Toàn cảnh Trung Đông: Đàm phán Mỹ - Iran, "được ăn cả ngã về không"

Đàm phán Mỹ - Iran: "Được ăn cả ngã về không", nín thở chờ kết quả

Các quan chức Iran đã đến Pakistan để tham dự cuộc đàm phán được theo dõi sát sao với Mỹ hôm nay 11/4. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo rằng ông sẽ gia hạn và tăng cường tấn công nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình, và Thủ tướng Pakistan mô tả cuối tuần này là “thời khắc quyết định”. CNN dự báo cuộc đàm phán sẽ diễn ra vô cùng căng thẳng.

Tổng thống Donald Trump ngày 10/4 cảnh báo Iran rằng nếu không đạt được một thỏa thuận hòa bình, Mỹ sẽ nối lại hành động quân sự với cường độ mạnh hơn nữa. Ông tuyên bố: “Chúng ta đang thiết lập lại từ đầu”.

“Chúng ta đang nạp những loại đạn dược tốt nhất lên tàu, những vũ khí tốt nhất từng được chế tạo, thậm chí còn tốt hơn những gì chúng ta đã dùng trước đây và chúng ta đã đánh tan họ”, ông Trump tuyên bố với báo New York Post.

Theo Wall Street Journal, Mỹ đang tăng cường sự hiện diện quân sự tại Trung Đông trong bối cảnh các cuộc đàm phán sắp tới với Iran. Lầu Năm Góc đang triển khai máy bay chiến đấu và tới 2.000 lính dù thuộc Sư đoàn Dù 82 tinh nhuệ, cũng như hàng nghìn thủy thủ và lính thủy đánh bộ đến khu vực này.

Nhóm tác chiến tàu sân bay USS George Bush đang trên đường từ Đại Tây Dương. Tàu tấn công đổ bộ USS Boxer và Lữ đoàn Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11 cũng đang trên đường đến khu vực này từ Thái Bình Dương.

Ngược lại, Tehran đáp trả rất cứng rắn. Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 10/4 tuyên bố, các cuộc đàm phán với Mỹ không thể bắt đầu cho đến khi Washington đáp ứng 2 điều kiện then chốt gồm lệnh ngừng bắn ở Li Băng và việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran trước khi bắt đầu đàm phán.

Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbia của Iran đã cảnh báo Mỹ và Israel rằng các lực lượng quân sự Iran đang trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất với "ngón tay đã đặt trên cò súng" để chống lại bất kỳ mối đe dọa nào.

Khatam al-Anbia nhắc lại tuyên bố trước đó của Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei rằng, các lực lượng quân sự của Iran chắc chắn trả thù cho những người Iran đã thiệt mạng trong cuộc xung đột, buộc đối phương phải bồi thường, và sẽ đưa việc quản lý eo biển Hormuz lên một tầm cao mới, duy trì thế chủ động kiểm soát eo biển đó.

Wall Street Journal đưa tin Iran vẫn còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo có thể phóng bằng cách thu hồi các bệ phóng đang được cất giấu trong các cơ sở ngầm.

Trích dẫn các quan chức Mỹ quen thuộc với các đánh giá tình báo của Mỹ, báo cáo cho biết mặc dù một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy, hư hỏng hoặc bị chôn vùi dưới đống đổ nát, nhưng nhiều bệ phóng có thể được sửa chữa và thu hồi từ các trận địa ngầm.

Các quan chức Mỹ và Israel cũng được trích dẫn nói rằng mặc dù hiện nay Iran chỉ còn một nửa số tên lửa so với trước chiến tranh, nhưng nước này vẫn còn hàng nghìn tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm ngắn có thể đưa ra khỏi nơi cất giấu hoặc khai quật từ dưới lòng đất.

Báo cáo cũng cho biết một số quan chức Mỹ lo ngại Iran sẽ lợi dụng lệnh ngừng bắn hiện tại để xây dựng lại kho tên lửa của mình.

Giới phân tích có chung nhận định, các cuộc đàm phán tại Islamabad được xem là cơ hội "được ăn cả ngã về không" để chấm dứt cuộc xung đột đã bao trùm toàn bộ khu vực Trung Đông và đẩy giá dầu thế giới lên mức kỷ lục. Bất cứ sự đổ vỡ nào cũng có thể kích hoạt "hiệp 2" so găng giữa Mỹ - Israel và Iran.

Những sự kiện đáng chú ý

Mặc dù có những cuộc đàm phán, tình hình trong khu vực vẫn căng thẳng. Các cuộc tiếp xúc giữa lãnh đạo Mỹ và Iran dự kiến ​​diễn ra vào hôm nay 11/4 tại Pakistan, nhưng vẫn còn nhiều bất ổn xung quanh sự tham gia của Iran, và việc ngừng tấn công Li Băng vẫn là điều kiện then chốt.

Trong bối cảnh đó, tình hình ở Li Băng tiếp tục xấu đi nhanh chóng - người dân đang ồ ạt bỏ chạy khỏi miền Nam, việc phá hủy cầu cống và cơ sở hạ tầng đang làm phức tạp công tác sơ tán, và dòng người tị nạn đã tràn lên miền Bắc, tạo ra những rủi ro an ninh nội bộ. Trong khi đó, giao tranh vẫn tiếp diễn: quân đội Israel tấn công miền Nam, lực lượng Hezbollah đáp trả bằng tên lửa, và giao tranh vẫn tiếp tục ở khu vực Bint Jabal.

CNN nhận định, giao tranh giữa Israel và Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã đe dọa làm đổ vỡ các nỗ lực hòa bình. Các nhà ngoại giao Li băng và Israel đã nhất trí thảo luận và dự kiến sẽ gặp nhau tại Mỹ vào ngày 14/4.

Dường như có những lý do chính trị rất rõ ràng để Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu quyết định hành động cứng rắn: đối với giới lãnh đạo Israel, duy trì xung đột là cách để duy trì quyền lực trong bối cảnh áp lực trong nước và xung đột với châu Âu. Đồng thời, các cuộc biểu tình ủng hộ nhóm vũ trang Hezbollah đã diễn ra ở Yemen, làm nổi bật sự củng cố của "Trục Kháng chiến".

Ngay cả ở những nơi có vẻ như yên tĩnh trên danh nghĩa, hoạt động vẫn tiếp diễn khi máy bay Mỹ đang hoạt động trên không phận Iraq, thiết lập sự hiện diện và thể hiện sự sẵn sàng tấn công các lực lượng thân Iran.

Trên mặt trận Syria, chính quyền đang cố gắng tìm kiếm sự cân bằng, thể hiện sự "bao dung" và liên lạc với người Kurd, nhưng quyền lực thực sự dường như vẫn nằm trong tay các nhóm cực đoan.

Rất ít tàu chở dầu và các mặt hàng thiết yếu khác đi qua eo biển Hormuz, bất chấp lệnh ngừng bắn. Việc Iran kiểm soát nguồn cung dầu toàn cầu đã đẩy giá tiêu dùng tăng mạnh ở Mỹ và gây ra hiệu ứng domino trên toàn thế giới.

Xung đột tiếp tục ảnh hưởng đến thị trường toàn cầu - nguồn cung thuốc men bị gián đoạn, các thử nghiệm lâm sàng bị gián đoạn và giá cả tăng cao, điều này đặc biệt nhạy cảm đối với các quốc gia trong khu vực.

Một hệ quả khác của cuộc chiến là sự chuyển đổi công nghệ: Mỹ đang tích cực sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để lựa chọn các mục tiêu tiềm năng.