Nghịch lý "càng tăng đầu tư nguy cơ lãng phí càng lớn"

Nghịch lý này được đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) đưa ra trong phiên thảo luận về kinh tế - xã hội chiều 20/4.

Ghi nhận vừa qua Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp để tiết kiệm trong quản lý thu - chi ngân sách, vị đại biểu dẫn chứng việc Quốc hội quyết định miễn, giảm thuế, phí góp phần giúp nền kinh tế ổn định, vượt qua giai đoạn khó khăn do dịch bệnh, biến động quốc tế.

Khẳng định tiết kiệm chi thường xuyên là cần thiết, nhưng theo đại biểu, việc cắt giảm mang tính cơ học, theo mệnh lệnh hành chính, ví dụ cắt 5% hay 10%, chưa chắc đã phản ánh đúng bản chất của tiết kiệm.

“Do đó, giải pháp căn cơ phải là rà soát, hoàn thiện định mức; nâng cao chất lượng lập dự toán cho sát thực tế, chứ không phải là cứ thẳng tay cắt 5 hay 10% dự toán”, ông Lâm nói.

Với chi đầu tư, đại biểu đoàn Bắc Ninh cho rằng yêu cầu tiết kiệm không phải là cắt giảm quy mô vốn, mà là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn (hệ số ICOR).

Theo ông Lâm, hệ số ICOR đang ở mức cao, cho thấy hiệu quả đầu tư còn hạn chế, thậm chí có biểu hiện lãng phí.

“Nghịch lý là trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn. Nếu tiết kiệm chi thường xuyên nhưng lại dồn nguồn lực vào các dự án kém hiệu quả, chậm triển khai, hoặc không phát huy được công năng sau đầu tư, thì đó còn là sự lãng phí lớn hơn”, đại biểu tỉnh Bắc Ninh nêu quan điểm.

Theo ông, việc này không nên thực hiện một cách máy móc, cứng nhắc theo mệnh lệnh hành chính, mà phải gắn với mục tiêu cao nhất là nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Để thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Ngọc Sơn cho rằng cần xác định rõ thứ tự ưu tiên chính sách trong trường hợp có xung đột giữa mục tiêu tăng trưởng cao với yêu cầu giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát.

Ông cũng đề nghị làm rõ hơn nguồn lực cho tăng trưởng bởi thực tế cho thấy, điểm nghẽn không chỉ nằm ở thiếu vốn mà còn ở giải ngân chậm, chuẩn bị đầu tư yếu, thủ tục kéo dài, phân bổ dàn trải, dự án thiếu tính lan tỏa, năng lực thực hiện ở địa phương không đồng đều.

Theo đại biểu Sơn, Chính phủ cần chỉ rõ cơ chế khắc phục tình trạng trên để biến nguồn lực thành tăng trưởng thực, hiệu quả thực và kết quả phải đo đếm được.

Đề cập giải pháp liên quan đến bất động sản, ông Sơn nhận định khó khăn lớn của thị trường vẫn nằm ở thế chế, quy hoạch, thủ tục đầu tư, xác định giá đất, bồi thường, tái định cư và thời gian phê duyệt dự án.

“Nếu nguồn cung hợp pháp vẫn tắc trong khi đầu cơ, tin đồn quy hoạch và đấu giá đất tiếp tục tạo hiệu ứng giá ảo thì rất khó ổn định thị trường”, vị đại biểu nhận định.

Ông đề nghị làm rõ hơn giải pháp hạ nhiệt mặt bằng giá đang leo thang bất hợp lý, nhất là cách thức xử lý hài hòa giữa mục tiêu ổn định thị trường với thực tế nhiều địa phương còn xu hướng trông vào nguồn thu từ đất, từ đấu giá quyền sử dụng đất.

Đặc biệt, ông Sơn đề nghị đánh giá kỹ lưỡng và có giải pháp xử lý cụ thể hơn đối với những dự án bất động sản vướng mắc trong các vụ án, dự án chậm triển khai để hoang hóa, lãng phí trong nhiều năm.

“Cần công khai thông tin và sớm có cơ chế rà soát toàn bộ, phân loại dự án nào đủ điều kiện thì cho tiếp tục triển khai với thời hạn rõ ràng, dự án nào không còn năng lực thực hiện hoặc cố tình chây ỳ thì kiên quyết thu hồi, đấu giá, đấu thầu lại hoặc chuyển mục đích sử dụng cho phù hợp”, đại biểu Sơn đề xuất.

Liên quan nhóm giải pháp về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị Chính phủ làm rõ tiêu chí xác định dự án ưu tiên để mở không gian phát triển mới, tháo điểm nghẽn liên kết vùng, giảm chi phí logistics, tăng năng lực sản xuất. Đi kèm với đó, theo ông, cần siết chặt giám sát chất lượng, tiến độ, hiệu quả đầu tư.

Một đề xuất khác, theo ông Sơn, cần lượng hóa rõ lộ trình tháo gỡ các nút thắt của hạ tầng năng lượng để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng cao. Đây là khâu then chốt, bởi nếu không bảo đảm đủ điện, không bảo đảm hạ tầng truyền tải và không có nguồn điện nền ổn định thì toàn bộ mục tiêu phát triển sẽ đối mặt với rủi ro lớn, theo lời vị đại biểu.

Ông đề nghị Chính phủ báo cáo rõ hơn tiến độ và giải pháp tháo gỡ các vướng mắc trong thu hút đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo, các dự án LNG và các dự án điện gió ngoài khơi.

Ngoài ra, đại biểu Sơn cho rằng Chính phủ cũng cần báo cáo rõ hơn các kịch bản cung ứng điện, khí, xăng dầu trong trường hợp nhu cầu tăng đột biến hoặc thị trường quốc tế có biến động bất lợi.