Lý do Iran muốn đàm phán với Phó Tổng thống Mỹ

Việc ông Vance đến Islamabad, Pakistan vào ngày 11/4 để đàm phán với các quan chức Iran, dường như sẽ đáp ứng mong muốn của một số lãnh đạo ở phía Tehran, những người đã âm thầm muốn ông đóng vai trò dẫn dắt trong các cuộc thương lượng nhằm chấm dứt xung đột, Reuters dẫn nhiều nguồn tin am hiểu vấn đề, cho biết.

Iran coi ông Vance là một trong những nhân vật có quan điểm phản chiến lớn nhất trong vòng tròn thân cận của Tổng thống Donald Trump, theo 1 quan chức khu vực và 4 nguồn tin liên quan đến các cuộc đàm phán.

Điều này, vốn là đặc điểm lâu dài trong hình ảnh chính trị của ông, khiến Tehran tin rằng trong số những người thân cận của ông Trump, ông Vance là người có khả năng cao nhất theo đuổi một thỏa thuận hòa bình một cách thiện chí, các nguồn tin giấu tên cho biết.

Tuy nhiên, không có dấu hiệu nào cho thấy ông Vance sẽ có lập trường đàm phán mềm mỏng hơn so với các đại diện khác do ông Trump cử đi, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ đã cảnh báo nối lại chiến dịch không kích nếu đàm phán bất thành.

Một quan chức Nhà Trắng cho biết chính ông Trump là người quyết định cử ông Vance tới Pakistan, và Tổng thống sẽ là người đưa ra quyết định cuối cùng về việc thỏa thuận nào có thể chấp nhận được.

Dù vậy, sự hiện diện của Phó Tổng thống và việc liệu đánh giá của Tehran về ông có chính xác hay không, sẽ là một yếu tố quyết định khả năng thành công của các cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28/2.

Ông Vance, một ứng viên hàng đầu cho đề cử tổng thống của đảng Cộng hòa năm 2028, có thể hưởng lợi về mặt chính trị nếu đàm phán thành công. Tuy nhiên, ông cũng đối mặt nguy cơ nhất định nếu đàm phán kéo dài hoặc bất thành.

Nhà sử học Stephen Wertheim nhận định: “Nếu đàm phán hòa bình thành công và kết quả được ủng hộ, điều đó có thể cải thiện hình ảnh của ông Vance. Nhưng cũng có nguy cơ ông trở thành gương mặt đại diện cho cuộc xung đột".

Ông Vance sẽ đi cùng con rể của ông Trump là Jared Kushner và đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Các lãnh đạo Iran được cho là không muốn trao đổi với 2 người này sau khi các cuộc đàm phán trước đó với họ đã không thành và xung đột nổ ra.

Trước khi khởi hành tới Pakistan sáng 10/4, ông Vance nói rằng ông sẽ đàm phán thiện chí nếu Iran cũng làm như vậy.

Theo 1 nhà ngoại giao khu vực cấp cao, trong số những người ủng hộ vai trò lớn hơn của ông Vance có Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammed Bager Qalibaf, người sẽ đại diện Iran tại Islamabad cùng Ngoại trưởng Abbas Araqchi.

Một số quan chức Nhà Trắng cũng coi ông Qalibaf là đối tác phù hợp, cho rằng cựu Thị trưởng Tehran có xu hướng thực dụng và có thể sẵn sàng tìm kiếm thỏa thuận.

Theo nhà ngoại giao trên, từ góc nhìn của Tehran, ông Vance có trọng lượng chính trị lớn hơn với tư cách một quan chức dân cử cấp cao nếu so với ông Witkoff và ông Kushner.

Tuy nhiên, đây có lẽ là một trong số ít những yếu tố mang lại hy vọng trước cuộc đàm phán ngày 11/4, khi lập trường công khai của Mỹ và Iran vẫn cách biệt rất xa.

Ví dụ, Mỹ tuyên bố việc Iran tiếp tục làm giàu uranium là điều không thể chấp nhận, trong khi Iran chưa cho thấy dấu hiệu sẵn sàng từ bỏ chương trình hạt nhân. Vấn đề về eo biển Hormuz cũng là một điểm nghẽn tiềm tàng trong thương lượng.

Các quan chức cấp cao Nhà Trắng đã mô tả ông Vance là nhân tố trung tâm trong các cuộc đàm phán với Iran. Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết ngày 8/4: “Phó Tổng thống Vance đã đóng vai trò rất quan trọng ngay từ đầu và tham gia vào mọi cuộc thảo luận".

Bản thân ông Vance tỏ ra thận trọng hơn. “Vai trò chính của tôi là gọi rất nhiều cuộc điện thoại”, ông nói khi đang công du Hungary ngày 8/4. Khi được hỏi liệu Iran có yêu cầu ông tham gia đàm phán hay không, ông đáp: “Tôi không biết. Tôi sẽ ngạc nhiên nếu điều đó là thật".