Hệ lụy từ dự án phát triển thủy điện trên sông Mekong

Dân trí Sự cố vỡ đập thủy điện tại Lào đã cho thấy những thiệt hại trước mắt về người và tài sản, nhưng cũng là lời cảnh báo về những tác động lâu dài của việc mở rộng các dự án thủy điện tại lưu vực sông Mekong.
>>Lời cảnh báo trên mẩu giấy trước giờ vỡ đập tại Lào
>>Bộ trưởng Lào tiết lộ nguyên nhân vỡ đập thủy điện
>>Nghi vấn chất lượng xây dựng đập thủy điện bị vỡ tại Lào

Cảnh tượng hoang tàn sau sự cố vỡ đập tại Lào

Nhiều ngôi làng tại Lào chìm trong biển nước sau sự cố vỡ đập Xe Pian Xe Namnoy (Ảnh: BBC)
Nhiều ngôi làng tại Lào chìm trong biển nước sau sự cố vỡ đập Xe Pian Xe Namnoy (Ảnh: BBC)

Trong khi cộng đồng quốc tế đang hướng sự tập trung vào các dự án đập đang được vận hành và nằm trong diện quy hoạch trên dòng chảy chính của sông Mekong tại Trung Quốc và Lào, dường như có ít người chú ý tới một thực tế rằng vẫn còn 120 dự án đập nữa đã nằm trong kế hoạch xây dựng tại các nhánh của sông Mekong, và đập thủy điện bị vỡ tại tỉnh Attapeu ở phía nam Lào hôm 23/7 chỉ một trong số các đập như vậy.

Công trình đập thủy điện Xe Pian Xe Namnoy tại tỉnh Attapeu, đông nam Lào bị vỡ khi đang thi công đã trút lượng nước khổng lồ xuống hạ lưu khiến nhiều ngôi làng bị ngập nặng. Nhiều người đã thiệt mạng và mất tích sau sự cố vỡ đập với kinh phí xây dựng hơn 1 tỷ USD này.

Mặc dù một số đập trên sông Mekong có quy mô tương đối nhỏ, song cũng có những đập được xây dựng với quy mô rất lớn, chẳng hạn đập thủy điện Hạ Se San 2 ở phía tây bắc Campuchia với công suất 400 MW và có thể tác động rất lớn tới nguồn cá trên sông Mekong.

Theo nhà phân tích Milton Osbourne của trang mạng The Interpreter, Lào mới là quốc gia đang đẩy mạnh việc xây dựng các đập thủy điện trên các nhánh của sông Mekong. Tham vọng phát triển đập thủy điện Lào không chỉ dừng lại tại hai con đập trên dòng chính sông Mekong là Xayaburi và Don Sahong, mà còn tiếp tục phát triển các dự án đập trên các nhánh phụ của sông này.

Sơ đồ các đập chính trên sông Mekong (Ảnh: BBC)
Sơ đồ các đập chính trên sông Mekong (Ảnh: BBC)

Với vị trí thuận lợi trên sông Mekong, Lào có điều kiện rất tốt để phát triển các dự án thủy điện. Hiện Lào đang có 10 đập thủy điện được đưa vào sử dụng, gần 20 công trình đập thủy điện đang xây dựng và hàng chục dự án khác đã được lên kế hoạch.

Kế hoạch của nước này là xây dựng 100 đập thủy điện trước năm 2020 và để phục vụ mục tiêu này, Lào dự tính sẽ bổ sung thêm 54 đường dây tải điện và 16 trạm biến áp. Đây là một phần trong kế hoạch của Lào để trở thành “nguồn pin của Đông Nam Á”. Năm 2017, điện chiếm 23% trong kim ngạch xuất khẩu của Lào, tăng 12% so với năm 2010, theo Economist.

Mặc dù Trung Quốc thường được xem là quốc gia đóng vai trò quan trọng trong các dự án phát triển đập trên sông Mekong, đơn vị chịu trách nhiệm xây đập Xe Pian Xe Namnoy vừa bị vỡ của Lào là công ty liên doanh của Thái Lan và Hàn Quốc. Mục tiêu của đập này sau khi được đưa vào vận hành là chủ yếu xuất khẩu điện sang Thái Lan.

