Mỹ tìm cách chấm dứt xung đột Nga - Ukraine vào tháng 3

Các nguồn thạo tin cho hay, các nhà đàm phán của Mỹ và Ukraine đã thảo luận mục tiêu khá tham vọng là đạt thỏa thuận hòa bình Ukraine - Nga vào tháng 3. Theo khuôn khổ đang được các nhà đàm phán Mỹ và Ukraine bàn thảo, bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được đưa ra trưng cầu dân ý để cử tri Ukraine quyết định, đồng thời tiến hành các cuộc bầu cử toàn quốc.

Phái đoàn đàm phán của Mỹ, do đặc phái viên Steve Witkoff và con rể kiêm cố vấn của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Jared Kushner dẫn đầu, đã bày tỏ với phía Ukraine trong các cuộc gặp gần đây tại Abu Dhabi và Miami rằng tốt nhất cuộc bỏ phiếu này nên diễn ra sớm.

Họ lý giải, Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều khả năng sẽ tập trung nhiều hơn vào các vấn đề trong nước khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của quốc hội Mỹ vào tháng 11 đến gần, đồng nghĩa với việc các quan chức cấp cao của Mỹ sẽ có ít thời gian và “vốn chính trị” hơn để dành cho việc hoàn tất một thỏa thuận hòa bình.

Nguồn thạo tin cho hay, các quan chức Mỹ và Ukraine đã thảo luận khả năng cuộc bầu cử toàn quốc và trưng cầu dân ý có thể diễn ra vào tháng 5.

Một quan chức Ukraine cho biết Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cởi mở với ý tưởng tổ chức bầu cử trong tương lai gần theo đề xuất của Mỹ.

Tuy nhiên, mốc thời gian do phía Mỹ đề xuất dường như thiếu thực tế. Các cơ quan bầu cử Ukraine ước tính rằng, trong điều kiện hiện nay, sẽ mất khoảng 6 tháng để tổ chức một cuộc bầu cử.

Việc tổ chức một cuộc bầu cử như vậy sẽ đòi hỏi phải sửa đổi luật pháp, bởi các cuộc bỏ phiếu kiểu này hiện bị cấm trong thời gian thiết quân luật ở Ukraine. Ngoài ra, chi phí tổ chức cũng sẽ rất lớn.

Nhà Trắng, Văn phòng tổng thống Ukraine và Điện Kremlin chưa lập tức phản hồi các yêu cầu bình luận.

Vòng đàm phán 3 bên lần thứ hai giữa Nga, Ukraine và Mỹ đã kết thúc hôm 5/2 tại Abu Dhabi với thỏa thuận trao trả 314 tù binh và cam kết sớm nối lại các cuộc thảo luận. Tổng thống Ukraine Zelensky cho biết cuộc họp tiếp theo nhiều khả năng sẽ sớm diễn ra tại Mỹ.

Trong khi Ukraine đã cử các phái đoàn chính trị cấp cao tham gia các cuộc đàm phán hòa bình, bao gồm chánh văn phòng của Tổng thống Zelensky và lãnh đạo phe đa số trong quốc hội, thì phái đoàn đàm phán do người đứng đầu cơ quan tình báo quân đội GRU, Đô đốc Igor Kostyukov, dẫn đầu.

Mặc dù được mô tả là tích cực, cuộc đàm phán tiếp tục bế tắc với vấn đề trở ngại chính: lãnh thổ.

Nga đang yêu cầu kiểm soát toàn bộ Donbass ở miền Đông Ukraine như một phần của bất kỳ thỏa thuận hòa bình tiềm năng nào, trong khi Kiev hiện vẫn kiểm soát hơn 5.180km² lãnh thổ tại khu vực này. Ukraine mô tả yêu cầu đó là không thể chấp nhận, dù các quan chức ở Kiev cho biết họ sẵn sàng xem xét những giải pháp thay thế, chẳng hạn như thiết lập một khu phi quân sự hoặc khu thương mại tự do.

Số phận của nhà máy điện hạt nhân Zaporizhia, nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu, ở miền Nam Ukraine và hiện do Nga kiểm soát, cũng đã trở thành một điểm bế tắc khác.

Một nguồn tin cho biết Nga đã phản đối đề xuất của Mỹ, theo đó Washington sẽ kiểm soát nhà máy và phân phối điện cho cả Nga và Ukraine. Moscow khẳng định họ phải là bên kiểm soát nhà máy, đồng thời đề nghị cung cấp điện giá rẻ cho Ukraine - một phương án mà Kiev cho là không thể chấp nhận.

Ngay cả khi những vấn đề đó được giải quyết, cử tri Ukraine vẫn có thể bác bỏ bất kỳ nhượng bộ lãnh thổ nào được đưa ra trưng cầu dân ý.