Vai trò của EU với an ninh hàng hải và ngăn chặn xung đột ở Biển Đông

Tác giả Eva Pejsova trong một bài viết trên trang mạng của Viện nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), nhận định, Liên minh châu Âu (EU) có lợi ích sống còn trong việc duy trì một khu vực Biển Đông tự do, an toàn và ổn định. Bởi vậy, EU cần chủ động và đóng góp nhiều hơn để bảo vệ tự do thông thương trên vùng biển này...
>>Ấn Độ kêu gọi tuân thủ luật pháp quốc tế tại Biển Đông
>>Tuyên bố chung của ASEAN bày tỏ quan ngại về Biển Đông

Vai trò của EU với an ninh hàng hải và ngăn chặn xung đột ở Biển Đông - 1

Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - EU tại Bangkok, Thái Lan, ngày 1/8/2019. (Nguồn: TTXVN)

Lợi ích và vị thế

Bên cạnh lợi ích kinh tế với các đối tác quan trọng, EU cũng có những cam kết pháp lý và chính trị đối với sự ổn định khu vực, bắt nguồn từ việc EU tham gia Hiệp ước thân thiện và hợp tác (TAC) năm 2012 và trở thành thành viên của Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF). Đặc biệt, trước những những hành động gây hấn gần đây trên Biển Đông, chủ nghĩa đơn phương của Trung Quốc và mối đe dọa mà nước này gây ra đối với trật tự toàn cầu dựa trên luật lệ đã khiến châu Âu phải cảnh giác.

Kể từ năm 2016, EU đã cảnh giác hơn trước những động thái gây gián đoạn của Trung Quốc và thực hiện một chính sách đối ngoại thận trọng hơn. Một số diễn biến bên trong cũng như bên ngoài đã thúc đẩy sự hợp nhất về an ninh và phòng thủ của EU, tăng cường uy tín của tổ chức này với tư cách là bên tham gia an ninh toàn cầu trong khu vực Biển Đông.

Hiện nay, khi EU mong muốn có được địa vị quan sát viên tại diễn đàn Hội nghị Bộ trưởng quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) và Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS), điều quan trọng đối với họ là đánh giá lại đóng góp của mình đối với an ninh khu vực.

Lập trường của EU hiện nay cũng tương đối rõ ràng. Thứ nhất, một số nước thành viên gia tăng hoạt động trên biển trong việc bảo vệ quyền tự do hàng hải (FON). Thứ hai, EU đã tiến hành nhiều cuộc đối thoại và hoạt động tăng cường năng lực với ASEAN và từng nước Đông Nam Á trong các vấn đề an ninh hàng hải phi truyền thống.

Giữa nguyên tắc và thực tiễn

Như hầu hết các bên không có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, EU không đứng về bên nào trong các tranh chấp và duy trì lập trường “trung lập có nguyên tắc” đối với các vấn đề chủ quyền. Là thành viên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, các thành viên EU luôn khẳng định tầm quan trọng của luật pháp quốc tế, thúc đẩy các sáng kiến hợp tác và hối thúc các bên tuân thủ chuẩn mực và nguyên tắc quốc tế để giải quyết hòa bình các tranh chấp.

Lập trường này được phản ánh dưới các hình thức khác nhau trong tất cả các tuyên bố và văn kiện chính thức của EU liên quan đến châu Á hay an ninh hàng hải nói chung. Năm 2012, Chính sách Đông Á của EU khuyến khích các giải pháp hòa bình cho các tranh chấp, hối thúc Trung Quốc và ASEAN nhất trí về Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) mang tính ràng buộc pháp lý. Chiến lược an ninh hàng hải "EU 2014" xây dựng dựa trên sự tôn trọng luật pháp quốc tế, tuân thủ đầy đủ UNCLOS 1982 cũng như quyền tự do hàng hải, EU coi đó là cơ sở cho môi trường ổn định toàn cầu.