Tác động lâu dài

Một ngư dân Lào quăng lưới trên sông Mekong (Ảnh: AFP)
Một ngư dân Lào quăng lưới trên sông Mekong (Ảnh: AFP)

Sự phát triển rầm rộ của các dự án đập trên sông Mekong dường như đi ngược lại với nội dung của bản báo cáo dài 3.600 trang do Ủy ban Sông Mekong công bố hồi tháng 4. Bản báo cáo này đã cho thấy một tương lai không mấy tích cực về tương lai của dòng sông này. Trong khi đó, các nhà môi trường học cũng nhiều lần cảnh báo về hệ quả của các dự án đập thủy điện tại Lào.

Báo cáo của Ủy ban Sông Mekong ước tính cho tới năm 2040, nguồn cá tại sông Mekong sẽ sụt giảm đáng kể, trong đó tỷ lệ giảm theo từng nước như sau: Thái Lan - 55%, Lào - 50%, Campuchia - 35% và Việt Nam - 30%. Sự sụt giảm này sẽ có tác động rất lớn tới đời sống của người dân tại các nước thuộc lưu vực sông Mekong. Chẳng hạn tại Campuchia, 80% lượng tiêu thụ protein động vật hàng năm của người dân do nguồn cá từ hệ thống sông Mekong cung cấp. Lượng cá sụt giảm cũng ảnh tưởng tới kế sinh nhai của nhiều người dân sống ở các khu vực dọc sông Mekong.

Mặc dù báo cáo chỉ ra rằng sẽ có một số lợi ích trước mắt trong lĩnh vực nông nghiệp khi các đập thủy điện chủ động điều chỉnh dòng chảy của sông Mekong, tuy nhiên những thay đổi về lâu dài sẽ ảnh hưởng tới hệ sinh thái của dòng sông này, dẫn tới giảm độ màu mỡ trong đất do lượng phù sa chảy xuống hạ lưu không còn nhiều như trước.

Báo cáo của Ủy ban Sông Mekong ước tính nếu Lào đạt được các mục tiêu xây đập của nước này, lượng phù sa chảy xuống khu vực hạ lưu châu thổ sẽ giảm xuống chỉ còn bằng 2/3 so với mức năm 2007. Từ đó, sản lượng lúa gạo cũng có nguy cơ sụt giảm do tác động của các dự án đập thủy điện.

Người dân Lào tập trung trên mái nhà chờ cứu hộ sau sự cố vỡ đập thủy điện (Ảnh: Reuters)
Người dân Lào tập trung trên mái nhà chờ cứu hộ sau sự cố vỡ đập thủy điện (Ảnh: Reuters)

Việc xây dựng các đập đã biến một dòng sông chảy bình thường thành một chuỗi các hồ chứa. Theo Tổ chức Sông ngòi quốc tế có trụ sở tại Mỹ, việc xây đập sẽ cản trở quá trình sinh sản của các loài cá, trong đó có những loài cá nước ngọt lớn nhất tại sông Mekong. Đó là chưa kể tới nguy cơ lũ lụt có khả năng đe dọa tới môi trường và cuộc sống của người dân ở hạ lưu.

Tổ chức Sông ngòi Quốc tế, tổ chức phi chính phủ từng nghiên cứu về các nguy cơ trên sông Mekong, cho biết các thiết kế đập tại Lào dường như không đủ khả năng chống chọi với các điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt do biến đổi khí hậu. Trong khi đó hệ thống cảnh báo sớm trước khi xảy ra sự cố không hoạt động hiệu quả. Do vậy, việc đảm bảo an toàn cho cuộc sống của người dân ở khu vực hạ lưu là rất quan trọng trong bối cảnh Lào phát triển hàng loạt dự án đập thủy điện như hiện nay.

