Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ 5 thách thức lớn của ngành y

Trong bức tranh chung phát triển kinh tế - xã hội, ngành y tế Việt Nam năm 2025 đóng góp nhiều điểm sáng với những thành tựu quan trọng. Nhưng với góc nhìn của một đại biểu Quốc hội ngành y, bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng vẫn còn những thách thức cần sớm được giải quyết.

Trao đổi với phóng viên Dân trí bên hành lang Quốc hội tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu chỉ rõ 5 thách thức cần tháo gỡ để hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân và xây dựng một hệ thống y tế công bằng, bền vững.

Bệnh viện tư cũng quá tải - tình huống chưa từng có

Thách thức thứ nhất liên quan vấn đề tự chủ bệnh viện. Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nêu thực tế nhiều cơ sở y tế gặp khó khăn trong việc triển khai cơ chế tự chủ, chưa tối ưu hóa nguồn lực và dịch vụ theo hướng lấy người bệnh làm trung tâm. Trong khi đó, sự chênh lệch lớn về chỉ số sức khỏe và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu giữa các vùng miền làm giảm sự công bằng trong bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Ông Hiếu đề xuất ở các bệnh viện tuyến huyện trước đây, bệnh viện chuyên ngành lao, truyền nhiễm, sức khỏe tâm thần…, địa phương cần duy trì tỷ lệ chi thường xuyên cho y tế tăng theo thời gian.

“Nói như vậy không có nghĩa là trở về thời bao cấp. Các bệnh viện phải có KPI về phát triển kỹ thuật mới, giảm tỷ lệ chuyển tuyến, tăng số lượng bác sĩ chuyên khoa, giảm tỷ lệ biến chứng trong điều trị”, đại biểu Hiếu góp ý. Ông cũng gợi ý khuyến khích phát triển dịch vụ cho những người có điều kiện để tăng cường chất lượng khám chữa bệnh, có nguồn tài chính để đầu tư trang thiết bị, nâng cao đời sống và cải thiện thái độ chăm sóc của nhân viên y tế.

Thách thức thứ hai về chất lượng khám chữa bệnh, khi chênh lệch trình độ chuyên môn có xu hướng ngày càng tăng, dẫn tới quá tải tại các bệnh viện lớn, thậm chí bệnh viện tư - một tình huống chưa hề có trước đây.

Điều này, theo bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, khiến tỷ lệ phần trăm tiền từ túi người dân dành cho việc chăm sóc sức khỏe không thể giảm xuống.

Ông dẫn chứng việc lạm dụng chỉ định làm các xét nghiệm cận lâm sàng, chụp chiếu và cả các phẫu thuật, thủ thuật đang là nỗi lo lắng, bức xúc của người dân. “Chúng ta phải có chế tài đặc biệt trong lĩnh vực tương đối chuyên sâu phức tạp này”, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nêu quan điểm.

Theo ông, cải cách và phát triển các hình thức BHYT phân theo mức đóng và khuyến khích các loại hình bảo hiểm khác đóng vai trò quan trọng, nhằm giảm sử dụng tiền túi của người dân trong việc khám chữa bệnh.

Cùng với đó, ông gợi mở định hướng phân vùng trong quy hoạch y tế chuyên sâu, thay vì đầu tư dàn trải nên quy hoạch mỗi vùng một trung tâm y khoa lớn.

Đề xuất bác sĩ nội trú được hưởng lương và bảo hiểm xã hội

Y tế dự phòng chưa có nhiều đổi mới là thách thức thứ ba được đại biểu Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ. Bất cập này dẫn đến tăng quá tải bệnh viện, tỷ lệ tử vong cao và tốn kém chi phí nguồn lực của xã hội.

Thực hiện chủ trương khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân một cách hiệu quả, tránh hình thức, theo bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu, là một giải pháp cho câu chuyện này.

Thay vì khám sức khỏe qua quýt cho người lao động như một số đơn vị vẫn làm, ông gợi ý việc khám sức khỏe nên phân theo lứa tuổi, giới tính, nghề nghiệp và tình trạng bệnh nền.

