Đàm phán với Iran không có đột phá, Mỹ điều thêm F-22 đến Trung Đông

Đàm phán tiến triển nhưng không có đột phá

Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Albusaidi cho biết, Mỹ và Iran đã đạt được tiến triển trong các cuộc đàm phán ngày 26/2 tại Geneva nhằm giải quyết bất đồng về hạt nhân kéo dài nhiều năm cũng như tránh nguy cơ Mỹ tiến hành các cuộc không kích mới.

Theo ông Sayyid Badr Albusaidi, 2 bên dự kiến sẽ sớm nối lại đàm phán sau khi tham vấn trong nước, với các cuộc thảo luận cấp kỹ thuật được lên lịch vào tuần tới tại Vienna.

Đánh giá lạc quan của Ngoại trưởng Oman được đưa ra sau các cuộc đàm phán gián tiếp tại Geneva giữa Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cùng Jared Kushner. Cuộc đàm phán gồm một phiên họp buổi sáng và một phiên buổi chiều.

Sau phiên họp buổi sáng, Ngoại trưởng Oman cho biết 2 bên đã trao đổi “những ý tưởng sáng tạo và tích cực”, song vẫn còn một số khác biệt cần được thu hẹp.

Mô tả đây là một trong những cuộc đàm phán nghiêm túc nhất mà Iran từng có với Mỹ, ông Araqchi nói với truyền hình nhà nước Iran: “Chúng tôi đã đạt được đồng thuận về một số vấn đề mặc dù vẫn còn khác biệt về một số vấn đề khác”.

Ông cho hay, trong cuộc đàm phán, Iran đã nêu rõ yêu cầu về việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.

Ông cho biết thêm: “Các bên đã thống nhất rằng vòng đàm phán tiếp theo sẽ sớm diễn ra, trong vòng chưa đầy một tuần”.

Trong khi đó, một nguồn thạo tin cho biết, cuộc đàm phán đã kết thúc mà không đạt được đột phá lớn nào mặc dù đã có tiến triển.

Trong một quãng nghỉ giữa các phiên họp, 2 bên đã thực hiện một số điều chỉnh nhỏ đối với lập trường ban đầu của mình.

Hiện chưa có bình luận ngay lập tức từ phái đoàn đàm phán Mỹ về kết quả các cuộc thảo luận.

Các cuộc trao đổi liên quan đến tranh cãi kéo dài hàng thập niên về chương trình hạt nhân của Iran. Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây nhiều lần đe dọa hành động nếu không đạt được thỏa thuận, và quân đội Mỹ đã tập trung lực lượng tại các vùng biển gần Iran.

Một quan chức cấp cao Iran nhận định, Mỹ và Iran có thể đạt được một khuôn khổ thỏa thuận nếu Washington tách biệt “các vấn đề hạt nhân và phi hạt nhân”.

Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Trump khẳng định chương trình tên lửa của Iran và các vấn đề khác phải là một phần của đàm phán.

Washington yêu cầu Iran từ bỏ toàn bộ hoạt động làm giàu uranium, một quy trình có thể tạo nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân nhưng cũng có thể sản xuất vật liệu dùng cho đầu đạn.

Iran từ lâu phủ nhận việc theo đuổi vũ khí hạt nhân và cho biết họ sẽ thể hiện sự linh hoạt trong đàm phán. Tehran được cho là đang đề xuất những nhượng bộ mới để đổi lấy việc dỡ bỏ trừng phạt và công nhận quyền làm giàu uranium của mình.

Tuy nhiên, Mỹ cũng muốn mở rộng đàm phán sang các vấn đề khác, bao gồm kho tên lửa đạn đạo của Iran và sự ủng hộ của Tehran đối với các nhóm vũ trang trong khu vực.

Ông Ali Vaez, Giám đốc dự án Iran thuộc International Crisis Group, cảnh báo rằng nếu không đạt được đột phá trong vòng đàm phán hiện tại, nguy cơ xung đột có thể gia tăng đáng kể trong những ngày tới.

Mỹ tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự

Giữa lúc Mỹ và Iran đàm phán, Washington tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự ở Trung Đông nhằm gây sức ép buộc Tehran nhượng bộ.

Các hình ảnh vệ tinh mới do công ty Trung Quốc MizarVision công bố hôm 26/2 cho thấy tiêm kích tàng hình F-22 của Mỹ đã được triển khai tới Israel. Các máy bay được bố trí tại căn cứ không quân Ovda ở miền Nam Israel.

Hình ảnh cho thấy 11 chiếc F-22 đậu tại căn cứ, được cho là một phần trong quá trình Mỹ tăng cường lực lượng trước khả năng tiến hành không kích Iran. Ảnh vệ tinh cũng cho thấy một tổ hợp phòng không Patriot được triển khai gần khu vực này.

Phi đội F-22 được điều động tới Israel với tư cách một đơn vị hoàn chỉnh. Nhiệm vụ của họ là tích hợp vào các phương án tác chiến tiềm năng của Không quân Mỹ nhằm vào Iran, đồng thời duy trì các lợi thế đạt được sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày vào năm ngoái, nếu Tổng thống Donald Trump ra lệnh tấn công.

Theo các quan chức am hiểu vấn đề, việc triển khai này cũng nhằm tạo hiệu ứng răn đe, gây sức ép, buộc Iran nhượng bộ trên bàn đàm phán.

F-22 là một trong 2 dòng tiêm kích thế hệ thứ năm của Mỹ, bên cạnh F-35. Việc máy bay chiến đấu Mỹ hạ cánh tại Israel là điều hiếm gặp, và sự xuất hiện của tiêm kích tàng hình tiên tiến càng đặc biệt hơn.

F-22 chủ yếu là tiêm kích chiếm ưu thế trên không nhưng cũng có khả năng tấn công mặt đất, tác chiến điện tử và trinh sát. Khác với F-35, F-22 không được bán cho quân đội nước ngoài do bị luật pháp Mỹ cấm xuất khẩu.

Hai năm trước, khi F-22 được triển khai tới khu vực trong bối cảnh lo ngại Iran có thể đáp trả. Lầu Năm Góc cho biết các máy bay này cũng có thể hỗ trợ nhiệm vụ phòng thủ. Giới chức Mỹ khi đó nhận định chúng có thể đóng vai trò nền tảng phòng vệ quan trọng, tăng cường khả năng cơ động và bổ sung hệ thống, giúp các chỉ huy có thêm nhiều lựa chọn tác chiến.

Các chiến đấu cơ F-22 gia nhập lực lượng Mỹ vốn đã hiện diện đáng kể trong khu vực. Theo Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia tại Tel Aviv, hiện có hơn 200 tiêm kích Mỹ ở Trung Đông, và hơn 300 nếu tính cả số máy bay tại châu Âu. Trong đó có 36 chiếc F-15, ít nhất 48 tiêm kích tàng hình F-35 và 36 chiếc F-16.

Ngoài các máy bay chiến đấu, lực lượng Mỹ trong khu vực còn có hơn 100 máy bay tiếp dầu, chỉ huy - kiểm soát, trinh sát và vận tải. Các nhóm tác chiến của Mỹ bao gồm 2 tàu sân bay cùng 12 tàu khu trục.