Báo cáo của Ủy ban Sông Mekong cho biết tác hệ quả sau cùng cho sự phát triển ồ ạt các dự án thủy điện trên sông là sự sụt giảm về tăng trưởng GDP của các nước trong khu vực. Tuy vậy cho đến nay các dự án xây dựng đập vẫn là chủ đề gây tranh cãi liên quan tới những tác động mà chúng mang lại cho các quốc gia tại lưu vực sông Mekong.

Phối cảnh đập thủy điện Xe Pian Xe Namnoy (Ảnh: PNPC)
Phối cảnh đập thủy điện Xe Pian Xe Namnoy (Ảnh: PNPC)

Thành Đạt

Tổng hợp

MỚI NHẤT
40 tàu chiến Nga phô diễn sức mạnh trong lễ duyệt binh
40 tàu chiến Nga phô diễn sức mạnh trong lễ duyệt binh

(Dân trí) - Hơn 40 tàu chiến và 4.000 thủy thủ đã tham gia lễ duyệt binh hoành tráng nhân kỷ niệm Ngày Hải quân Nga tại thành phố St. Petersburg trước sự chứng kiến của Tổng thống Vladimir Putin.

Thứ hai, 30/07/2018 - 09:07

Tái thiết Syria: Ngổn ngang trăm mối
Tái thiết Syria: Ngổn ngang trăm mối

Những mâu thuẫn trong vấn đề tái thiết đất nước Syria sau chiến tranh đang tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế.

Thứ hai, 30/07/2018 - 08:57

Du lịch Triều Tiên "bùng nổ" sau cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử Hàn - Triều
Du lịch Triều Tiên "bùng nổ" sau cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử Hàn - Triều

(Dân trí) - Sau cuộc gặp thượng đỉnh lịch sử giữa nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in, hình ảnh của Triều Tiên đã được cải thiện, trở thành một quốc gia hòa bình và an toàn hơn, nhờ đó thu hút ngày càng nhiều du khách tới tham quan.

Thứ hai, 30/07/2018 - 08:52

Lý do Lebanon nhấn chìm 10 xe tăng xuống biển
Lý do Lebanon nhấn chìm 10 xe tăng xuống biển

(Dân trí) - Một nhóm chuyên gia môi trường của Lebanon đã quyết định nhấn chìm 10 chiếc xe tăng cũ của quân đội xuống biển Địa Trung Hải để giải quyết vấn đề rác thải và nhằm thu hút khách du lịch.

Thứ hai, 30/07/2018 - 08:37

Quan tham Trung Quốc về nước đầu thú
Quan tham Trung Quốc về nước đầu thú

Tờ New York Times hôm qua (29-7) đưa tin một nhân viên cảnh sát nằm trong nhóm 100 nghi can bỏ trốn ra nước ngoài mà Trung Quốc đang truy bắt đã trở về từ Mỹ.

Thứ hai, 30/07/2018 - 08:10

Lào sẽ điều tra các nhà thầu xây dựng đập thủy điện bị vỡ
Lào sẽ điều tra các nhà thầu xây dựng đập thủy điện bị vỡ

(Dân trí) - Thủ tướng Lào Thongloun Sisoulith khẳng định sẽ tiến hành điều tra để làm rõ nguyên nhân thực sự dẫn tới sự cố vỡ đập thủy điện Xe Pian Xe Namnoy, bao gồm xem xét trách nhiệm của các nhà thầu và công ty tư vấn.

Thứ hai, 30/07/2018 - 08:04

Trung Quốc tặng tàu tuần tra, súng phóng lựu cho Philippines
Trung Quốc tặng tàu tuần tra, súng phóng lựu cho Philippines

(Dân trí) - Trung Quốc đã tặng 4 tàu tuần tra cỡ nhỏ cùng với 30 súng phóng lựu cho Philippines trong một nỗ lực nhằm thúc đẩy quan hệ hai nước.