Cuối cùng, Chiến lược toàn cầu EU (EUGS), được công bố hồi tháng 6/2016, cam kết một cách cụ thể “ủng hộ tự do hàng hải, kiên trì tôn trọng luật pháp quốc tế, trong đó có Luật Biển và các thủ tục tố tụng của Luật Biển, khuyến khích giải quyết hòa bình các tranh chấp biển”. Chiến lược này cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải “xây dựng năng lực biển và hỗ trợ một cơ cấu an ninh khu vực do ASEAN dẫn đầu”.

Những nguyên tắc khác của Chiến lược toàn cầu EU cũng được phản ánh trong cách tiếp cận đa dạng hóa của EU đối với vấn đề Biển Đông, chẳng hạn như cần xây dựng “tính kiên cường” ở các đối tác nước ngoài, ủng hộ “trật tự khu vực mang tính hợp tác” và “có đóng góp thực tế lớn hơn” cho an ninh hàng hải khu vực.

Vai trò của EU với an ninh hàng hải và ngăn chặn xung đột ở Biển Đông - 2

Trung Quốc vẫn duy trì các hoạt động phi pháp trên Biển Đông. (Nguồn: AFP)

Tăng cường hợp tác

Tôn trọng quyền tự do hàng hải (FON) không phải là vấn đề duy nhất ở Biển Đông. Tình trạng bế tắc về ngoại giao do những tranh chấp chủ quyền chưa được giải quyết, việc khai thác cá quá mức, đánh bắt cá bất hợp pháp, không thông báo và vô nguyên tắc (IUU), tận diệt môi trường tự nhiên biển,... cũng là những thách thức đang tồn tại.

Nếu muốn đóng góp vào sự ổn định khu vực, EU sẽ phải tận dụng tốt nhất kinh nghiệm của mình trong việc ngăn chặn khủng hoảng, giải quyết hòa bình các tranh chấp, cùng tham gia phát triển các nguồn lực, đưa ra ý kiến chuyên môn về luật pháp quốc tế và quản trị tốt trên biển. Tăng cường năng lực và chia sẻ cách làm tốt nhất trong tất cả các lĩnh vực trên chính là việc mà EU nên đẩy mạnh ở cả ở cấp độ đa phương, với ASEAN và trong nội bộ ARF, cũng như với mỗi nước Đông Nam Á.

Với EU, ASEAN vẫn là bên đối thoại chính. An ninh hàng hải là ưu tiên then chốt trong việc tăng cường hợp tác chính trị và an ninh trong Kế hoạch hành động ASEAN-EU giai đoạn 2018-2022, nhấn mạnh tầm quan trọng của pháp quyền, FON và việc giải quyết hòa bình các tranh chấp cùng với những vấn đề khác.

Kể từ năm 2013, EU đã tổ chức 5 vòng Đối thoại cấp cao EU-ASEAN về hợp tác an ninh hàng hải, giải quyết vấn đề an ninh cảng biển, thực thi pháp luật trên biển, quản lý tài nguyên biển và ngăn chặn xung đột. An ninh hàng hải, ngoại giao phòng ngừa và trung gian hòa giải là tâm điểm của các cuộc hội thảo EU-ASEAN về vấn đề an ninh và phòng thủ được trường Đại học An ninh và Phòng thủ châu Âu (ESDC) tổ chức hàng năm kể từ năm 2014.

Ngoài ra, công cụ đối thoại EU-ASEAN khu vực tăng cường (E-READI) là một nền tảng khác nhằm thúc đẩy sự hội nhập chính trị-an ninh của ASEAN, tập trung cụ thể hơn vào chính sách ngư nghiệp, đánh bắt cá IUU và môi trường tự nhiên biển. Năm 2016, EU đã đi đầu trong việc thực hiện Chương trình nghị sự phát triển bền vững 2030 của Liên hợp quốc và Mục tiêu phát triển bền vững (SDG) 14 - “chương đại dương” trên toàn cầu.

