Chiến dịch nghẹt thở tìm diệt trùm ma túy khét tiếng nhất Mexico

Cuộc đời của một trong những trùm ma túy bị truy nã gắt gao nhất thế giới khép lại khi hắn co cụm trong một khu rừng ở vùng núi Jalisco.

Bị trọng thương, mang theo súng phóng lựu và đi cùng 4 thuộc hạ thân tín nhất, cuộc đời của Nemesio Oseguera Cervantes, biệt danh “El Mencho”, kết thúc vào rạng sáng 22/2 sau 4 thập kỷ buôn bán ma túy và xây dựng đế chế tội phạm khét tiếng Cartel Jalisco Nueva Generación (CJNG).

Lần theo manh mối

El Mencho thiệt mạng do trúng đạn của đơn vị đặc nhiệm Quân đội Mexico, lực lượng đã mất nhiều năm thu thập tình báo để truy tìm hắn, và cuối cùng xác định được vị trí bằng cách tương tự như khi đánh sập Joaquín “El Chapo” Guzmán cách đây 10 năm, cũng vào ngày 22/2, thông qua chuyến thăm của một người bạn gái.

Bộ trưởng Quốc phòng Ricardo Trevilla hôm 23/2 đã cung cấp một số chi tiết về chiến dịch được xem là quan trọng hàng đầu của Mexico nhằm vào tội phạm có tổ chức trong những năm gần đây.

Ông nhấn mạnh mức độ khó khăn của quá trình tình báo, cũng như thời gian cần thiết để phân tích các mối quan hệ và địa điểm mà tên trùm khét tiếng này thường lui tới.

Trong trường hợp của El Mencho, công việc chủ yếu do Quân đội Mexico thực hiện nhưng họ cũng nhận được “thông tin bổ sung” từ Mỹ. “Có rất nhiều thông tin phía Mỹ cung cấp, khi tích hợp với dữ liệu của chúng tôi, đã cho phép xác định chính xác vị trí của hắn”, vị tướng cho biết.

Trong một thời gian, giới chức Mexico đã theo dõi Tapalpa, thị trấn miền núi có khoảng 20.000 dân ở Jalisco, nghi ngờ rằng đây là nơi ẩn náu của trùm CJNG.

Ngày 20/2, thông tin xác nhận đã đến: Một trong những người tình của El Mencho được đưa tới đó. Quân đội biết được thông tin này vì họ theo dõi một người thân tín của người phụ nữ nói trên, người đưa cô ta tới gặp tên trùm ma túy.

“Cô ta gặp El Mencho, và ngày 21/2 rời khỏi khu nhà. Thông tin cho thấy El Mencho vẫn ở lại cùng đội an ninh", ông Trevilla kể lại.

Một trong những tội phạm quyền lực nhất thế giới có bao nhiêu vòng bảo vệ? Đó là câu hỏi chính phủ Mexico nhiều lần đặt ra. Và sẽ có bao nhiêu sinh mạng mất đi khi bắt giữ hắn?

Tuy nhiên, mọi dấu hiệu cho thấy hôm 21/2, El Mencho chỉ đi cùng khoảng 10 vệ sĩ ở Tapalpa. Lực lượng đặc nhiệm chuẩn bị triển khai cả đường bộ lẫn đường không. Có 6 trực thăng được bố trí tại các bang lân cận Jalisco “để đảm bảo bí mật và yếu tố bất ngờ”. Rạng sáng 22/2, thông tin xác nhận cuối cùng được đưa ra.

Quân đội triển khai bộ binh bao vây sào huyệt của tên trùm ma túy, với 2 máy bay hỗ trợ.

Chống trả quyết liệt

Vòng vây bắt đầu với mục tiêu là bắt giữ hắn. Tuy nhiên, đội bảo vệ của El Mencho nổ súng trước.

“Chúng khai hỏa vào quân nhân. El Mencho bước ra cùng một nhóm mang theo lượng lớn vũ khí. Đó là một cuộc tấn công rất bạo lực của tổ chức tội phạm. Lực lượng đặc nhiệm đã đáp trả; tổng cộng 8 tên tội phạm bỏ mạng tại chỗ”, ông Trevilla cho biết.

