“Gian lận trong hoạt động kinh doanh xăng dầu rất tinh vi”

Bộ Công Thương vừa gửi tới Bộ Tư pháp báo cáo tổng kết thi hành Nghị định 99/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực dầu khí, kinh doanh xăng dầu và khí - được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 17/2022.

Sau 5 năm thi hành, các chức danh có thẩm quyền thuộc lực lượng quản lý thị trường đã phát hiện, ban hành gần 5.300 quyết định xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền gần 100 tỷ đồng.

Lực lượng chức năng thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và lực lượng khác thực hiện 6.050 vụ việc thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm với tổng số tiền thu nộp ngân sách gần 17 tỷ đồng.

Bộ Công Thương cho biết các nhóm hành vi vi phạm chủ yếu liên quan đến hoạt động kinh doanh theo giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh; bán LPG (khí dầu mỏ hóa lỏng) chai của thương nhân kinh doanh LPG khác mà không có hợp đồng hoặc bán LPG chai ngoài hợp đồng đã ký; kinh doanh LPG chai không được niêm phong đúng quy định; bán lẻ xăng dầu tại cơ sở không có giấy chứng nhận cửa hàng đủ điều kiện bán lẻ xăng dầu.

Vi phạm còn tập trung vào việc không đăng ký hệ thống phân phối (xăng dầu) với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền; mua/bán xăng dầu với đối tượng ngoài hệ thống phân phối...

Cơ sở dữ liệu về xử lý vi phạm hành chính trong khai thác, thăm dò dầu khí, trong kinh doanh xăng dầu và khí chưa đầy đủ, chưa được cập nhật thường xuyên. Chưa có quy định xử phạt đối với một số hành vi vi phạm quy định quản lý nhà nước trong lĩnh vực như hoạt động điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; vi phạm về thành lập và thay đổi thông tin văn phòng điều hành, người điều hành của văn phòng nước ngoài trong hợp đồng dầu khí.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương phản ánh nguồn lực về con người, kinh phí chưa đáp ứng đủ yêu cầu nhiệm vụ. Chất lượng xăng dầu và khí rất quan trọng với đối tượng sử dụng, tiêu dùng nhưng chi phí kiểm định, xác định chất lượng để làm căn cứ kết luận vi phạm rất cao, các lực lượng chức năng thường không có đủ kinh phí để thực hiện trên diện rộng, tần suất cao.

Đối tượng vi phạm sử dụng thủ đoạn tinh vi, áp dụng công nghệ để che đậy, như việc sẵn có các ngăn chứa dung môi được lắp đặt bí mật trong các xi téc chứa xăng.

"Hành vi gian lận trong hoạt động kinh doanh xăng dầu rất tinh vi, dùng đến công nghệ điều khiển từ xa để điều khiển nguồn điện từ wifi, can thiệp vào thiết bị của phương tiện đo, lập trình điều chỉnh sai số của phương tiện đo thông qua mạch tích hợp, vi mạch. Chỉ cần cúp cầu dao điện và bật lại, chạm tay vào bàn phím máy tính hoặc bàn phím cột bơm thì có thể xóa hết dấu vết vi phạm. Điều đó khiến vi phạm khó bị phát hiện hơn”, Bộ Công Thương nêu thực tế.

Hơn nữa, kinh doanh xăng dầu và khí có mạng lưới phân phối rộng, nhiều tầng nấc gồm thương nhân đầu mối, phân phối, tổng đại lý, đại lý, cửa hàng bán lẻ… dẫn đến các lực lượng chức năng với nguồn lực hạn chế gặp khó trong bao quát, quản lý.

Hiện chưa có biện pháp hữu hiệu để theo dõi, truy xuất nguồn gốc. Một số quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh xăng dầu còn thiếu sót, hạn chế dẫn đến nhiều khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi...

Từ thực tế đó, Bộ Công Thương cho rằng nhanh chóng sửa đổi, bổ sung nghị định xử phạt nêu trên rất cần thiết.