Thứ hai, 30/07/2018 - 06:55

Tổng thống Putin tiết lộ kế hoạch tăng cường sức mạnh Hải quân Nga
Tổng thống Putin tiết lộ kế hoạch tăng cường sức mạnh Hải quân Nga

(Dân trí) - Tổng thống Vladimir Putin khẳng định sẽ tiếp tục nâng cấp và tăng cường sức mạnh của Hải quân Nga bằng cách đóng thêm các tàu chiến mới.

Thứ hai, 30/07/2018 - 06:40

Tổng thống Trump dọa đóng cửa chính phủ vì tường biên giới
Tổng thống Trump dọa đóng cửa chính phủ vì tường biên giới

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố, ông sẽ cho phép đóng cửa chính phủ liên bang nếu đảng Dân chủ không ủng hộ phương án cấp ngân sách xây dựng tường biên giới và ủng hộ sửa đổi luật nhập cư.

Thứ hai, 30/07/2018 - 06:38

Đảng của Thủ tướng Hun Sen tuyên bố chiến thắng trong tổng tuyển cử Campuchia
Đảng của Thủ tướng Hun Sen tuyên bố chiến thắng trong tổng tuyển cử Campuchia

(Dân trí) - Người phát ngôn đảng Nhân dân Campuchia (CPP) của Thủ tướng Hun Sen hôm nay 29/7 tuyên bố đảng này đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội tại Campuchia.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 10:30

10 máy bay "khủng" nhất thế giới
10 máy bay "khủng" nhất thế giới

(Dân trí) - Trong số 10 máy bay có kích thước lớn nhất thế giới tính đến thời điểm hiện tại có một chiếc lớn nhất có sải cánh dài hơn cả chiều dài của một sân bóng đá theo tiêu chuẩn quốc tế.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 09:18

Trung Quốc: Tiết lộ động trời về vắc-xin "tiêm vào như ăn dầu cống rãnh"
Trung Quốc: Tiết lộ động trời về vắc-xin "tiêm vào như ăn dầu cống rãnh"

Thêm nhiều chi tiết rợn người về bê bối vắc-xin chấn động Trung Quốc vừa được tiết lộ, theo đó vắc-xin được sản xuất cho những trẻ em dùng nguyên liệu hết hạn, không tuân thủ quy trình sản xuất, thử nghiệm trên chuột sai thời điểm…

Chủ nhật, 29/07/2018 - 08:48

ĐÁNG QUAN TÂM
Bức ảnh gây tranh cãi của con trai Tổng thống Trump
Bức ảnh gây tranh cãi của con trai Tổng thống Trump

(Dân trí) - Ông Donald Trump Jr, con trai cả Tổng thống Mỹ Donald Trump, đã bị chỉ trích trên mạng xã hội sau khi ông đăng bức ảnh chụp con trai 9 tuổi ôm súng trong một cuộc đi săn cùng cha.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 04:43

Uy lực công, thủ toàn diện của tàu hộ vệ tàng hình mới gia nhập hải quân Nga
Uy lực công, thủ toàn diện của tàu hộ vệ tàng hình mới gia nhập hải quân Nga

(Dân trí) - Đô đốc Gorshkov, tàu khu trục tàng hình mới gia nhập hải quân Nga, có kích thước không quá đồ sộ nhưng sở hữu dàn vũ khí hiện đại, tiên tiến mang lại sức mạnh công, thủ toàn diện cho tàu chiến này.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 04:23

Dàn máy bay chiến đấu nhào lộn ấn tượng tại triển lãm hàng không Anh
Dàn máy bay chiến đấu nhào lộn ấn tượng tại triển lãm hàng không Anh

(Dân trí) - Hàng nghìn người đã đổ về bãi biển Seaburn để chiêm ngưỡng những màn nhào lộn ấn tượng của các máy bay chiến đấu tại triển lãm hàng không quốc tế Sunderland ở Anh.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 03:45

Trung Quốc lần đầu đưa tàu cứu hộ neo đậu lâu dài tại Trường Sa
Trung Quốc lần đầu đưa tàu cứu hộ neo đậu lâu dài tại Trường Sa

