Vụ giả chết để trục lợi bảo hiểm: Vì sao không phải tội lừa đảo?

Công an tỉnh Thanh Hóa đang tạm giữ hình sự Nguyễn Thị Thu (41 tuổi) và Trần Thị Thập (mẹ đẻ Thu, 70 tuổi, cùng trú phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa) để điều tra hành vi gian lận trong kinh doanh bảo hiểm. 

Cơ quan chức năng cho biết, năm 2020, Thu phát hiện mắc bệnh ung thư và thông đồng với mẹ đẻ để dựng kịch bản giả nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm. Theo đó, sáng 7/6/2020, Thu uống thuốc ngủ rồi vào nhà tắm, nằm úp mặt xuống nền nhà để giả chết đột tử. Sau đó, bà Thập báo cho họ hàng để tổ chức lễ mai táng. 

Đêm cùng ngày, Thu tỉnh dậy, đến nhà thầy bói ở xã Hoạt Giang (Thanh Hóa) để ở nhờ trước khi vào Đồng Nai làm ăn và cắt đứt mọi thông tin liên hệ. Sau khi tổ chức mai táng giả, bà Thập đã làm thủ tục chứng tử tại địa phương, đồng thời làm thủ tục nhận tiền bảo hiểm của 2 công ty bảo hiểm với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng. Số tiền này được chuyển cho Thu để đầu tư bất động sản và đầu tư lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.

Tới tháng 12 năm nay, UBND phường Quang Trung báo tin cho công an về việc Thu quay về địa phương làm thủ tục hủy giấy chứng tử. 

Bình luận dưới bài viết, nhiều độc giả băn khoăn đây là hành vi lừa đảo nhưng vì sao các đối tượng lại bị điều tra hành vi gian lận trong kinh doanh bảo hiểm.

Giải đáp băn khoăn của độc giả, luật sư Dương Đức Thắng (Giám đốc Công ty Luật Đức Trí Tín, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) trích dẫn Điều 9 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, cho biết một trong các hành vi bị nghiêm cấm là giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin trong hồ sơ yêu cầu bồi thường, trả tiền bảo hiểm. Trường hợp hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về tội Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm theo Điều 213 Bộ luật Hình sự 2015. 

Theo Điều này, người thực hiện các hành vi như thông đồng với người thụ hưởng bảo hiểm để trả tiền bảo hiểm trái pháp luật; giả mạo tài liệu trong hồ sơ yêu cầu trả tiền bảo hiểm hay tự ý gây thiệt hại về tài sản, sức khỏe của mình để hưởng quyền lợi bảo hiểm nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm từ 20 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 50 triệu đồng trở lên sẽ bị xử lý hình sự với mức phạt cơ bản là phạt tiền 30-100 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. 

Trường hợp chiếm đoạt tiền bảo hiểm từ 500 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên, mức phạt mà người phạm tội có thể bị truy tố là 3-7 năm tù. Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền 10-100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định 1-5 năm. 

"Gần đây, xuất hiện nhiều vụ việc có hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản của doanh nghiệp bảo hiểm. Dù thuộc hành vi thuộc nhóm lừa đảo, song việc xử lý cần theo nguyên tắc áp dụng pháp luật chuyên ngành trước pháp luật chung. Bởi vậy, hành vi phạm tội nhưng thuộc lĩnh vực điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành như ngân hàng, bảo hiểm hay xây dựng... sẽ bị áp dụng tội danh theo luật chuyên ngành của lĩnh vực đó.

Trường hợp không có pháp luật chuyên ngành áp dụng, có thể áp dụng pháp luật chung với các tội danh như Lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản", luật sư phân tích. 

Ngoài trách nhiệm hình sự, người phạm tội còn phải thực hiện nghĩa vụ dân sự là bồi thường thiệt hại về tài sản cho doanh nghiệp bảo hiểm. Trong trường hợp không tự nguyện bồi thường, không những không được áp dụng tình tiết để xét giảm trách nhiệm hình sự, người vi phạm còn có thể bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế nhằm đảm bảo bản án được thực hiện theo đúng quy định pháp luật.