Nhiều di tích ở phố cổ Hà Nội bị xâm lấn, chiếm dụng

Quán chùa Huyền Thiên (số 54 Hàng Khoai, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) trong thời gian dài, khu vực cổng chùa đã bị người dân chiếm dụng làm nơi kinh doanh bát đĩa, chén sứ các loại.

Nhiều du khách khi đi qua khó nhận ra đây là cổng chùa, thậm chí lúng túng trong việc tìm lối vào di tích. Người dân sinh sống gần di tích này cho biết, hiện tượng này đã xuất hiện cả chục năm nay, nhưng không thấy ai bị nhắc nhở. Chỉ có những ngày lễ, hội, khu vực cổng chùa mới được thoáng đãng.

Di tích đình thôn Đồng Thuận, tại số nhà 27 phố Hàng Cá (phường Hoàn Kiếm), còn gọi là đình Hàng Cá hay đền Lý Tiến, là nơi thờ thành hoàng Lý Tiến - một trong những vị anh hùng chống ngoại xâm của dân tộc.

Trải qua thời gian, phần di tích còn sót lại cũng không tránh khỏi tình trạng bị trưng dụng làm nơi kinh doanh ăn uống, cà phê...

Một số hàng quán xung quanh kê bàn ghế ngay trước lối ra vào, khiến không gian thờ cúng tôn nghiêm bị xáo trộn. Một người dân ở phố Hàng Cá phản ánh, mỗi lần gia đình đến thắp hương, cúng bái đều phải len lỏi, bước qua bàn ghế của các hàng quán án ngữ ngay trước cổng đền.

Đình Phúc Lâm nằm tại ngã ba giữa phố Gầm Cầu và đê Trần Nhật Duật, ở rìa phía Đông khu phố cổ Hà Nội. Đình được xây dựng từ đầu thế kỷ XVIII, là nơi thờ phụng Tam tòa Thánh Mẫu. Hiện nay, di tích này đang bị lấn chiếm phần lớn diện tích.

Theo nhóm học sinh làm dự án "Kể chuyện phố phường", khi đi tìm di tích đình Phúc Lâm, các cháu đã không tìm được gì ngoài cổng đình ở mặt phố Gầm Cầu.

Tương tự, khi tra cứu địa chỉ chùa Bà Móc trên Google Maps và tìm đến số 27 phố Nguyễn Thiếp, các em học sinh được chỉ dẫn vào một con ngõ sâu, chật hẹp, ngoằn ngoèo, và xung quanh là những khu nhà ẩm thấp.

Hiện di tích này không còn lưu giữ nhiều cổ vật, ngoài tấm bia ghi chữ "Phụng sự bi kí". Trong ảnh là cảnh bàn ghế, xoong chậu, bếp ga để ngổn ngang bên cạnh tấm bia - cổ vật duy nhất còn sót lại của chùa Bà Móc.

Chùa Hàm Long tọa lạc trong khu vực số nhà 18 phố Hàm Long (phường Cửa Nam, Hà Nội). Theo phản ánh, hiện tại, khuôn viên của chùa đang bị chiếm dụng nghiêm trọng và các di sản dần biến dạng và biến mất.

Trước đây, chùa Hàm Long có trường Vạn Hạnh dành cho các sư khắp nơi về học tập, sau này Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (trường Lý Tự Trọng cũ) mượn của chùa cho học sinh học ban ngày, còn tối cho thuê kinh doanh do đó gây ồn ào, ảnh hưởng tới chùa...

Hai tháp tổ của chùa bị "cắt lìa" khỏi khuôn viên chùa do bị nhà dân xây dựng chồng lấn. Trong đó, một tháp bị biến thành khu vực bếp của hộ dân, khiến việc thờ cúng và sinh hoạt tín ngưỡng của nhà chùa gặp nhiều khó khăn.

Hai tấm bia cổ đang đứng trước nguy cơ bị "xóa sổ". Một tấm bị "nhốt" trong khuôn viên nhà dân, tấm còn lại bị "chìm" dưới lớp đường bê tông.

Ban thờ ngoài trời của chùa bị biến thành nơi cất giữ than tổ ong của một số hộ dân xung quanh. Bên cạnh là chuồng gà, nơi để bàn ghế, đồ đạc của một số hộ dân.

Trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo UBND phường Cửa Nam xác nhận, trong khuôn viên di tích chùa Hàm Long hiện có tình trạng xâm lấn. Theo vị này, đây là những tồn tại kéo dài từ nhiều năm trước, nên chính quyền địa phương đang phối hợp với Sở Văn hóa để từng bước tháo gỡ khó khăn.

Đối với khu vực đang sử dụng làm trường học trong khuôn viên di tích, phường đã bố trí xây dựng cơ sở mới nhằm di dời toàn bộ trường ra địa điểm khác. Dự kiến đến cuối năm 2026, các lớp học sẽ được di dời sang địa điểm mới, trả lại không gian cho chùa Hàm Long.

Liên quan đến các di vật như bia cổ, tháp tổ, lãnh đạo phường cho biết qua các thời kỳ sử dụng, những hạng mục này bị xâm lấn. Chính quyền địa phương đang phối hợp với Sở Văn hóa tiến hành khảo sát, khoanh vùng di tích để xác định cụ thể phạm vi và vị trí các di vật.