Phản ứng của Iran khi ông Trump thông báo thỏa thuận hòa bình tiềm năng

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/5 cho biết một thỏa thuận hòa bình với Iran "phần lớn đã được đàm phán xong" và các chi tiết sẽ sớm được công bố.

Ông tiết lộ thỏa thuận này sẽ bao gồm việc mở cửa eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch cho nguồn cung dầu toàn cầu mà Tehran đã phong tỏa phần lớn kể từ khi cuộc chiến bắt đầu cách đây khoảng 3 tháng.

Tuy nhiên, hãng thông tấn Fars, một cơ quan truyền thông bán chính thức có mối liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cho rằng tuyên bố đó là "không đầy đủ và không nhất quán với thực tế”.

Theo Fars, eo biển Hormuz vẫn sẽ nằm dưới sự quản lý của Iran theo các điều khoản trong văn bản trao đổi mới nhất giữa Iran và Mỹ.

"Dựa trên văn bản trao đổi mới nhất, nếu đạt được một thỏa thuận khả thi, eo biển Hormuz vẫn sẽ nằm dưới sự quản lý của Iran. Mặc dù Iran đã đồng ý cho phép số lượng tàu bè qua lại quay trở lại mức trước xung đột, nhưng điều này hoàn toàn không có nghĩa là quyền qua lại tự do giống như trước xung đột”, hãng tin này cho biết.

Fars nhấn mạnh thêm: “Việc quản lý eo biển, xác định tuyến đường, thời gian, cách thức qua lại và cấp phép, sẽ vẫn nằm dưới sự kiểm soát và quyết định độc quyền của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Do đó, tuyên bố của ông Trump về khía cạnh này là không đầy đủ và không phù hợp với thực tế”.

Hãng tin dẫn tuyên bố của IRGC cho biết bài đăng mới nhất trên mạng xã hội của ông Trump chỉ là “hoạt động tuyên truyền” và không có bất kỳ cam kết nào được đưa ra đối với chương trình hạt nhân của Tehran.

“Ông Trump trước đây từng tuyên bố các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran là một trong những điều kiện chính và không thể tách rời của bất kỳ thỏa thuận nào. Tuy nhiên, phía Iran chưa đưa ra bất kỳ cam kết nào, và vấn đề hạt nhân cũng không hề được thảo luận ở giai đoạn này", Fars cho hay.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Iran cho biết Tehran đang tập trung vào việc hoàn thiện một bản ghi nhớ ghi nhớ thông qua các cuộc hội đàm do Pakistan làm trung gian.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei hôm 23/5 cho biết bản ghi nhớ đó sẽ tập trung vào việc kết thúc xung đột, chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ đối với Iran và giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Tehran ở nước ngoài, chứ không bao gồm chương trình hạt nhân của nước này.

"Các lệnh trừng phạt chắc chắn là một phần của các chủ đề đàm phán, nhưng vì chúng tôi không thảo luận về vấn đề hạt nhân ở giai đoạn này, nên cũng sẽ không có cuộc đàm phán nào về các chi tiết của việc dỡ bỏ trừng phạt", ông Baghaei nói.

Ông Baghaei cho biết các khung thời gian 30 ngày và 60 ngày đã được đưa vào văn bản của bản ghi nhớ, nhưng nó vẫn chưa được hoàn thiện.

"Trong tuần qua, các quan điểm đã xích lại gần nhau hơn. Chúng ta phải chờ xem điều gì sẽ xảy ra trong 3-4 ngày tới", ông nhấn mạnh.

Ông Baghaei tuyên bố bất kỳ cơ chế nào liên quan đến eo biển Hormuz nên được đồng thuận giữa Iran, Oman và các quốc gia giáp ranh với tuyến đường thủy này, và Mỹ "không liên quan" đến vấn đề đó.

Trong khi mức độ tiến triển hòa đàm giữa Mỹ và Iran vẫn là một ẩn số, Đặc phái viên đặc biệt của Tổng thống Nga kiêm Giám đốc điều hành Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF) Kirill Dmitriev cho rằng việc gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày có thể là một cơ hội để tránh leo thang căng thẳng hơn nữa.

"Thế giới cần hòa bình để tránh một sự sụp đổ thảm khốc, không thể đảo ngược”, ông viết trên mạng xã hội X khi bình luận về các báo cáo cho biết Mỹ và Iran đang tiến gần đến việc đạt được một thỏa thuận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày.

Trước đó, Financial Times dẫn các nguồn tin cho hay, Tehran và Washington đang xây dựng một khuôn khổ để thảo luận về chương trình hạt nhân của Tehran. Theo nguồn tin, thỏa thuận có thể bao gồm việc mở cửa trở lại theo từng giai đoạn đối với eo biển Hormuz, và việc Iran tiêu hủy hoặc chuyển giao kho dự trữ uranium đã được làm giàu. Đổi lại, Washington có thể nới lỏng lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran, giảm bớt các biện pháp trừng phạt và dần dần hủy phong tỏa các tài sản ở nước ngoài của Tehran.