Tình tiết định khung đối với giúp việc bạo hành cụ bà 82 tuổi

Công an TP Hà Nội đã khởi tố bị can, bắt tạm giam Trương Thị Bắc (47 tuổi, quê Thanh Hóa) về tội Hành hạ người khác. Bắc được xác định là người giúp việc bạo hành cụ N. (82 tuổi, ở phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) và bị con trai cụ N. phát hiện, trình báo tới công an vào ngày 12/1. 

Theo công an, Bắc được gia đình anh C. thuê để chăm sóc cho mẹ già bị đột quỵ từ tháng 12/2025. Ngày 10/1, anh C. phát hiện phần tai và mắt bên phải của mẹ bị thâm tím, tụ máu, trán tấy đỏ và sưng. Kiểm tra camera, anh phát hiện mẹ bị giúp việc nhiều lần tát, quăng quật, ấn đầu nên đến trụ sở công an để trình báo. 

Thông tin sự việc sau khi được đăng tải đang gây ra sự phẫn nộ lớn trong xã hội. Với độc giả Nguyễn Hoàng, anh kịch liệt lên án và gọi đây là hành vi "mất nhân tính". Người này bình luận: "Hành vi quá kinh khủng, mất nhân tính, cần cách ly khỏi xã hội. Án tù có thể có thời hạn nhưng bản án lương tâm sẽ còn đi theo người giúp việc này tới cuối đời". 

"Khổ thân cụ, nhìn mà xót xa, phẫn uất. Hơn 80 tuổi, sao mà chịu được sức của nó. Cần cách ly để cho học lại cách làm người", bạn đọc Do Bui Sy thốt lên. 

"Đau lòng. Tôi là người ngoài mà nước mắt còn rơi, tận cùng của khốn nạn", chủ tài khoản PT phẫn nộ. 

Không chỉ vi phạm đạo đức xã hội, hành vi của Bắc còn vi phạm pháp luật. Với tội danh đã bị khởi tố, người này có thể đối diện chế tài xử lý ra sao?

Luật sư Hoàng Trọng Giáp (Giám đốc Công ty Luật Hoàng Sa, Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015, người nào có hành vi đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình, nếu không thuộc các trường hợp đặc biệt theo luật này, thì bị xử lý hình sự về tội Hành hạ người khác. Khung hình phạt cơ bản của tội danh này là phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Trường hợp phạm tội với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ, khung hình phạt có thể áp dụng là 1-3 năm tù. 

Về khái niệm "người lệ thuộc mình", Nghị quyết số 06/2019/NQ-HĐTP của TAND Tối cao xác định "người lệ thuộc" là trường hợp người bị hại bị lệ thuộc vào người phạm tội về vật chất (VD: được người phạm tội nuôi dưỡng, chu cấp chi phí sinh hoạt hàng ngày...) hoặc lệ thuộc về tinh thần, công việc, giáo dục, tín ngưỡng (VD: người lao động làm thuê cho người phạm tội; học sinh trong lớp do người phạm tội là giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên bộ môn...).

Về khái niệm "người già yếu", pháp luật hiện chưa có định nghĩa chính xác giải nghĩa cụm từ này. Song theo hướng dẫn mang tính tham khảo tại Nghị quyết số 03/2024/NQ-HĐTP của TAND Tối cao và Thông tư liên tịch số 04/2021/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP của liên ngành tư pháp, "người đã quá già yếu" được xác định là người từ 70 tuổi trở lên hoặc từ 60 tuổi trở lên nhưng thường xuyên ốm đau.

Với việc cụ N. đã 82 tuổi và mới bị đột quỵ, không thể tự chăm sóc bản thân, có cơ sở để các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét xếp cụ thuộc nhóm "người già yếu hoặc người khác không có khả năng tự vệ" theo quy định pháp luật. 

Trường hợp này, Bắc không phải người nuôi dưỡng, chu cấp cụ N. nhưng là người duy nhất trực tiếp sinh sống, chăm sóc cụ hàng ngày trong khi cụ N. thuộc nhóm người đã quá già yếu, lại mới bị bệnh nặng, không thể chăm sóc bản thân và không có khả năng tự vệ. Xét theo mối tương quan giữa các cá nhân trong vụ việc, có cơ sở để đánh giá cụ N. là người lệ thuộc Bắc. 

Bởi vậy, việc Bắc đánh đập, bạo hành tàn ác với cụ N. là hành vi có dấu hiệu của tội Hành hạ người khác theo Điều 140 Bộ luật Hình sự 2015. Với việc phạm tội với người già yếu và không có khả năng tự vệ, nghi phạm có thể bị xem xét trách nhiệm theo khoản 2 Điều này với khung hình phạt 1-3 năm tù. 

Ngoài ra, trong quá trình giải quyết Vụ án, các cơ quan tiến hành tố tụng cũng sẽ đánh giá đầy đủ các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với bị can. Nếu bị can có từ 2 tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trở lên, căn cứ Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015, cơ quan tiến hành tố tụng có thể áp dụng mức phạt thấp hơn so với mức phạt về tội danh bị xử lý theo quy định của pháp luật.