Hiện nay, với tư cách là đồng chủ tịch Nhóm giữa kỳ ARF về an ninh hàng hải (cùng với Việt Nam và Australia), EU đã và đang tổ chức một loạt hội thảo về thực thi pháp luật trên biển, thúc đẩy chia sẻ cách thức hành động tốt nhất và các biện pháp cụ thể để giảm bớt căng thẳng khu vực, tăng cường nhận thức về biển (MDA), mối liên hệ giữa đất liền và biển, dân sự và quân sự và đánh bắt cá IUU. Có thể khẳng định, an ninh hàng hải và ngăn chặn xung đột là những ưu tiên hàng đầu của EU khi làm việc với từng nước đối tác Đông Nam Á.

Theo Thế giới & Việt Nam

MỚI NHẤT
“Hong Kong đối mặt cuộc khủng hoảng lớn nhất từ khi được trao trả”
“Hong Kong đối mặt cuộc khủng hoảng lớn nhất từ khi được trao trả”

(Dân trí) - Một quan chức cấp cao của Trung Quốc thừa nhận, Hong Kong đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ khi đặc khu này được Anh trao trả cho Trung Quốc vào năm 1997, trong bối cảnh các cuộc biểu tình quy mô lớn đã làm rúng động trung tâm tài chính của châu Á.

Thứ tư, 07/08/2019 - 05:03

Những công nghệ đột phá mở đường cho tương lai quân đội “siêu nhân”
Những công nghệ đột phá mở đường cho tương lai quân đội “siêu nhân”

(Dân trí) - Business Insider tổng hợp những công nghệ đột phá có thể mở đường cho tương lai tác chiến như “siêu nhân” của quân đội các nước trên thế giới.

Thứ tư, 07/08/2019 - 04:24

Chiến đấu cơ diễn tập trên tàu sân bay Mỹ ở Biển Đông
Chiến đấu cơ diễn tập trên tàu sân bay Mỹ ở Biển Đông

(Dân trí) - Các máy bay chiến đấu của Hải quân Mỹ đã tiến hành các hoạt động diễn tập cất và hạ cánh trên tàu sân bay USS Ronald Reagan khi nó di chuyển trên Biển Đông.

Thứ tư, 07/08/2019 - 04:04

Philippines đóng dấu có bản đồ Biển Đông lên hộ chiếu khách Trung Quốc nhập cảnh
Philippines đóng dấu có bản đồ Biển Đông lên hộ chiếu khách Trung Quốc nhập cảnh

(Dân trí) - Manila đã thông qua việc đóng dấu có bản đồ Philippines và vùng đặc quyền kinh tế của nước này tại Biển Đông lên hộ chiếu của người Trung Quốc nhập cảnh vào quốc gia Đông Nam Á.

Thứ tư, 07/08/2019 - 03:26

38 trẻ em thiệt mạng vì bị bỏ quên trên xe hơi mỗi năm tại Mỹ
38 trẻ em thiệt mạng vì bị bỏ quên trên xe hơi mỗi năm tại Mỹ

(Dân trí) - Theo một thống kê, có khoảng 38 trẻ em mỗi năm thiệt mạng trong các sự cố bị bỏ quên trên xe hơi tại Mỹ.

Thứ tư, 07/08/2019 - 02:12

Tàu sân bay Trung Quốc chưa ra mắt lại gặp sự cố kỹ thuật
Tàu sân bay Trung Quốc chưa ra mắt lại gặp sự cố kỹ thuật

Hải quân Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) có thể đãphát hiện những vấn đề kỹ thuật rất đáng chú ý trên tàu sân bay Type 001A sau cuộc thử nghiệm gần đây nhất, tờ South China Morning Post (SCMP) cho hay.

Thứ tư, 07/08/2019 - 11:21

Tìm thấy thi thể cô gái Anh nhảy khỏi máy bay từ độ cao 1.000 m
Tìm thấy thi thể cô gái Anh nhảy khỏi máy bay từ độ cao 1.000 m

(Dân trí) - Cảnh sát địa phương ở Madagascar cho biết họ đã tìm thấy thi thể được cho là thuộc về Alana Cutland, cô gái người Anh đã mở cửa máy bay và nhảy xuống đất từ độ cao 1.000 m.

