Những nghĩ suy trước thềm năm mới

“Tại sao người ta gọi là thềm năm mới hả ngoại, năm mới chứ có phải cái cửa, cái nhà gì đâu mà cũng có bậc thềm để bước qua ha?”. Đó là câu hỏi của tôi nhiều năm về trước khi hai bà cháu chuẩn bị dọn mâm cúng giao thừa.

Ngoại cười bảo rằng, ông bà tổ tiên mình nói gì cũng có cái tinh tế sâu xa. Ông bà nói bước qua thềm năm mới là để thấy, khi đã đi hết chặng đường cuối cùng của năm cũ, mình phải nhấc chân bước qua để kết thúc, và để bắt đầu một chặng đời mới. Cuộc sống là cứ phải tiến tới, phải nhấc chân lên, phải vận động, để bước ra khỏi những gì đã cũ, đã qua, cả tốt lẫn xấu, để tiến về phía trước.

“Sao năm mới không tới bằng phẳng mà phải có bậc thềm để bước qua?”, tôi chưa chịu thôi. Ngoại trả lời, bởi vì đó là quy luật chung, cuộc sống không khi nào là bằng phẳng cả, muốn tiến lên ta phải vận động, ít nhất bằng một cái nhấc chân. Mình bước qua bậc thềm ấy, để những gì đã qua ở lại phía bên kia. Một cái nhấc chân dù chỉ là trong tâm tưởng nhưng nó thể hiện rằng chính bản thân mình vẫn cố gắng, mình còn gắn kết với cuộc đời, còn chưa buông tay, chưa bỏ cuộc.

Nhớ đến đây, tôi ngẫm về năm vừa qua, chúng ta chứng kiến một năm thiên tai khốc liệt, được đánh giá là cực đoan và dị thường. 2025 là năm Biển Đông ghi nhận số lượng xoáy thuận nhiệt đới cao nhất từ 1961 tới nay, với 15 cơn bão và 6 áp thấp nhiệt đới. Thiên tai liên tiếp khiến ít nhất 468 người chết và mất tích, gây thiệt hại kinh tế ước tính 98.677 tỷ đồng tại 21 trên 34 tỉnh, thành. Có bao nhiêu người mất người thân, bao nhiêu cơ nghiệp đã chìm sâu theo dòng bão lũ, khó lòng nói hết được những khó khăn trùng trùng.

Ở bình diện vĩ mô, 2025 cũng là năm chứng kiến những biến động mạnh về trật tự quốc tế và thương mại toàn cầu. Sự phát triển của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), bên cạnh những mặt tích cực, hữu ích, đang tạo ra nhiều thách thức bao gồm cả vấn đề việc làm với người trẻ, nhất là khi xu hướng ứng dụng AI ngày càng sâu rộng trong mọi lĩnh vực của nền kinh tế.

Ngoài những chuyển động vĩ mô, thì ở khía cạnh vi mô, một năm 365 ngày đối với một người bình thường cũng để lại bao nhiêu là hỉ nộ ái ố, bao nhiêu tình huống, hoàn cảnh, bao nhiêu mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh để rồi tích lũy thành những “bậc thềm”. Ai rồi cũng có những “bậc thềm” trong lòng mình cần phải bước qua, bậc thềm của sự thất bại, mất mát, xui rủi và thù ghét. Ngoại nói, giữa bản chất khó khăn và bất toàn của cuộc sống, việc trở thành một người đố kỵ, thù ghét, tiêu cực là điều dễ dàng nhưng việc giữ lại được bản chất tốt đẹp, trái tim lương thiện ấm áp mà bước tiếp mới là điều đáng quý.

“Vậy làm sao để mình bước qua hả ngoại?”.

Ngoại chậm rãi: Hãy đặt quá khứ đã qua xuống, thắp lên cho mình một tia hy vọng. Cuộc đời còn có thể tiếp tục là nhờ vào hy vọng. Đừng nghĩ bước qua thềm năm mới là điều to tát, nó có khi chỉ đơn giản là ngồi bình tâm nhìn lại để hiểu rằng con người vốn bất toàn và đời sống thì vô định, nên đời người làm sao có thể tránh được điều bất như ý. Chúng ta cần học tha thứ cho mình, bao dung cho người và giữ niềm hy vọng trong lòng không tắt, can đảm để để xuống bên này bậc thềm những gì đã qua, nhấc chân lên bước vào năm tháng mới.

“Nếu con có quá nhiều bậc thềm thì sao?”.

Có một nhà sư đã nói, cuộc sống không phải là thành tựu hay thất bại, mà chính là qua thành tựu hay thất bại chúng ta thấy được chính mình. Đó cũng là sự nhân từ của cuộc đời, luôn cho con người cơ hội dọn dẹp để bắt đầu lại. Không bao giờ là quá muộn, có bao nhiêu mùa xuân là bấy nhiêu lần bắt đầu, đừng bỏ lỡ. Cơ hội ấy đang chờ đón mỗi bàn chân bước tới, đồng đều cho tất cả. Dù là tốt hay xấu, thời gian vẫn cuốn đi, ta có thể chọn bước về phía trước hay sẽ mãi mãi bị bỏ lại phía bên này sự sống với những “bậc thềm” trùng trùng mỗi ngày một chất cao.

“Nếu như con từng bỏ lỡ thì sao?”.

Nếu bỏ lỡ thì chờ đón bắt chuyến tiếp theo, hãy sẵn sàng. Đừng tuyệt vọng! - Ngoại trả lời. Ngày tháng chỉ là một chuyến xe, sẽ phải đến bến, vào ga khi trống chuông đã điểm. Nên hãy bình tĩnh mà bước con ạ. Dám dứt khỏi bóng tối của quá khứ mà bước tới với tâm hồn tử tế như chưa từng bị đời nhuốm đen, luôn giữ được chính mình lương thiện như khi mới bắt đầu.

Tôi lớn lên, bước ra đời bươn chải, và khi đã được cuộc đời “dạy dỗ” bằng những gian khó của nó, tôi mới hiểu hết lời ngoại nói. Đời có khi nào chỉ toàn bằng phẳng, những khi tưởng chừng như sắp gục ngã đến nơi, tại phút giây tôi muốn buông bỏ thì câu chuyện bước qua bậc thềm lại đến. Thế là, tôi khó nhọc tự mình sắp đặt lại, che chắn ngọn lửa yếu ớt của mình đang chênh chao dưới gió bụi cuộc đời, dưới bão dữ của lòng người để vực dậy tinh thần và tin cuộc đời còn mở ra cho mình những khởi đầu mới. Bao dung và không nuôi lòng thù ghét khiến tôi nhẹ nhàng thanh thản, tôi lại thấy mình cân bằng.

Sau này, khi ngoại đã đi xa mãi, vào mỗi giao thừa, lời ngoại nói vẫn luôn bên tôi và cùng tôi bước qua năm tháng dù giông gió hay bình lặng chan chứa cuộc đời.

Bạn đã sẵn sàng bước qua bậc thềm của mình chưa?

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!