Mùa hè năm nay nắng nóng xuất hiện sớm, gay gắt hơn và mưa bão khó lường

Theo ghi nhận từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, từ đầu mùa đông đến hết tháng 2, miền Bắc xuất hiện khoảng 13 đợt không khí lạnh nhưng phần lớn không quá mạnh, thời gian ngắn khiến nhiệt độ của cả mùa cao hơn trung bình các năm. 

Thống kê ba tháng chính đông (12/2025-2/2026), nhiệt độ trung bình tại nhiều khu vực cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,1-2 độ C.

Theo ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, các yếu tố khí hậu quy mô lớn trong năm 2026 đang có nhiều biến động.

Ông Hưởng cho biết, hiện tượng Enso (dao động khí hậu tự nhiên ảnh hưởng mạnh đến thời tiết và khí hậu nhiều khu vực) đang ở trạng thái La Nina yếu với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương vào cuối tháng 2 khoảng âm 0,6 độ C.

Song các mô hình dự báo cho thấy trong khoảng ba tháng tới Enso có khả năng cao (80-90%) chuyển dần sang trạng thái trung tính; xác suất duy trì La Nina giảm xuống còn khoảng 10-20%.

Ông nhận định, từ tháng 6 đến 8, Enso có nhiều khả năng vẫn ở trạng thái trung tính nhưng nghiêng dần về pha nóng, với xác suất chuyển sang El Nino khoảng 35-45%.

Xu thế nghiêng nóng có thể rõ rệt hơn từ đầu mùa thu 2026 và có khả năng chuyển sang El Nino vào cuối năm 2026, đầu năm 2027.

Sự chuyển pha của Enso cùng tác động của biến đổi khí hậu có thể khiến nắng nóng năm 2026 tại nước ta xuất hiện sớm, kéo dài hơn và gia tăng cường độ so với trung bình nhiều năm.

Dự báo, trong tháng 3 nắng nóng tiếp tục xảy ra trên diện rộng tại miền Đông Nam Bộ, trong khi Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ.

Đến tháng 4, nắng nóng gia tăng và mở rộng sang Tây Nguyên và miền Tây Nam Bộ; từ Thanh Hóa đến Huế bắt đầu xuất hiện các đợt nắng nóng.

Từ cuối tháng 5, nắng nóng được dự báo mở rộng ra toàn bộ Bắc Bộ và Trung Bộ, cường độ tăng mạnh và duy trì cao điểm trong các tháng 6 đến 8.

Về hoạt động bão trên Biển Đông, giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 7 được dự báo ở mức tương đương trung bình nhiều năm. Song từ tháng 8 đến cuối năm, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới có thể thấp hơn trung bình.

Song trong điều kiện nhiệt độ mặt nước biển cao và Enso nghiêng nóng, nguy cơ xuất hiện các cơn bão mạnh, diễn biến nhanh và quỹ đạo phức tạp vẫn cần được đặc biệt lưu ý.

Bên cạnh đó, hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, lốc, sét và mưa lớn cục bộ có thể xuất hiện nhiều hơn trong các giai đoạn chuyển mùa của năm 2026.

TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng thủy văn, môi trường và biển đánh giá, mùa đông năm nay chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khí hậu quy mô lớn.

Trong đó, sự biến động của hệ thống hoàn lưu khí quyển ở Bắc bán cầu là một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến mùa đông năm nay.

Bên cạnh đó xoáy cực, vòng gió mạnh bao quanh Bắc Cực có nhiệm vụ giữ khối không khí lạnh ở vùng cực đã bị suy yếu và biến dạng do hiện tượng nóng lên đột ngột ở tầng bình lưu.

Điều này cũng khiến đường đi của các khối không khí lạnh không còn ổn định như bình thường.

Sự thay đổi này làm cho các khối khí lạnh không di chuyển theo quỹ đạo quen thuộc từ Siberia xuống Đông Á. Thay vào đó, trong mùa đông vừa qua nhiều đợt không khí lạnh mạnh lại tràn sâu xuống Bắc Mỹ, gây ra các đợt rét cực đoan và bão tuyết tại khu vực này.

Tại khu vực Á, Âu và Tây Thái Bình Dương, sự xuất hiện của các khối áp cao đã làm lệch hướng dòng khí lạnh từ Siberia xuống phía Nam. Do đó Đông Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, ít chịu ảnh hưởng của những đợt rét kéo dài.

TS Trương Bá Kiên đánh giá, mùa đông năm nay hiện tượng Enso đang ở trạng thái La Nina yếu và có xu hướng chuyển dần sang trung tính. Trạng thái này khiến hoàn lưu khí quyển trong khu vực không thuận lợi cho các đợt không khí lạnh mạnh kéo dài.