Thứ tư, 07/08/2019 - 11:11

Ông Trump sẵn sàng thương chiến trường kỳ với Trung Quốc
Ông Trump sẵn sàng thương chiến trường kỳ với Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngầm nhận định rằng cuộc chiến thương mại với Trung Quốc có thể kéo dài tới năm 2020 và ông sẵn sàng cho điều đó.

Thứ tư, 07/08/2019 - 10:18

Lầu Năm Góc cảnh báo IS đang trỗi dậy trở lại tại Syria
Lầu Năm Góc cảnh báo IS đang trỗi dậy trở lại tại Syria

(Dân trí) - Một báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ nhận định rằng chủ lực lượng khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng IS đang trỗi dậy trở lại Syria.

Thứ tư, 07/08/2019 - 09:09

Quân đội Philippines cảnh báo dự án đầu tư của Trung Quốc vào các đảo chiến lược
Quân đội Philippines cảnh báo dự án đầu tư của Trung Quốc vào các đảo chiến lược

(Dân trí) - Quân đội Philippines cảnh báo các kế hoạch của chính quyền Tổng thống Rodrigo Duterte cho phép các nhà đầu tư Trung Quốc đổ tiền vào phát triển 3 hòn đảo chiến lược cho thể gây tổn hại tới an ninh của Manlia.

Thứ tư, 07/08/2019 - 08:01

Triều Tiên lên tiếng về nguyên nhân thử tên lửa lần thứ 4 trong chưa đầy 2 tuần
Triều Tiên lên tiếng về nguyên nhân thử tên lửa lần thứ 4 trong chưa đầy 2 tuần

(Dân trí) - Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un nói rằng động thái thử tên lửa lần 4 nước này trong chưa đầy 2 tuần là nhằm gửi thông điệp cảnh báo với việc Mỹ và Hàn Quốc thực hiện các cuộc tập trận chung.

Thứ tư, 07/08/2019 - 07:43

Tổng thống Philippines sẽ nêu phán quyết về Biển Đông với Chủ tịch Trung Quốc
Tổng thống Philippines sẽ nêu phán quyết về Biển Đông với Chủ tịch Trung Quốc

(Dân trí) - Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte sắp gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để bàn về phán quyết của Tòa trọng tài quốc tế bác bỏ yêu sách đơn phương về Biển Đông, trong bối cảnh ông Duterte đối mặt sức ép ngày càng gia tăng nhằm lên tiếng mạnh mẽ trước các hành động của Bắc Kinh.

Thứ tư, 07/08/2019 - 06:31

ĐÁNG QUAN TÂM
Iran cùng lúc "khoe" 3 tên lửa dẫn đường không đối không mới
Iran cùng lúc "khoe" 3 tên lửa dẫn đường không đối không mới

(Dân trí) - Iran ngày hôm nay đã đồng loạt hé lộ về 3 tên lửa không đối không dẫn đường chính xác mới trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông vẫn đang nóng bỏng.

Thứ ba, 06/08/2019 - 07:59

Tàu sân bay uy lực của Mỹ tuần tra Biển Đông
Tàu sân bay uy lực của Mỹ tuần tra Biển Đông

(Dân trí) - Hải quân Mỹ đã công bố hình ảnh cho thấy tàu sân bay USS Ronald Reagan của nước này làm nhiệm vụ tuần tra khu vực Biển Đông.

Thứ ba, 06/08/2019 - 06:02

Tiến sỹ Mỹ: Cần nêu những hành vi của Trung Quốc tại các diễn đàn quốc tế
Tiến sỹ Mỹ: Cần nêu những hành vi của Trung Quốc tại các diễn đàn quốc tế

Theo Tiến sỹ Murray Hiebert, cộng đồng quốc tế cần có những biện pháp cứng rắn hơn nhằm ngăn chặn các hành vi trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông.

Thứ ba, 06/08/2019 - 03:33

Mỹ hủy chính sách miễn thị thực cho người nước ngoài từng thăm Triều Tiên
Mỹ hủy chính sách miễn thị thực cho người nước ngoài từng thăm Triều Tiên

(Dân trí) - Sự thay đổi quan trọng này sẽ ảnh hưởng tới hàng chục nghìn người từ các quốc gia được miễn thị thực vốn tới thăm Triều Tiên với tư cách là khách du lịch hoặc các mục đích khác trong những năm gần đây.

