Ukraine lo Mỹ và Nga thỏa thuận ngầm

“Xét đến những rủi ro tiềm tàng, phái đoàn Ukraine đã truyền đạt rõ lập trường rằng nếu có bất kỳ thỏa thuận song phương nào giữa Nga và Mỹ, thì các điều khoản liên quan đến Ukraine không được phép trái với hiến pháp”, Tổng thống Volodymyr Zelensky phát biểu tại cuộc họp báo ngày 7/2.

Phát biểu của ông Zelensky được đưa ra trong bối cảnh hoạt động ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài gần 4 năm qua giữa Nga và Ukraine.

Ông Zelensky cho biết Mỹ đang đề xuất kết thúc xung đột trước khi mùa hè năm nay bắt đầu và nhiều khả năng sẽ gây sức ép lên các bên theo đúng mốc thời gian đó.

Theo ông Zelensky, động lực này có liên quan đến bối cảnh chính trị nội bộ của Mỹ, nhiều khả năng ám chỉ cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới.

Ông Zelensky nói rằng Kiev đang nhận được các tín hiệu cho thấy Washington và Moscow có thể ký các văn kiện song phương, bao gồm cả những thỏa thuận về hợp tác kinh tế.

Ông cho biết Ukraine không có cái nhìn đầy đủ về toàn bộ các thỏa thuận kinh doanh tiềm năng giữa Mỹ và Nga, nhưng một số chi tiết đã xuất hiện thông qua các kênh tình báo.

Ông Zelensky đề cập tới cái gọi là “gói Dmitriev”, được cho là đã được nhà đàm phán Nga Kirill Dmitriev trình bày tại Mỹ.

“Tình báo đã cho tôi xem cái gọi là gói Dmitriev mà đặc phái viên Nga trình bày tại Mỹ, tổng giá trị vào khoảng 12.000 tỷ USD”, ông Zelensky nói, mô tả đây là một khuôn khổ đề xuất cho hợp tác kinh tế quy mô lớn giữa Mỹ và Nga.

Ông Zelensky nói thêm rằng Kiev cũng đã thấy những dấu hiệu cho thấy các văn kiện song phương tiềm năng giữa Mỹ và Nga có thể bao gồm các điều khoản liên quan đến Ukraine.

“Chúng tôi tuyên bố rõ ràng rằng Ukraine sẽ không ủng hộ, dù chỉ là tiềm năng, bất kỳ thỏa thuận nào về chúng tôi mà không có chúng tôi”, ông nói.

Những phát biểu này được đưa ra sau các cuộc đàm phán diễn ra tại Abu Dhabi trong 2 ngày 4-5/2, nơi các phái đoàn Ukraine, Mỹ và Nga đã gặp nhau. Ông Zelensky cho biết phái đoàn Ukraine đã trở về và báo cáo lại cho ông về các cuộc thảo luận.

Theo Zelensky, Mỹ đề xuất 2 bên một lần nữa ủng hộ sáng kiến giảm leo thang trong lĩnh vực năng lượng của Tổng thống Mỹ, trong bối cảnh Nga tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công gần như hàng ngày nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine.

Ukraine đã đồng ý ủng hộ đề xuất này, trong khi Nga vẫn chưa đưa ra phản hồi.

Các đại diện quân sự cũng đã thảo luận những khía cạnh kỹ thuật của một lệnh ngừng bắn tiềm năng, tập trung vào các cơ chế giám sát trong trường hợp các nhà lãnh đạo chính trị quyết định chấm dứt giao tranh.

“Tức là, Mỹ xác nhận sự tham gia của mình”, ông Zelensky nói, đồng thời cho biết sự tham gia của châu Âu cũng chưa bị loại trừ.

Ông Zelensky cho biết những vấn đề nhạy cảm nhất vẫn chưa được giải quyết, đặc biệt là vấn đề lãnh thổ.

Ukraine một lần nữa tái khẳng định lập trường của mình về Donbass, cho rằng việc giữ nguyên các vị trí hiện tại là cơ sở thực tế nhất cho một lệnh ngừng bắn ở giai đoạn này. Trong khi đó, Nga tiếp tục yêu cầu lực lượng Ukraine rút khỏi Donbass như một điều kiện cho bất kỳ thỏa thuận nào.

“Chúng tôi đứng ở đâu thì đứng ở đó. Theo quan điểm của chúng tôi, đây là mô hình công bằng và đáng tin cậy nhất cho một lệnh ngừng bắn ở thời điểm hiện nay”, nhà lãnh đạo Ukraine nói.

Ông cũng cho biết phía Mỹ đã nêu ý tưởng thiết lập một khu kinh tế tự do tại khu vực này, nhưng cả Ukraine và Nga trước nay đều không mấy hào hứng với đề xuất đó.

“Đây là đất của chúng tôi. Chúng tôi không công nhận nó là của Nga, ngay cả khi đó là một khu kinh tế tự do. Đất của chúng tôi, nếu là khu kinh tế tự do, thì đó là người dân của chúng tôi, lá cờ của chúng tôi và sự kiểm soát của chúng tôi”, ông nói.

Theo Zelensky, Washington coi ý tưởng này như một khả năng thỏa hiệp, và Kiev đã ghi nhận việc nó được đưa ra thảo luận.