặt bằng, nhà đầu tư thu xếp phần còn lại. Phần vốn của nhà đầu tư sẽ được Nhà nước hoàn trả bằng quỹ đất sạch quanh nhà ga hoặc các vị trí phù hợp.

Với phương án 3, nếu Nhà nước hạn chế nguồn vốn công, nhà đầu tư đề xuất nhận thêm quỹ đất đối ứng tương đương để đảm bảo phương án tài chính.

Doanh nghiệp đề nghị được vận dụng cơ chế tại Nghị quyết 188/2025/QH15, thực hiện giải tỏa mặt bằng phạm vi rộng xung quanh các ga Thủ Thiêm, Tân Kiên... để tạo quỹ đất sạch. Nhà nước sử dụng quỹ đất này để thanh toán đối ứng cho nhà đầu tư.

Theo đề xuất, tuyến đường sắt TPHCM - Cà Mau có điểm đầu tại ga Thủ Thiêm (TPHCM), kết nối với tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Điểm cuối dự kiến tại ga Đất Mũi (Cà Mau). Phạm vi tuyến đi qua 6 địa phương, gồm: TPHCM, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, Cà Mau.

Dự án được chia thành 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 đầu tư trước đoạn từ Thủ Thiêm đến ga Cái Răng (Cần Thơ) với chiều dài 160km (giảm 15km so với phương án đang được lập). Giai đoạn 2, nhà đầu tư hoàn thành nốt đoạn từ ga Cái Răng đến ga Đất Mũi với chiều dài 120km.

Về vận tốc thiết kế, doanh nghiệp đề xuất lựa chọn dải vận tốc 200-250km/h, khai thác cả tàu khách và tàu hàng; đồng thời tiếp tục nghiên cứu phương án 350km/h để đồng bộ mạng lưới.

Trong diễn biến liên quan, Ban Quản lý dự án (PMU) Mỹ Thuận, đơn vị được Bộ Xây dựng giao lập báo cáo tiền khả thi dự án đường sắt TPHCM - Cần Thơ, cũng đã có ý kiến về đề xuất của doanh nghiệp.

Theo đánh giá của PMU Mỹ Thuận, CT Group là doanh nghiệp bất động sản có thế mạnh về phát triển quỹ đất và quản lý thiết kế, thi công các công trình dịch vụ thương mại. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa có kinh nghiệm đầu tư hạ tầng giao thông.

Đề xuất của doanh nghiệp về việc được lập báo cáo tiền khả thi dự án cũng sẽ vướng quy định của pháp luật. Hiện, Luật đầu tư theo phương thức đối tác công tư quy định nhà đầu tư không được đề xuất dự án đã được cơ quan có thẩm quyền tổ chức lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.