Thứ ba, 06/08/2019 - 03:08

Tổng thống Iran: Đối thủ sẽ vướng phải “mẹ của các cuộc chiến tranh” nếu đối đầu Iran
Tổng thống Iran: Đối thủ sẽ vướng phải “mẹ của các cuộc chiến tranh” nếu đối đầu Iran

(Dân trí) - Tổng thống Iran Hassan Rouhani cảnh báo rằng mọi cuộc chiến tranh chống lại Iran sẽ đều là "mẹ của các cuộc chiến tranh". Cảnh báo này được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Washington và Tehran đang trong giai đoạn rất căng thẳng.

Thứ ba, 06/08/2019 - 02:55

"Hành vi của Trung Quốc đã vi phạm EEZ và thềm lục địa của Việt Nam"
"Hành vi của Trung Quốc đã vi phạm EEZ và thềm lục địa của Việt Nam"

Tiến sỹ Hosoda khẳng định khu vực gần Bãi Tư Chính mà Việt Nam tiến hành thăm dò, khai thác dầu khí là vùng biển hoàn toàn nằm trong EEZ của Việt Nam và Trung Quốc không có cơ sở để đòi hỏi chủ quyền.

Thứ ba, 06/08/2019 - 02:01

Trung Quốc lo Mỹ triển khai tên lửa tại châu Á
Trung Quốc lo Mỹ triển khai tên lửa tại châu Á

(Dân trí) - Trung Quốc tỏ ra lo ngại về kế hoạch của Mỹ nhằm triển khai tên lửa tại các địa điểm khác nhau ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Thứ ba, 06/08/2019 - 01:53

Kẻ gửi bom tới nhà Obama và Clinton lĩnh án tù 20 năm
Kẻ gửi bom tới nhà Obama và Clinton lĩnh án tù 20 năm

(Dân trí) - Một tòa án Mỹ đã tuyên phạt án tù 20 năm với một đối tượng gửi bom thư tới nhà riêng của các cựu Tổng thống Barack Obama và Bill Clinton và những nhân vật, tổ chức khác.

Thứ ba, 06/08/2019 - 11:25

Chứng khoán toàn cầu “điên đảo” sau khi Mỹ gọi Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ
Chứng khoán toàn cầu “điên đảo” sau khi Mỹ gọi Trung Quốc là nước thao túng tiền tệ

Chứng khoán toàn cầu “rực lửa” trong khi đồng nhân dân tệ được giao dịch ở nước ngoài chạm mức thấp nhất mọi thời đại hôm 6-8 sau khi Mỹ gọi Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ.

Thứ ba, 06/08/2019 - 10:26

Ông Trump ký lệnh trừng phạt toàn bộ tài sản của chính phủ Venezuela tại Mỹ
Ông Trump ký lệnh trừng phạt toàn bộ tài sản của chính phủ Venezuela tại Mỹ

(Dân trí) - Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh áp lệnh trừng phạt lên toàn bộ tài sản của chính phủ Venezuela tại Mỹ.

Thứ ba, 06/08/2019 - 10:21

Mỹ chính thức tuyên bố Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ
Mỹ chính thức tuyên bố Trung Quốc là quốc gia thao túng tiền tệ

(Dân trí) - Sau 25 năm, Washington một lần nữa đưa Bắc Kinh vào danh sách nước thao túng tiền tệ, trong bối cảnh thương chiến giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang căng thẳng.

Thứ ba, 06/08/2019 - 07:56

Kho đạn pháo quân sự Nga chứa 40.000 quả phát nổ, 11.000 người di tản gấp
Kho đạn pháo quân sự Nga chứa 40.000 quả phát nổ, 11.000 người di tản gấp

(Dân trí) - Một kho đạn quân sự Nga chứa hơn 40.000 quả pháo đã phát nổ khiến 11.000 người dân trong một thành phố phải di tản gấp.

Thứ ba, 06/08/2019 - 07:53