Đề xuất sửa quy định về quản lý cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam

Theo Bộ Công an, năm 2024, toàn quốc xảy ra 222 vụ việc hình sự do người nước ngoài thực hiện (228 đối tượng); lực lượng chức năng đã xử phạt vi phạm hành chính trên 10.000 người nước ngoài và bàn giao, trục xuất, đẩy đuổi gần 2.500 trường hợp xuất, nhập cảnh trái phép, vi phạm pháp luật Việt Nam (tăng 126% so với cùng kỳ).

Hàng chục vụ án hình sự liên quan đến xuất nhập cảnh trái phép đã được khởi tố.

Năm 2025, lực lượng quản lý xuất nhập cảnh toàn quốc phát hiện, xử lý hơn 21.500 trường hợp người nước ngoài vi phạm, phần lớn quá hạn tạm trú, nhập cảnh trái phép, hoạt động trái mục đích nhập cảnh, không thực hiện trách nhiệm bảo lãnh... Cơ quan chức năng khởi tố hàng chục vụ án liên quan đến hành vi tổ chức cho người nước ngoài nhập, xuất cảnh trái phép hoặc ở lại Việt Nam trái phép.

Việc quy định các bộ ngành, địa phương chỉ thông báo số liệu người nước ngoài làm việc với các tổ chức, đơn vị trực thuộc và người nước ngoài cư trú tại địa phương khi có yêu cầu của Bộ Công an được cho là không phù hợp với thực tế. Quy định hiện nay dẫn đến thực trạng UBND các địa phương “giao phó”, “khoán trắng” trách nhiệm tổng hợp tình hình, tập hợp thông tin, số liệu thống kê cho công an cấp tỉnh.

Trong khi đó, thời gian qua Đảng và Nhà nước có nhiều cơ chế, chính sách xuất nhập cảnh ưu đãi, đột phá nhằm thu hút người nước ngoài thuộc nhóm đối tượng tài năng, nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành thuộc các lĩnh vực cần ưu đãi (công nghiệp bán dẫn, công nghệ số cốt lõi) vào làm việc tại các mô hình kinh tế đặc thù như Trung tâm tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do...

Bộ Công an khẳng định điều đó đòi hỏi phải có sự tham gia tích cực, trách nhiệm của các bộ ngành, địa phương.

Tại hồ sơ dự thảo Nghị định quy định cơ chế phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND tỉnh, thành phố trong công tác quản lý nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam vừa gửi tới Bộ Tư pháp thẩm định, Bộ Công an nhấn mạnh việc sớm thay thế Nghị định 65/2015 hết sức cần thiết.

Dự thảo đề xuất, Bộ Công an có trách nhiệm trao đổi, thông báo cho Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng, các bộ liên quan và UBND cấp tỉnh các chủ trương, biện pháp thực hiện công tác quản lý nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

Bộ Công an chỉ đạo cơ quan quản lý xuất nhập cảnh thông báo cho đơn vị kiểm soát thuộc Bộ Quốc phòng thông tin nhân sự người nước ngoài được giải quyết cấp thị thực tại cửa khẩu quốc tế do Bộ Quốc phòng quản lý trước khi người nước ngoài đến cửa khẩu.

Cũng theo dự thảo, Bộ Ngoại giao sẽ chỉ đạo cơ quan chức năng cập nhật trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về xuất nhập cảnh hoặc chuyển danh sách người nước ngoài được cấp thị thực, cấp thẻ tạm trú theo quy định cho cơ quan quản lý xuất nhập cảnh sau 5 ngày làm việc kể từ ngày cấp.

Bộ Ngoại giao phối hợp xác minh thông tin người nước ngoài theo đề nghị của cơ quan quản lý xuất nhập cảnh phục vụ công tác xử lý vi phạm và cấp giấy tờ có giá trị cư trú để yêu cầu xuất cảnh, buộc xuất cảnh hoặc trục xuất.

“Các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh chỉ đạo cơ quan, đơn vị liên quan phối hợp với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh trong việc trao đổi thông tin cấp thị thực, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, giấy phép lao động, giấy phép hành nghề, chương trình đào tạo, hợp tác của người nước ngoài, chương trình hội nghị, hội thảo của người nước ngoài nhập cảnh bằng thị thực điện tử hoặc theo diện miễn thị thực”, dự thảo nêu.

Bộ Công an sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND cấp tỉnh thống nhất kế hoạch kiểm tra việc thực hiện quy định lĩnh vực này.

Đối với các vụ vi phạm pháp luật do đơn vị kiểm soát nhập cảnh thuộc Bộ Quốc phòng phát hiện thì xử lý theo thẩm quyền. Nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra thuộc Bộ Công an thì trao đổi với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để phối hợp xử lý.