Đứng tên giấy tờ giúp bạn, người đàn ông phải bồi thường hơn 800 triệu đồng

A. và B. (TPHCM) là bạn thân. Khi biết C. cần vay 200 triệu đồng, A. nhờ B. đứng ra thay mặt mình cho vay khoản tiền này.

Để bảo đảm việc trả nợ, bên cho vay đề nghị C. ký hợp đồng giả cách (một loại hợp đồng dân sự được xác lập một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch dân sự khác - PV) sang nhượng tài sản là căn nhà sang cho B.

Lúc này căn nhà thực tế C. vẫn ở, hoàn toàn không có giao dịch mua bán thật. Giá trị hợp đồng chuyển nhượng là 200 triệu đồng.

Một thời gian sau, C. không còn khả năng trả tiền lãi theo thoả thuận. Khi đó, A. yêu cầu B. đứng ra ký sang nhượng căn nhà sang cho một người tên D., và gửi "cảm ơn" người bạn đứng ra giúp mình 5 triệu đồng.

Cho rằng căn nhà đã đứng tên mình nên có toàn quyền định đoạt tài sản, B. đồng ý ký hợp đồng chuyển nhượng cho D.. Tại thời điểm này, căn nhà có giá trị thực tế 2,4 tỷ đồng nhưng các bên giao dịch với nhau chỉ 700 triệu đồng.

Theo nội dung vụ việc, D. khi mua nhà không vào kiểm tra thực tế hiện trạng căn nhà của C., chỉ thấy giá rẻ nên quyết định xuống tiền mua.

Một thời gian sau, C. mong muốn chuộc lại nhà thì phát hiện căn nhà đã được sang tên cho D. nên gửi đơn tố cáo tới cơ quan công an đề nghị xử lý A. và B..

Tuy nhiên, cơ quan công an xác định đây là giao dịch dân sự mang yếu tố "giả cách" nên đề nghị các bên khởi kiện ra tòa.

Tại phiên toà, hội đồng xét xử xác định bản chất của vụ việc là quá trình vay mượn phải ký hợp đồng chuyển nhượng nhà đất để bảo đảm làm tin, không phải giao dịch mua bán thông thường. Từ đó, HĐXX tuyên vô hiệu hợp đồng chuyển nhượng giữa B. sang C. Cùng thời điểm hợp đồng chuyển nhượng giữa B. và D. cũng bị tuyên vô hiệu do người mua nhà nhưng không vào xem nhà.

Ngoài việc các hợp đồng bị tuyên vô hiệu và các bên phải hoàn trả lại tiền, HĐXX còn xem xét trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với bên gây ra giao dịch vô hiệu.

Tại thời điểm giao dịch, căn nhà có giá trị 2,4 tỷ đồng. Còn tại thời điểm xét xử, sau khoảng 3 năm, giá trị căn nhà đã tăng lên 7,3 tỷ đồng.

Sau khi tính toán, giá trị bồi thường thiệt hại trong vụ việc này là 4,9 tỷ đồng. Dù vậy, tòa cho rằng D. cũng có một phần lỗi do không kiểm tra thực tế hiện trạng căn nhà trước khi mua nên phải tự chịu một nửa thiệt hại.

Đối với phần còn lại, A, B và C bị xác định có trách nhiệm liên đới bồi thường cho D. số tiền khoảng 2,45 tỷ đồng. Trong đó, phần nghĩa vụ liên đới của các bên được xác định tương ứng khoảng 816 triệu đồng mỗi người.

Đối với vụ việc này, B. nhờ luật sư Trần Viết Hà (Đoàn luật sư tỉnh Đắk Lắk) hỗ trợ, tham gia bảo vệ quyền lợi tại phiên toà cấp phúc thẩm. 

Theo luật sư Hà, đối với một giao dịch B. hoàn toàn không nhận bất kỳ lợi ích gì ngoài 5 triệu đồng được bạn "cảm ơn", luật sư đã cố gắng giúp B. loại trừ trách nhiệm bồi thường với số tiền hơn 800 triệu đồng.

Luật sư cũng chứng minh rằng chẳng có thiệt hại nào xảy ra bởi D. khi đi mua nhà hoàn toàn không xác định được căn nhà là của C.. Đồng thời, D. không vào kiểm tra nhà thực tế nên không có cơ sở xác định quyền sở hữu đối với căn nhà. 

"D. không sở hữu căn nhà thì không thể được xem giá trị nhà tăng thêm từ 2,4 tỷ đồng lên 7,3 tỷ đồng là giá trị tiền thiệt hại. Trường hợp không bảo vệ thành công cho B., đó là một bài học rất lớn cho mọi người, chỉ vì một giao dịch đứng tên giúp bạn mà phải bồi thường hơn 800 triệu đồng", luật sư Hà chia sẻ.