Mỹ - Iran cần vài ngày để chốt thỏa thuận hòa bình

Quan chức Mỹ cho hay, hai bên đã nhất trí về nguyên tắc mở lại eo biển Hormuz và cam kết Iran sẽ xử lý lượng uranium được làm giàu cao, nhưng nhấn mạnh rằng vẫn chưa đi đến việc ký kết một thỏa thuận.

Mỹ và Iran về nguyên tắc đã đạt được thỏa thuận có thể chấm dứt chiến sự tại Trung Đông, nhưng việc phê chuẩn cuối cùng có thể mất nhiều ngày, một quan chức cấp cao Nhà Trắng nói với các phóng viên.

Thỏa thuận này sẽ mở lại eo biển Hormuz và cam kết Iran sẽ xử lý uranium được làm giàu cao, nhưng cách thức Tehran thực hiện điều đó vẫn đang được đàm phán, quan chức Mỹ cho biết thêm.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhấn mạnh rằng Mỹ phải thu giữ vật liệu hạt nhân này như một phần của cam kết kiềm chế chương trình hạt nhân của Iran.

Các nhà lãnh đạo Iran và truyền thông nhà nước chính thức chưa bình luận công khai về nội dung của bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào hoặc liệu nội dung đang được thảo luận ra sao.

Các quan chức từ cả hai nước cho hay bất kỳ thỏa thuận nào cũng mang tính chất là "khuôn khổ ban đầu" cho các cuộc đàm phán tiếp theo, chứ không phải là thỏa thuận cuối cùng.

Tin tức về một thỏa thuận khả thi giữa Mỹ và Iran xuất hiện sau vài tuần đầy biến động, với việc ông Trump lúc thì đe dọa tái khởi động các cuộc tấn công vào Iran, lúc khác lại nói rằng đã có tiến triển trong các cuộc đàm phán vào phút chót để ngăn chặn một cuộc chiến tranh toàn diện.

Sau đó, ngày 23/5, ông Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng, hai nước “về cơ bản đã đàm phán” một bản ghi nhớ “liên quan đến hòa bình”. Tuy nhiên, đến ngày 24/5, ông lại nói rằng đã ra lệnh cho các nhà đàm phán của mình “không nên vội vàng đạt được thỏa thuận”.

"Nếu có một thỏa thuận chính thức, Mỹ có thể chấm dứt việc phong tỏa các cảng của Iran", ông Trump nhấn mạnh trong bài đăng trên mạng xã hội. Đây là điều mà Washington sử dụng để gây áp lực buộc Tehran mở lại eo biển.

Trong 24 giờ qua, cả các quan chức Mỹ và Iran đều nhấn mạnh những nhượng bộ mà họ hy vọng đạt được.

Ba quan chức Iran cho biết, một thỏa thuận tiềm năng sẽ chỉ quy định rằng các vấn đề hạt nhân sẽ được đàm phán trong vòng 30-60 ngày. 

Thỏa thuận khả thi không đề cập đến việc Iran cung cấp tên lửa, cũng như không quy định lệnh cấm làm giàu uranium, quan chức Mỹ cho biết. Những vấn đề đó sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán trong tương lai, quan chức này nói thêm. Trong các vòng đàm phán trước đây, Mỹ đã tìm kiếm một cam kết ít nhất 20 năm.

Đối với ông Trump, một thỏa thuận với Iran có thể mở ra con đường chấm dứt tình trạng hỗn loạn do chiến tranh gây ra, bắt đầu vào cuối tháng 2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran. Cuộc xung đột đã cướp đi sinh mạng của hàng nghìn người, làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu và không được lòng công chúng Mỹ.

Tại Israel, khả năng Mỹ - Iran đạt được một thỏa thuận tiềm năng đã gây ra nhiều lo ngại.

Trong tuyên bố đầu tiên về thỏa thuận tiềm năng này, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho biết, ông và ông Trump vẫn thống nhất lập trường rằng Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Các nhà phân tích cho rằng sự im lặng kéo dài của ông Netanyahu là tín hiệu "không hài lòng".