Với nhóm đối tượng như người lao động, quân nhân, viên chức… đã được khám sức khỏe định kỳ từ nhiều năm nay, đại biểu Hiếu đề nghị số hoá dữ liệu, lưu trữ được thông tin trên hồ sơ bệnh án điện tử và tiến tới là sổ khám bệnh điện tử.

Với nhóm người có bệnh mạn tính đang theo dõi tại bệnh viện địa phương, đại biểu Hiếu đề nghị giao luôn cho cơ sở y tế này quy định khám toàn thể 6 tháng /lần để bảo đảm phát hiện các bệnh khác hoặc biến chứng của bệnh nền tiến triển.

Thách thức thứ tư liên quan thiếu hụt nhân lực y tế ở một số địa phương khó khăn, đặc biệt là tuyến cơ sở.

“Sắp tới khi chủ trương quản lý đầu ra (sát hạch lấy giấy phép hành nghề), chúng ta sẽ bất ngờ với chất lượng đào tạo chênh lệch giữa các trường đại học. Cần chấn chỉnh ngay từ bây giờ nếu không sẽ quá muộn, vì đến sang năm kỳ sát hạch đầu tiên sẽ chính thức được thực hiện”, đại biểu Hiếu lưu ý.

Ông đề nghị Bộ Y tế cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo cần rà soát chất lượng kỳ thi tốt nghiệp bác sĩ ở tất cả các trường y trên toàn quốc.

Song song với đó, ông đề xuất có chế độ hỗ trợ học phí, học bổng để thu hút người học nghề y, đặc biệt là điều dưỡng, nữ hộ sinh, kỹ thuật viên... đang rất thiếu hụt hiện nay.

“Tôi nhiều lần đề xuất bác sĩ nội trú cần có lương, đóng bảo hiểm xã hội ngay từ khi nhập học vì họ đã tốt nghiệp bác sĩ và thực sự đóng góp trong việc chăm sóc sức khỏe người dân”, bác sĩ Hiếu nhắc lại.

Riêng với vùng sâu vùng xa, theo đại biểu, rất cần chế độ đãi ngộ đặc biệt cho nhân viên y tế. “Chỉ có cách đó y tế cơ sở ở những nơi đặc biệt khó khăn mới có cơ may chuyển mình”, ông nói.

Thuốc và vật tư trang thiết bị y tế là thách thức thứ năm của ngành y, theo lời Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.

Sau khi Luật Đấu thầu 2023 có hiệu lực với nhiều điểm mới về mua sắm tập trung, đàm phán giá và lựa chọn nhà thầu, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu ghi nhận việc đấu thầu đã có những chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, ông cho rằng cần lưu ý đến các biến động lớn của thị trường dược phẩm, trang thiết bị y tế toàn cầu (chiến tranh, tỷ giá, nguồn nguyên liệu…).

“Nếu cơ chế giá không đủ linh hoạt, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì cung ứng, dẫn đến tình trạng một số gói thầu không thu hút được nhà cung cấp tham gia - thực tế đã xảy ra trong thời gian vừa qua”, đại biểu Hiếu nói.

Theo ông, với các thuốc, vật tư y tế đã được cấp phép lưu hành, có nhiều nhà cung cấp và giá đã được kê khai ổn định, Bộ Y tế có thể cho phép các cơ sở y tế chủ động lựa chọn đàm phán và ký kết hợp đồng, hoặc tham gia cơ chế đàm phán giá tập trung. Song song với đó, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để cập nhật, theo dõi và so sánh giá giữa các cơ sở và trong khu vực ASEAN.

Vị đại biểu cũng đề nghị bổ sung các thông tư hướng dẫn để bệnh viện có thể mua trực tiếp thuốc, trang thiết bị từ các công ty gốc không qua trung gian. Việc này nhằm giảm chi phí và tăng cường tiếp cận với các phương pháp tiên tiến mới nhất, đặc biệt những thuốc hiếm.

“Nếu triển khai tốt các giải pháp này, tình trạng thiếu thuốc, vật tư tiêu hao, trang thiết bị tại các cơ sở y tế công lập có thể được cải thiện đáng kể, đồng thời giảm chi phí và thời gian dành cho các quy trình đấu thầu lặp lại nhiều lần trong năm”, theo đại biểu Nguyễn Lân Hiếu.