"Một vũ khí, hai số phận": Pháo của Ukraine hay Nga ưu việt hơn?

Cả hai bên đều cải tiến mẫu pháo Giatsint-B ra đời năm 1975 thành những phiên bản mới, phù hợp với yêu cầu chiến trường hiện đại.

Giatsint-K của Nga: Tái sinh từ kho niêm cất

Nga đã biến Giatsint-B thành pháo tự hành bánh hơi 2S44 Giatsint-K khi tháo bệ, nòng, cơ cấu hãm lùi - đẩy lên và bộ phận ngắm bắn khỏi giá đỡ bánh xe, sau đó lắp đặt chúng trên khung gầm xe tải. Điều này giúp Giatsint-K có khả năng cơ động cao hơn, đáp ứng chiến thuật "bắn nhanh, rút nhanh" trên chiến trường.

Giatsint-K được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực tự động, máy tính dã chiến với hệ thống liên lạc kỹ thuật số, cho phép nhận tọa độ mục tiêu từ UAV trinh sát và tính toán phần tử bắn ngay lập tức.

Hệ thống định vị vệ tinh cũng được bổ sung để xác định nhanh tọa độ trận địa. Mặc dù không phải là một sản phẩm hoàn toàn mới, Giatsint-K là một ví dụ thành công về việc hiện đại hóa vũ khí cũ, biến nó thành pháo tự hành và chính xác hơn.

Phiên bản Giatsint-B đã ngừng sản xuất từ năm 1993, do đó, Nga đã lấy các khẩu pháo cũ từ kho niêm cất và cải tiến. Kết quả là một mẫu "pháo lai" giữa phiên bản xe kéo và tự hành, thể hiện sự sáng tạo và nỗ lực tối thiểu để đáp ứng nhanh yêu cầu chiến trường.

Bogdana của Ukraine: Lấy cảm hứng từ phương Tây

Ukraine đã tạo ra pháo tự hành bánh hơi 2S22 Bogdana và phiên bản xe kéo mang tên "BG". Bogdana được sản xuất bởi Nhà máy cơ khí hạng nặng Kramatorsk, lấy cảm hứng từ mẫu pháo tự hành bánh hơi Caesar nổi tiếng của Pháp.

Bogdana có thể bắn nhiều loại đạn khác nhau, bao gồm cả đạn pháo dẫn đường chính xác Excalibur của phương Tây, SMArt 155 và đạn chùm. Pháo tự hành này được tích hợp vào khung gầm xe KrAZ-63221 3 cầu chủ động (6x6), MAZ-6317 và Tatra T815-7. Lô hàng mới nhất dự kiến sử dụng khung gầm Mercedes-Benz Zetros.

Bogdana không phải là bản sao của Giatsint-B, mà là một thiết kế lại gần như hoàn toàn với nòng pháo cỡ khác (155mm so với 152mm) và hệ thống ngắm bắn, nạp đạn tự động. Tuy nhiên, Giatsint-K là một loại pháo lai, biến pháo xe kéo thành pháo tự hành, có mức độ tự động hóa thấp hơn so với các loại pháo tự hành sản xuất hàng loạt truyền thống.

Mẫu nào ưu việt hơn?

Cả hai mẫu pháo đều có kíp chiến đấu 5 người và lượng đạn mang theo là 20 viên. Giatsint-K được lắp đặt trên khung gầm BAZ-6910-027 Voshchina 4 cầu chủ động (8x8) của Nga, với trọng lượng chiến đấu khoảng 32 tấn. Bogdana có trọng lượng chiến đấu 28 tấn.

Trong một cuộc chiến tranh tiêu hao khốc liệt như xung đột Nga - Ukraine, việc nhanh chóng đưa những vũ khí đã được thử nghiệm kỹ càng vào chiến đấu, thay vì phát triển một sản phẩm mới, được coi là chiến lược đúng đắn. Nga đã cải tiến phần mềm, tích hợp Giatsint-K vào hệ thống điều khiển tự động Krugozor và điều chỉnh nó để sử dụng đạn pháo dẫn đường.

Mặc dù Bogdana của Ukraine, với các linh kiện phương Tây, có thể vượt trội hơn Giatsint về mặt công nghệ, nhưng nó cực kỳ đắt đỏ (2,5-3 triệu USD/khẩu) mà hiệu quả chưa chắc đã hơn.

Trong khi đó, Giatsint-K có chi phí tương đối thấp, với tổng giá trị đơn đặt hàng ước tính khoảng 243 triệu rúp (3,2 triệu USD) cho 18 khẩu sản xuất vào năm 2025, hay chỉ có 0,18 triệu USD/khẩu.

Tính đến cuối năm ngoái, khoảng 80 khẩu Bogdana đã được Quân đội Ukraine đưa vào biên chế chiến đấu, trong khi Nga dự kiến sản xuất 36 khẩu Giatsint-K trong nửa đầu năm nay. Việc nhanh chóng đưa Giatsint-K vào chiến trường sẽ tăng cường đáng kể khả năng hỏa lực tầm xa cho các đơn vị pháo binh Nga.

Trong một cuộc chiến tranh cường độ cao, vũ khí không chỉ cần đáp ứng yêu cầu của chiến trường mà còn phải sản xuất được với số lượng lớn và giá thành rẻ. Đây là yếu tố then chốt quyết định ưu thế trong cuộc xung đột hiện tại.