Nổ súng giết người ở TPHCM: Người nước ngoài phạm tội, áp dụng luật ra sao?

Liên quan vụ việc nổ súng giết người tại TPHCM xảy ra tối 21/5, hai nghi phạm được xác định là Vaa Vaa (27 tuổi) và Tafia Steve (23 tuổi, cùng quốc tịch Samoa). Với việc các đối tượng cùng là người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, việc áp dụng pháp luật để xử lý các đối tượng sẽ được tiến hành ra sao? 

Luật sư Trần Hoàng Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết theo Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật này được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam, trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam hoặc tại vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam. 

Đối với trường hợp người nước ngoài phạm tội, nếu thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên hoặc theo tập quán quốc tế, thì vấn đề trách nhiệm hình sự được giải quyết theo quy định của điều ước hoặc tập quán quốc tế đó. 

Trường hợp điều ước quốc tế không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao. 

Như vậy, nguyên tắc cơ bản là mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam đều bị xử lý theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 và các văn bản có liên quan. 

Đối với trường hợp người nước ngoài phạm tội, nếu họ thuộc nhóm đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự thì trách nhiệm hình sự được giải quyết theo điều ước, tập quán quốc tế mà Việt Nam tham gia hoặc thông qua con đường ngoại giao. Nếu không thuộc nhóm đối tượng này, người nước ngoài vẫn bị áp dụng quy trình điều tra, truy tố, xét xử theo thủ tục tố tụng thông thường tại Việt Nam. 

Về hình phạt, ngoài các hình phạt thông thường như người Việt Nam, theo Điều 37 Bộ luật Hình sự 2015, người nước ngoài phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt trục xuất, tức buộc phải rời khỏi lãnh thổ Việt Nam. Biện pháp này có thể được Tòa án xem xét áp dụng là hình phạt chính hoặc hình phạt bổ sung, tùy từng trường hợp cụ thể. 

Đối với trường hợp có căn cứ cho thấy người bị nghi ngờ phạm tội bỏ trốn khỏi lãnh thổ Việt Nam, cơ quan điều tra cùng các cơ quan có thẩm quyền sẽ phối hợp, liên kết với Interpol hoặc các quốc gia mà Việt Nam ký kết Hiệp định tương trợ tư pháp để truy nã quốc tế, bắt và dẫn độ về nước. 

Điều 32 Luật Tương trợ tư pháp 2007 quy định dẫn độ là việc một nước chuyển giao cho nước khác người có hành vi phạm tội hoặc người bị kết án hình sự đang có mặt trên lãnh thổ nước mình để nước được chuyển giao truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành án đối với người đó trên cơ sở yêu cầu của nước có người bị dẫn độ. Các cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền của Việt Nam có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài dẫn độ cho Việt Nam người có hành vi phạm tội hoặc bị kết án hình sự mà bản án đã có hiệu lực pháp luật để truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành án.

Trình tự, thủ tục dẫn độ sẽ thực hiện theo nội dung mà Việt Nam và quốc gia được yêu cầu ký kết trong Hiệp định tương trợ tư pháp và Hiệp định dẫn độ. Tùy thuộc trường hợp, việc dẫn độ có thể thực hiện theo các phương thức khác nhau, song đều cần đảm bảo quy định chung.