Hai binh sĩ cũng bị thương. Khi kiểm tra sào huyệt, họ thu giữ 7 súng trường, 8 phương tiện, 2 xe địa hình bốn bánh và 2 súng phóng lựu, trong đó có loại từng bắn hạ trực thăng vào năm 2015 trong chiến dịch đầu tiên nhằm bắt El Mencho.

Chiến dịch tiếp tục trong khu rừng lân cận. Thủ lĩnh băng đảng Jalisco bỏ chạy bộ cùng 4 cận vệ thân cận nhất.

“Lực lượng đặc nhiệm truy đuổi, thiết lập vòng vây. Họ phát hiện hắn đang ẩn trong bụi rậm và hắn nổ súng vào quân nhân. Chúng cũng mang theo súng phóng lựu nhưng không sử dụng", vị tướng kể.

Trong cuộc đấu súng, một binh sĩ, El Mencho và 2 tên vệ sĩ bị thương. Hai thành viên CJNG khác bị bắt. Quân đội thu giữ 1 súng phóng lựu, 3 súng trường và 2 súng ngắn. Sau khi kiểm soát tình hình, nhân viên y tế được gọi tới và xác định tên trùm tội phạm và các vệ sĩ trong tình trạng nguy kịch.

Trực thăng được điều động để đưa chúng tới Guadalajara. Tuy nhiên, trùm ma túy và 2 kẻ này đã tử vong trên đường. Do rủi ro an ninh, trực thăng đổi hướng, không đưa thi thể về Guadalajara, sào huyệt của nhóm tội phạm, mà chuyển tới Morelia, Michoacán, nơi một máy bay vận tải của Không quân chờ sẵn để chở chúng về Mexico City.

“Không nên đến Guadalajara, đặc biệt vì nguy cơ nhóm này thực hiện thêm các hành động bạo lực tại thủ phủ Jalisco”, ông Trevilla giải thích.

Nhóm tội phạm phản ứng

Phản ứng của CJNG diễn ra nhanh chóng. Cánh tay phải của El Mencho, Hugo César Macías, biệt danh “El Tuli”, tổ chức chặn đường và các hành động bạo lực từ thị trấn El Grullo, cách nơi diễn ra chiến dịch khoảng 100km.

Băng nhóm tội phạm treo thưởng 20.000 peso cho mỗi binh sĩ bị sát hại. Một đơn vị lính dù được triển khai. El Tuli tìm cách tẩu thoát bằng xe hơi nhưng cũng bị tiêu diệt; hắn mang theo gần 1 triệu USD và 7,2 triệu peso.

Tổng cộng, CJNG lập 252 chốt chặn trên 20 bang hôm 22/2. Việc đốt xe và cơ sở kinh doanh lan rộng khắp một nửa đất nước, khiến nhiều bang phải tạm dừng cho trẻ em đến trường vào ngày 23/2 và triệu tập khẩn cấp nội các an ninh.

Số thương vong cao nhất không xảy ra tại chiến dịch tiêu diệt ở Tapalpa mà diễn ra sau đó. CJNG sát hại 25 thành viên Vệ binh Quốc gia, một quản giáo, một điều tra viên thuộc Văn phòng Tổng chưởng lý Jalisco và một dân thường; phía còn lại có 30 tên tội phạm ma túy thiệt mạng, chỉ riêng tại Jalisco. Ở Michoacán, 15 binh sĩ bị thương và 4 tay súng bị tiêu diệt.

Tổng cộng, chiến dịch tiêu diệt El Mencho đã hạ 45 tên tội phạm. 26 người thuộc lực lượng an ninh và 1 dân thường bị thiệt mạng.

Tổng thống Claudia Sheinbaum ca ngợi nỗ lực “phi thường” của lực lượng vũ trang Mexico, đồng thời trấn an công chúng rằng các chốt chặn đã được dỡ bỏ và các chuyến bay tới Jalisco sẽ sớm trở lại bình thường.

Bà cho biết đã được thông báo rất sớm về chiến dịch và quyết định thiết lập trung tâm chỉ huy với toàn bộ lực lượng an ninh. Giờ đây, câu hỏi được đặt ra là đế chế tội phạm này sẽ tái cấu trúc như thế nào trong tình trạng "rắn mất đầu" và Mexico sẽ có phản ứng ra sao.