Thợ gốm Bát Tràng chế tác hàng trăm “ông ngựa” đón Tết 2026
(Dân trí) - Những ngày cận Tết Bính Ngọ 2026, xưởng gốm của ông Phạm Đức Dũng hoạt động hết công suất để hoàn thiện hàng trăm linh vật ngựa, phục vụ nhu cầu mua sắm, trưng Tết của người dân.
Những ngày cận Tết Âm lịch, xưởng gốm của ông Phạm Đức Dũng (thôn 2, Bát Tràng) trở nên tấp nập hơn thường lệ. Năm 2026, xưởng gốm của ông cho ra mắt sản phẩm linh vật ngựa gốm mang tên “Mã Nghênh Phúc Hỷ” để chào xuân Bính Ngọ.
Ông Phạm Đức Dũng là thợ gốm đã gắn bó với nghề suốt 21 năm. Xuất phát từ sở thích sáng tác linh vật theo con giáp yêu thích, đúng vào năm Bính Ngọ, ông lựa chọn hình tượng con ngựa và trân trọng gọi sản phẩm của mình là “ông ngựa”.
Để hoàn thiện một tác phẩm, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn phức tạp, mỗi bước đều cần sự khéo léo và kiên nhẫn. Nguyên liệu được đánh hồ, lọc kỹ trước khi đổ vào khuôn tạo hình.
Sau khoảng 3 giờ, khi độ dày sản phẩm đạt yêu cầu, thợ tiến hành tháo khuôn.
Theo ông Dũng, để hoàn thiện phần cốt và tạo hình ban đầu, ông mất gần 3 tháng. Từ cốt gốc này, các khuôn mẫu được tạo ra để phục vụ sản xuất hàng loạt.
Tiếp đó là công đoạn chắp ghép những bộ phận như chân, đuôi, đồng thời tỉa chỉnh đường nét, vệ sinh bề mặt sản phẩm cho hoàn thiện.
"Công đoạn chắp ghép các chi tiết như chân, đuôi đòi hỏi sự tỉ mỉ cao, bởi chỉ cần sơ suất sẽ làm mất đi thế và thần thái của ngựa. Đặc biệt, các chi tiết như ánh mắt, yên và cương phải thể hiện được sự mạnh mẽ, uy nghi", ông Dũng cho biết.
Sản phẩm sau đó được đưa vào lò nung lần thứ nhất (sơ nung) ở nhiệt độ khoảng 500 độ C, giúp cốt gốm cứng, chắc, tạo điều kiện để men bám đều, đạt độ mọng và đẹp.
Ban đầu, ông Dũng dự định sản xuất khoảng 500 linh vật ngựa, tuy nhiên đến nay con số đã tăng lên gần 1.000 tượng.
Phần chân ngựa thể hiện bốn mùa với các họa tiết tùng - cúc - trúc - mai, yên ngựa được trang trí hoa văn thời Lý - Trần. Sản phẩm cao 38cm, dài 42cm, các tỷ lệ đều được tính toán kỹ lưỡng theo quan niệm phong thủy, mang ý nghĩa tài lộc, vượng khí.
Sau công đoạn này, thợ tiến hành vẽ họa tiết, phối màu, tráng men. Đây là khâu đòi hỏi sự tập trung cao độ, bởi chỉ một sai lệch nhỏ trong từng đường nét cũng có thể ảnh hưởng đến tổng thể và giá trị thẩm mỹ của sản phẩm.
Theo chị Nguyễn Kim Huế, thợ vẽ gắn bó với nghề hơn 20 năm, công đoạn vẽ họa tiết là khâu cần sự tập trung và tỉ mỉ nhất.
“Từng nét cọ phải chuẩn, đều tay, chỉ cần lệch một chút là sản phẩm sẽ mất thần thái”, chị Huế chia sẻ. Vào những ngày cao điểm, chị có thể hoàn thiện hơn 10 sản phẩm mỗi ngày.
Các “ông ngựa” sau khi được vẽ họa tiết, đổ nến và tráng men sẽ tiếp tục được đưa vào lò nung ở nhiệt độ khoảng 1.200 độ C để hoàn thiện.
Hình tượng ngựa được thể hiện với dáng tung vó, vươn mình mạnh mẽ, biểu trưng cho sự thăng tiến và phát triển, vừa toát lên vẻ dũng mãnh, vừa thể hiện tinh thần vươn lên không ngừng.
Tính đến nay, sản phẩm linh vật ngựa gốm của ông Phạm Đức Dũng đã xuất đi hơn 500 sản phẩm, phân phối tới nhiều tỉnh, thành trong nước và cả thị trường quốc tế.
