Iran "vũ khí hóa" thời gian trong ván cờ khốc liệt với Mỹ

Iran đang đánh cược rằng họ có thể cầm cự lâu hơn Mỹ và Israel, không phải về mặt quân sự, mà bằng cách biến cuộc chiến thành một cuộc đấu sức bền khắc nghiệt, Reuters nhận định.

Chiến lược của Tehran rất rõ ràng: Tung ra UAV và tên lửa, cắt đứt các tuyến năng lượng quan trọng và gây cú sốc đủ lớn cho thị trường toàn cầu để tạo áp lực lên Mỹ.

Bất chấp cú sốc từ các cuộc không kích của Mỹ và Israel và việc mất đi nhiều nhân vật chủ chốt, Iran đã bầu ông Mojtaba Khamenei lên làm Lãnh tụ Tối cao sau khi Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc tấn công mở màn từ đối thủ.

“Đối với họ, đây là một cuộc chiến sinh tử. Đây là cuộc chiến toàn diện. Họ tin rằng chính sự tồn tại của mình đang bị đe dọa", chuyên gia Fawaz Gerges của Trường Kinh tế London nói.

Alex Vatanka, chuyên gia cao cấp tại Viện Trung Đông và là nhà nghiên cứu về chính trị Iran, nhận định Tehran đang "bị thương" cũng vì vậy mà họ trở thành một đối thủ nguy hiểm hơn bao giờ hết với Mỹ.

Căng thẳng đang leo thang khắp Vùng Vịnh, khi hàng loạt mục tiêu của các nước trong khu vực bị tập kích, gây tình trạng gián đoạn kinh tế. Iran đang "vũ khí hóa" thời gian để thử thách ý chí chính trị của Mỹ trong khi các đồng minh của Washington cũng gia tăng áp lực lên họ.

Các nguồn tin trong nội bộ Iran cho biết động thái này đã được dự liệu từ lâu trước khi cuộc chiến bắt đầu 11 ngày trước. Các nhà hoạch định Iran cho rằng đối đầu với Washington và Israel là điều không thể tránh khỏi, và đã chuẩn bị một chiến lược nhiều lớp được phối hợp trên khắp mạng lưới quân sự rộng lớn của Vệ binh Cách mạng và các lực lượng ủy nhiệm.

Giờ đây, Iran đang rơi vào tình thế không còn gì để mất, họ đang thực hiện kế hoạch đó và biến cuộc xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao nhằm gây áp lực cho đối thủ về chính trị và kinh tế.

Tuy nhiên, một ẩn số quan trọng trong cuộc chiến, theo chuyên gia Mohannad Hage Ali của Trung tâm Carnegie Trung Đông, là Vệ binh Cách mạng có thể duy trì chiến dịch phóng tên lửa, vốn là trụ cột chiến lược của họ, trong bao lâu.

Các quan chức Mỹ nói rằng một phần lớn kho vũ khí của Iran đã bị phá hủy, nhưng các nguồn tin khu vực cho rằng Tehran có thể vẫn còn hơn một nửa kho dự trữ trước chiến sự.

Nếu ước tính đó đúng, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa trong vài tuần nữa, khoảng thời gian có thể mang ý nghĩa quan trọng đối với Washington khi áp lực kinh tế gia tăng cả trong nước lẫn quốc tế.

Ổn định nội bộ cũng là yếu tố then chốt với Iran. Cho đến nay, theo các quan sát viên và nguồn tin trong nước, Iran đang đạt được điều này. 

Một nguồn tin tại Tehran mô tả một thành phố đang bị oanh kích nhưng vẫn hoạt động. “Cửa kính rung lên cả ngày lẫn đêm. Nhưng cuộc sống vẫn tiếp diễn", nguồn tin cho biết.

Các cửa hàng và ngân hàng vẫn mở cửa, nguồn cung vẫn có và phần lớn cư dân chưa rời khỏi thủ đô. Mặt khác, các cuộc tấn công có thể đang tạo ra hiệu ứng ngược với điều Washington và Israel mong muốn khi tạo ra một làn sóng đoàn kết dân tộc đang gia tăng.

Đối với các chiến lược gia ở cả hai bên, cuộc chiến ngày càng được định nghĩa bởi 2 phép thử sức bền song song: Liệu Iran có thể tiếp tục chống chịu và phóng tên lửa hay không, hay liệu Mỹ cùng Israel có thể vượt qua được áp lực khi chi phí kinh tế, quân sự và chính trị ngày càng tăng mạnh hay không.

“Câu hỏi lớn là ai sẽ chớp mắt trước trong cuộc chiến toàn diện này, Mỹ hay ban lãnh đạo Iran”, ông Gerges nói.

Bằng cách đẩy giá năng lượng tăng cao và lan rộng sức ép tài chính lên các nền kinh tế phương Tây, Tehran hy vọng sẽ gây áp lực đủ lớn lên Mỹ. Những dấu hiệu ban đầu cho thấy tác động đã bắt đầu xuất hiện. Giá dầu tăng vọt, chi phí khí đốt leo thang và sự bất an chính trị gia tăng ở Washington khi hệ quả kinh tế diễn ra ngay trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.