Ukraine chặn Nga dùng Starlink săn HIMARS, Moscow còn cách khác?

Ukraine đang làm việc với SpaceX để “rút phích cắm” việc Nga tăng cường sử dụng hệ thống internet vệ tinh Starlink trên UAV của họ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov thông báo ngày 2/2 rằng Ukraine sẽ triển khai một “danh sách trắng”, trong đó mọi người dùng Starlink hợp pháp, cả dân sự lẫn quân sự, đều phải đăng ký. Những tài khoản còn lại sẽ bị ngắt kết nối.

UAV gắn Starlink có thể chống chịu hầu hết biện pháp tác chiến điện tử. Việc chặn Nga khỏi hệ thống có thể làm suy yếu năng lực tăng cường vũ khí của họ với điều kiện quy trình vận hành trơn tru và SpaceX duy trì cam kết.

“UAV Nga trang bị thiết bị đầu cuối Starlink rất khó bị bắn hạ. Chúng bay ở độ cao thấp, kháng tác chiến điện tử và được điều khiển theo thời gian thực ngay cả ở khoảng cách xa", ông Fedorov thừa nhận.

Các chuyên gia Ukraine thừa nhận, Nga tăng cường dùng UAV gắn Starlink nhằm vào các mục tiêu có giá trị cao của Kiev như HIMARS, Patriot, khiến việc đối phó trở nên thách thức.

Hiệu quả ban đầu

Cuối tuần trước, ông Fedorov và cố vấn Serhiy “Flash” Beskrestnov cho biết Ukraine đã triển khai biện pháp siết chặt ngắn hạn phối hợp với SpaceX, công ty vận hành chùm vệ tinh giúp Starlink hoạt động.

Ông Fedorov nói các bước đầu tiên đã mang lại “kết quả nhanh chóng trong cuộc chiến chống UAV Nga”.

Ông Fedorov gọi danh sách trắng là “bước đi bắt buộc” để bảo vệ các mục tiêu của Ukraine, duy trì liên lạc ổn định cho người Ukraine, tăng cường an ninh và tước đi lợi thế công nghệ của đối phương.

Starlink giúp điều khiển UAV đáng tin cậy hơn và khó bị gây nhiễu hơn nhiều. Nga được cho đã gắn Starlink lên UAV tầm xa dòng Shahed, cũng như UAV cảm tử tầm ngắn như Molniya và BM-35, và cả UAV trinh sát.

Theo Kostyantyn Kryvolap, cựu kỹ sư thử nghiệm hàng không tại Cục thiết kế Antonov, hoạt động này bắt đầu ít nhất từ năm 2024 và đã thành công trong năm sau.

Ông Kryvolap ước tính hiện có khoảng 30.000 hệ thống Starlink đang được Ukraine sử dụng. Phần lớn dùng cho liên lạc, một phần gắn trên hệ thống không người lái.

Danh sách trắng có thể hạn chế khả năng Nga dùng Starlink cho UAV, nhưng một số quân nhân Ukraine ẩn danh lo ngại quá trình này sẽ gây ra lộn xộn.

Nhiều thiết bị đầu cuối được mua ngoài kênh quân đội, bằng kinh phí đơn vị tự lo. “Một nửa số thiết bị không nằm trong sổ sách, không rõ từ đâu, đứng tên ai”, một binh sĩ nói.

Cố vấn Flash thừa nhận trước đây việc thu thập dữ liệu đăng ký từng không thành công vì binh sĩ sợ bị thu hồi thiết bị liên lạc đáng tin cậy. Ông hứa sẽ tìm cách để quân đội tin tưởng khi cung cấp thông tin.

Starlink không hoạt động trên lãnh thổ Nga, nhưng hoạt động tại Ukraine. Giới quân sự Ukraine tin rằng Nga mua thiết bị qua các công ty ở nước thứ 3. Nga từng bác bỏ cáo buộc này.

Nhưng phần cứng chỉ là một nửa vấn đề. Người dùng còn cần tài khoản Starlink, và các tài khoản này đều nằm trong cơ sở dữ liệu, đó là lý do ông Fedorov muốn chặn mọi tài khoản chưa đăng ký.

Kỹ sư Mỹ tên James, trưởng phòng thí nghiệm cáp quang của tiểu đoàn Azov cho rằng về kỹ thuật, SpaceX hoàn toàn có thể chặn tài khoản Nga: “Họ biết chính xác từng thiết bị đầu cuối ở đâu, đó là nơi cần khóa".

Nga có phương án khác

Các chuyên gia cảnh báo nỗ lực của Ukraine có thể không ngăn được Nga tiếp tục nhằm mục tiêu tới HIMARS và Patriot bằng UAV. 

Nga không chỉ dùng Starlink. Họ còn gắn SIM điện thoại Ukraine vào UAV để khai thác mạng di động địa phương.

Theo Viện Molfar, công nghệ này đã được thử nghiệm trước khi dùng tại Ukraine. Nga được cho cũng thu thập SIM của các nhà mạng châu Âu.

Modem 4G là một phần trong gói định vị GPS của Shahed. Khi có SIM hoạt động, UAV có thể gửi dữ liệu về Nga qua mạng di động, thậm chí dùng Telegram.

Ông James cảnh báo hệ thống này còn nguy hiểm hơn Starlink khi UAV đã vào pha tiếp cận mục tiêu cuối cùng. Với các thẻ SIM, Nga được cho có thể theo dõi UAV di chuyển khắp đất nước và điều này hoàn toàn khả thi về mặt kỹ thuật.