(Dân trí) - Truyền thông Trung Quốc ngày 28/7 đưa tin nước này lần đầu tiên triển khai một tàu tìm kiếm cứu hộ neo đậu lâu dài tại đá Xubi thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 02:43

Đọ sức mạnh “Rồng dũng mãnh” J-20 và “Chim ăn thịt” F-22
Đọ sức mạnh “Rồng dũng mãnh” J-20 và “Chim ăn thịt” F-22

(Dân trí) - Là một trong những máy bay chiến đấu hiện đại nhất thế giới, J-20, hay còn gọi là “Rồng dũng mãnh”, được cho là đối thủ xứng tầm với “Chim ăn thịt” F-22 của Mỹ.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 02:06

Dàn xe tăng so tài trong giải đấu quốc tế tại Nga
Dàn xe tăng so tài trong giải đấu quốc tế tại Nga

(Dân trí) - Đội thi của lực lượng quân sự các nước đã cùng nhau tranh tài trong nội dung đua xe tăng tại Giải đấu Quân đội Quốc tế (IAG) được tổ chức tại Nga ngày 28/7.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 09:00

Nhật Bản điều máy bay chiến đấu chặn máy bay do thám Trung Quốc
Nhật Bản điều máy bay chiến đấu chặn máy bay do thám Trung Quốc

(Dân trí) - Nhật Bản đã điều máy bay chiến đấu chặn một máy bay do thám của Trung Quốc bay trên vùng trời biển Nhật Bản.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 08:11

“Lá chắn thép” Nga bắn hạ máy bay không người lái tiếp cận căn cứ ở Syria
“Lá chắn thép” Nga bắn hạ máy bay không người lái tiếp cận căn cứ ở Syria

(Dân trí) - Quân đội Nga đã phát hiện và nhanh chóng tiêu diệt một máy bay không người lái bay từ khu vực quản lý bởi các lực lượng vũ trang bất hợp pháp tới gần căn cứ không quân Hmeymim của Moscow ở Syria.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 08:05

Lời cảnh báo trên mẩu giấy trước giờ vỡ đập tại Lào
Lời cảnh báo trên mẩu giấy trước giờ vỡ đập tại Lào

(Dân trí) - Chính quyền địa phương đã phát đi cảnh báo tới người dân bằng một tờ giấy có hình bản đồ trước khi xảy ra sự cố vỡ đập thủy điện tại tỉnh Attapeu, Lào vào đêm 23/7.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 07:45

Vì sao các hài cốt Triều Tiên trao trả cho Mỹ được phủ cờ Liên Hợp Quốc?
Vì sao các hài cốt Triều Tiên trao trả cho Mỹ được phủ cờ Liên Hợp Quốc?

(Dân trí) - 55 bộ hài cốt được trao trả hôm 27/7 đều được phủ cờ của Liên Hợp Quốc thay vì cờ Mỹ, dù đây được cho là một phần cơ thể của binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong chiến tranh Triều Tiên.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 07:08

Cách quân đội Mỹ xác định danh tính hài cốt các binh sĩ
Cách quân đội Mỹ xác định danh tính hài cốt các binh sĩ

(Dân trí) - Quân đội Mỹ sẽ tiến hành kiểm tra 55 bộ hài cốt do Triều Tiên trao trả trong tuần này để xác nhận danh tính của các binh sĩ thiệt mạng trong cuộc chiến tranh xảy ra cách đây hơn 60 năm.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 07:06

8,3 triệu cử tri Campuchia tham gia bỏ phiếu bầu cử Quốc hội Khóa VI
8,3 triệu cử tri Campuchia tham gia bỏ phiếu bầu cử Quốc hội Khóa VI

Sáng nay (29/7), hơn 8,3 triệu cử tri Campuchia bắt đầu đi bỏ phiếu bầu cử Quốc hội khóa VI, bầu ra Chính phủ mới giai đoạn từ nay đến năm 2023.

Chủ nhật, 29/07/2018 - 06:53