Hàng loạt câu hỏi pháp lý từ vụ giả chết, chiếm đoạt hơn 1 tỷ tiền bảo hiểm

Thông đồng với mẹ ruột để giả chết, chiếm đoạt 1 tỷ đồng tiền bảo hiểm

Nguyễn Thị Thu (41 tuổi) và Trần Thị Thập (mẹ đẻ Thu, 70 tuổi, cùng trú phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa) đang bị Công an tỉnh Thanh Hóa tạm giữ để điều tra hành vi gian lận trong kinh doanh bảo hiểm. 

Năm 2020, Thu phát hiện mắc bệnh ung thư và thông đồng với mẹ đẻ để dựng kịch bản giả nhằm chiếm đoạt tiền bảo hiểm. Sáng 7/6/2020, Thu uống thuốc ngủ để giả chết đột tử còn bà Thập báo cho họ hàng để tổ chức lễ mai táng. 

Đêm cùng ngày, Thu tỉnh dậy, đến nhà thầy bói ở xã Hoạt Giang (Thanh Hóa) để ở nhờ trước khi vào Đồng Nai làm ăn và cắt đứt mọi thông tin liên hệ. Sau khi tổ chức mai táng giả, bà Thập đã làm thủ tục chứng tử tại địa phương, đồng thời nhận tiền của 2 công ty bảo hiểm với tổng số tiền hơn 1 tỷ đồng.

Luật sư Dương Đức Thắng (Giám đốc Công ty Luật Đức Trí Tín, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết một trong các hành vi bị nghiêm cấm là giả mạo tài liệu, cố ý làm sai lệch thông tin trong hồ sơ yêu cầu bồi thường, trả tiền bảo hiểm. Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị xử lý hình sự về tội Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm theo Điều 213 Bộ luật Hình sự 2015. 

Trường hợp chiếm đoạt tiền bảo hiểm từ 500 triệu đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên, mức phạt mà người phạm tội có thể bị truy tố là 3-7 năm tù. 

Đòi lại tiền phúng điếu ra sao?

Về việc nhiều người đòi mẹ con Thu trả lại tiền phúng viếng, luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) hành vi của Thu có dấu hiệu của sự gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản nhưng đối tượng thiệt hại là công ty bảo hiểm, không phải của những người phúng viếng. 

Người gửi tiền tuy không phải bị hại nhưng có thể được đưa vào vụ án với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, có yêu cầu độc lập về việc yêu cầu Thu trả lại cho họ số tiền đã gửi phúng điếu. 

Để được đưa vào vụ án, họ cần có đơn gửi tới các cơ quan tiến hành tố tụng, đề nghị được tham gia vào vụ án và cung cấp đầy đủ tài liệu, chứng cứ thể hiện mình đã gửi tiền cho đám tang giả của bị can để các cơ quan có thẩm quyền xem xét, bổ sung đương sự tham gia vào vụ án. 

Có dấu hiệu che giấu hoặc không tố giác tội phạm hay không?

Liên quan tới vụ việc, một chi tiết khác được quan tâm là Thu được em trai là T. chở sang nhà thầy cúng tên M. (đã chết năm 2022, ở xã Hoạt Giang, tỉnh Thanh Hóa) trú nhờ vài hôm trước khi vào Đồng Nai sinh sống. Từ chi tiết trên, nhiều người đặt câu hỏi về việc có dấu hiệu của hành vi che giấu hoặc không tố giác tội phạm hay không. 

Luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Bộ luật Hình sự 2015, "che giấu tội phạm" là việc không hứa hẹn trước, nhưng sau khi biết tội phạm được thực hiện đã che giấu người phạm tội, dấu vết, tang vật của tội phạm hoặc có hành vi khác cản trở việc phát hiện, điều tra, xử lý người phạm tội. Còn "không tố giác tội phạm" là việc biết rõ tội phạm đang được chuẩn bị, đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác.

Người che giấu hoặc không tố giác là ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội không phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 1 Điều này, trừ các trường hợp đặc biệt theo luật định.

Về trách nhiệm hình sự, căn cứ các Điều 389 và 390 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm sẽ bị xử lý hình sự đối với trường hợp che giấu, không tố giác người phạm một số tội theo quy định pháp luật như Giết người (Điều 123), Hiếp dâm người dưới 16 tuổi (Điều 142), Cướp tài sản (Điều 168) hay một số tội danh liên quan ma túy như Sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248), Vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250) hay Mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251)...

Trong danh sách trên, không có tội Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm theo Điều 213 Bộ luật Hình sự 2015. Do đó, không có căn cứ xem xét trách nhiệm về các tội che giấu tội phạm hoặc không tố giác tội phạm đối với tội danh này. Tuy nhiên, cơ quan điều tra sẽ làm rõ có hay không dấu hiệu thông đồng, móc nối, tiếp tay trong vụ việc để xem xét dấu hiệu đồng phạm với các bị can.