Mỹ rút khỏi 66 tổ chức quốc tế, Trung Quốc phản ứng

Phát biểu hôm 8/1, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh mô tả việc Mỹ tuyên bố rút khỏi 66 tổ chức quốc tế cho thấy Washington tiếp tục xa rời chủ nghĩa đa phương và điều này “không còn là tin mới”.

Tuy nhiên nhà ngoại giao Trung Quốc cảnh báo rằng động thái này có nguy cơ làm suy yếu nền tảng của quản trị toàn cầu lấy Liên hợp quốc làm trung tâm.

Bà nhấn mạnh, chỉ một hệ thống đa phương vận hành hiệu quả mới có thể ngăn chặn sự quay trở lại của quan niệm “mạnh được, yếu thua”.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cùng ngày cũng lấy làm tiếc về quyết định của Mỹ. “Như chúng tôi đã nhiều lần nhấn mạnh, các khoản đóng góp bắt buộc cho ngân sách thường xuyên của Liên hợp quốc và ngân sách gìn giữ hòa bình, theo phê chuẩn của Đại hội đồng, là nghĩa vụ pháp lý theo Hiến chương Liên hợp quốc đối với tất cả các quốc gia thành viên, bao gồm cả Mỹ”, ông nói.

Trước đó, hôm 7/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp đình chỉ sự ủng hộ của Mỹ đối với 66 tổ chức, cơ quan và ủy ban, trong đó có 31 cơ quan của Liên hợp quốc và 35 tổ chức khác không trực thuộc tổ chức này.

Quyết định được đưa ra sau cuộc rà soát hồi đầu năm của Mỹ đối với toàn bộ tổ chức liên chính phủ quốc tế, công ước và hiệp ước mà Mỹ là thành viên hoặc là bên tham gia, những cơ chế mà Washington đang tài trợ hoặc ủng hộ.

Nhà Trắng cho rằng những thực thể này hoạt động “đi ngược lại lợi ích quốc gia, an ninh, thịnh vượng kinh tế hoặc chủ quyền của Mỹ”.

Đáng chú ý nhất trong số đó là Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu - hiệp ước nền tảng làm cơ sở cho mọi thỏa thuận khí hậu quốc tế lớn.

Ông Li Shuo, giám đốc Trung tâm Khí hậu Trung Quốc thuộc Viện Chính sách Hiệp hội châu Á, gọi việc Washington rút khỏi khuôn khổ khí hậu của Liên hợp quốc, sau lần rút lui thứ hai khỏi Thỏa thuận Paris mang tính bước ngoặt hồi đầu năm ngoái, là “một đòn nặng nề đối với hành động khí hậu toàn cầu, và đặt ra thách thức nghiêm trọng nhất đối với nỗ lực khí hậu quốc tế”.

“Đối với thế giới, quyết định của Mỹ đặt ra một câu hỏi gai góc: làm thế nào có thể giải quyết một cuộc khủng hoảng toàn cầu mà không có sự tham gia của cường quốc có ảnh hưởng nhất thế giới”, ông nói.

Với Mỹ, theo giới phân tích, quyết định này có thể ảnh hưởng đến vị thế toàn cầu của Washington.

Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Trump đã rút Mỹ khỏi nhiều cơ quan của Liên hợp quốc, trong đó có Tổ chức Y tế Thế giới, đồng thời cắt giảm mạnh viện trợ nước ngoài, bao gồm nguồn tài trợ cho nhiều cơ quan Liên hợp quốc, buộc họ phải thu hẹp các hoạt động thực địa.

Tuy nhiên, khi nước Mỹ dưới thời Tổng thống Trump tiếp tục thu hẹp sự tham gia vào các thể chế đa phương, giới phân tích vẫn chia rẽ về việc liệu Bắc Kinh đã sẵn sàng đảm nhận vai trò dẫn dắt trong những lĩnh vực vốn do Mỹ thống lĩnh hay chưa.

Ông Li cho rằng sự rút lui của Mỹ vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với Trung Quốc.