TPHCM tính cách chống ngập mới

Sở Xây dựng TPHCM vừa trình UBND TPHCM kế hoạch giải quyết căn bản tình trạng ngập úng trên địa bàn. Đây là bước triển khai chỉ đạo của Thường trực Thành ủy về việc đánh giá hiện trạng, đề xuất giải pháp chống ngập cho thành phố mới, gồm cả khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Theo đánh giá của Sở Xây dựng TPHCM, hệ thống thoát nước của thành phố còn nhiều vấn đề tồn tại do được xây dựng qua các giai đoạn với tiêu chuẩn thiết kế khác nhau, chưa tạo được tính liên thông theo lưu vực.

Tình trạng ngập úng xuất phát từ nhiều nguyên nhân như biến đổi khí hậu gây mưa cực đoan, triều cường dâng cao và đặc biệt là tình trạng sụt lún nền đất. Tại TPHCM, tốc độ lún trung bình 2cm/năm, có nơi lên đến 7-8cm/năm, làm giảm hiệu quả của hệ thống cống và đê bao hiện hữu.

Theo ghi nhận thực tế, toàn thành phố hiện có 159 vị trí ngập. Trong đó, khu vực TPHCM cũ có 76 vị trí.

Điểm mới trong bản kế hoạch lần này là việc chuyển đổi mô hình quản lý từ "chống ngập cục bộ" sang quản lý rủi ro ngập tổng hợp, tiếp cận theo lưu vực liên vùng và hướng tới đô thị thích ứng với nước.

Sở Xây dựng TPHCM xác định công tác phòng, chống ngập phải được tổ chức theo 23 lưu vực thoát nước thay vì theo ranh giới hành chính, đảm bảo sự liên thông từ thượng nguồn Bình Dương đến hạ lưu TPHCM và vùng cửa biển Bà Rịa - Vũng Tàu.

Về lộ trình thực hiện, giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu giải quyết toàn bộ điểm ngập đô thị do mưa và nâng cao khả năng phòng chống lụt cho từng tiểu lưu vực. Để đạt được mục tiêu này, nhu cầu vốn đầu tư là rất lớn.

Theo tính toán, TPHCM cần triển khai 157 dự án với tổng mức đầu tư hơn 347.895 tỷ đồng. Trong trường hợp bố trí đủ vốn, thành phố sẽ giải quyết cơ bản 159 điểm ngập hiện hữu.

Riêng trong năm 2026, các giải pháp cấp bách gồm đẩy nhanh tiến độ dự án cống ngăn triều, chống ngập giai đoạn 1, chậm nhất đến năm 2027 phải hoàn thành để tạo tuyến kiểm soát triều khép kín cho khu vực 570km2 nội đô.

Bên cạnh các công trình cứng, kế hoạch của Sở Xây dựng TPHCM cũng bao gồm nhóm giải pháp phi công trình và ứng dụng công nghệ. Thành phố đang phối hợp với các chuyên gia Hà Lan rà soát, đánh giá toàn diện hạ tầng và xây dựng mô hình quản lý lưu vực phù hợp.

Việc số hóa dữ liệu hạ tầng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống GIS vào quản lý, vận hành trạm bơm, van ngăn triều theo thời gian thực là nhiệm vụ trọng tâm để tối ưu hóa hiệu quả thoát nước.

Sở Xây dựng cũng kiến nghị hình thành một cơ quan điều phối liên ngành để thống nhất đầu mối quản lý, thay vì phân tán giữa các sở ngành như hiện nay. Đồng thời, thành phố cần xem xét áp dụng các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 98/2023 và Nghị quyết 260/2025 của Quốc hội để rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, chỉ định thầu cho các dự án cấp bách và huy động nguồn vốn đa dạng.

Tầm nhìn đến năm 2050, TPHCM hướng tới xây dựng hệ thống đê vành đai, kênh tiêu thoát và hồ điều tiết quy mô liên vùng; vận hành hoàn toàn trên nền tảng điều khiển thông minh, đảm bảo chủ động ứng phó với kịch bản nước biển dâng và các biến đổi khí hậu cực đoan nhất.