Tâm điểm

Ngưỡng doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh: Bao nhiêu thì vừa?

Bộ Tài chính đang trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15; Luật thuế Giá trị gia tăng (GTGT) số 48/2024/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 149/2025/QH15) và Luật thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) số 67/2025/QH15. Theo đó hướng sửa đổi là đề xuất giao cho Chính phủ quy định mức doanh thu năm làm cơ sở miễn thuế TNCN và thuế GTGT cho cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh (sau đây gọi tắt là hộ kinh doanh) và miễn thuế TNDN có mức doanh thu dưới ngưỡng.

Theo quy định hiện hành, ngưỡng doanh thu để miễn thuế TNCN và thuế GTGT đối với hộ kinh doanh là 500 triệu đồng/năm. Hiện chưa có quy định miễn thuế TNDN cho các doanh nghiệp có doanh thu dưới ngưỡng.

Như vậy, đề xuất sửa đổi, bổ sung ba luật gồm Luật thuế TNCN, Luật thuế GTGT và thuế TNDN sẽ tạo sự đồng bộ, thống nhất đối với hộ kinh doanh và doanh nghiệp có mức doanh thu nhỏ dưới ngưỡng hàng năm. Việc giao cho Chính phủ quy định mức cụ thể là để đảm bảo linh hoạt, ứng phó kịp thời theo các biến động tình hình quốc tế và trong nước.

Các doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh cũng hưởng lợi khi được miễn thuế TNDN, và chủ doanh nghiệp sẽ thấy dễ chịu hơn khi không bị "thiệt" so với hộ kinh doanh sau khi hết thời gian miễn thuế 2 năm từ khi chuyển đổi.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế với hộ kinh doanh: Bao nhiêu thì vừa? - 1

Theo quy định hiện hành, ngưỡng doanh thu để miễn thuế TNCN và thuế GTGT đối với hộ kinh doanh là 500 triệu đồng/năm (Ảnh minh họa: Tiến Tuấn).

Câu hỏi nhiều hộ kinh doanh và cả doanh nghiệp đặt ra lúc này: trong thời gian tới, Chính phủ sẽ quy định ngưỡng miễn thuế theo doanh thu hàng năm là bao nhiêu?

Trước tiên, cần nhắc lại rằng, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm là mức đã được điều chỉnh từ ngưỡng doanh thu 100 triệu đồng/năm trước đây và được áp dụng từ 1/1. Mức này thực ra đã góp phần giảm đáng kể số lượng hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế. Tuy nhiên, việc bỏ thuế khoán cũng như yêu cầu minh bạch hồ sơ chứng từ, nguồn gốc hàng hóa đã khiến nhiều hộ kinh doanh cảm thấy áp lực, vì họ vốn chỉ đơn thuần nộp một số tiền khoán theo thông báo của cơ quan thuế nay chuyển sang phải nộp thuế theo số liệu thực tế, phải xuất hóa đơn và lưu trữ chứng từ, sổ sách kế toán đầy đủ.

Quay lại vấn đề nhiều người quan tâm, ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm khiến cho nhiều hộ kinh doanh cảm thấy thiệt thòi nếu so sánh với ngưỡng thu nhập phải chịu thuế từ tiền lương tiền công sau khi trừ giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc. Cụ thể, nếu cá nhân có một người phụ thuộc thì cá nhân đó chỉ phải nộp thuế nếu có thu nhập cả năm sau khi trừ bảo hiểm bắt buộc là trên 260,4 triệu đồng/năm (15,5 triệu/cá nhân/tháng và 6,2 triệu/người phụ thuộc/tháng). Nếu cá nhân đó có 2 người phụ thuộc thì chỉ phải nộp thuế khi có tổng thu nhập năm sau khi trừ bảo hiểm trên 334,8 triệu/năm.

Với hộ kinh doanh thì ngưỡng doanh thu năm 500 triệu rõ ràng không thể mang lại được thu nhập tương đương với ngưỡng thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công nêu trên.

Cụ thể, giả sử một hộ kinh doanh có tỷ suất lợi nhuận là 5%, hộ kinh doanh đó muốn có thu nhập là 300 triệu đồng/năm thì phải có tổng doanh thu 6 tỷ đồng/năm. Nếu tỷ suất lợi nhuận là 10% thì doanh thu tương ứng là 3 tỷ, còn với tỷ suất lợi nhuận 20% thì doanh thu tối thiểu sẽ là 1,5 tỷ đồng/năm. Theo quan sát, có rất ít ngành nghề có thể đạt được tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu từ 15% hay 20% trở lên.

Do vậy, ngưỡng doanh thu năm 500 triệu, dù mới được ban hành, có lẽ sớm lạc hậu và không đủ cho một gia đình, đặc biệt là ở các thành phố lớn, chỉ trông chờ vào thu nhập từ hoạt động kinh doanh để trang trải cuộc sống hàng ngày.

Tham khảo ngưỡng miễn thuế với hộ kinh doanh ở một số nước trong khu vực thì Indonesia đang áp dụng mức là doanh thu năm 500 triệu rupiah/năm (khoảng 700 triệu đồng) để miễn thuế thu nhập (tương tự thuế TNCN); Thái Lan có hai mức là ngưỡng thu nhập 150.000 baht/năm (khoảng 123 triệu đồng) để miễn thuế thu nhập và doanh thu 1,8 triệu baht (khoảng 1,4 tỷ đồng) để miễn thuế GTGT; Philippines quy định mức thu nhập 250.000 Peso/năm (khoảng 110 triệu đồng) để miễn thuế thu nhập và doanh thu 3 triệu Peso/năm (khoảng 1,3 tỷ đồng) để miễn thuế GTGT. Hai ngưỡng khác nhau ở Thái Lan và Philippines có thể hiểu đơn giản là mức cho thuế TNCN thì dựa vào thu nhập nên thấp hơn, còn thuế GTGT lại căn cứ vào doanh thu nên cao hơn.

Có thể thấy ngưỡng doanh thu ở các nước tuy cao hơn Việt Nam nhưng không quá khác biệt vì điều kiện kinh tế, xã hội, thu nhập bình quân ở mỗi nước cũng khác nhau.

Quay trở lại đề xuất sửa đổi Luật ở Việt Nam, trên các diễn đàn đang có rất nhiều ý kiến khác nhau, đa phần cho rằng ngưỡng doanh thu hiện tại 500 triệu đồng là khá thấp, cần nâng lên thành 1 tỷ đồng hoặc cao hơn. Cũng có nhiều ý kiến đề xuất cần có ngưỡng riêng cho từng ngành nghề khác nhau, vì lợi nhuận trong các ngành như thương mại hay dịch vụ thực tế là rất khác nhau; nếu đánh đồng tất cả về một mức thì không đảm bảo công bằng.

Tôi cho rằng, các ý kiến và đề xuất trên đều hợp lý và phù hợp với tình hình hiện tại, khi một bộ phận không nhỏ các hộ kinh doanh đều khá đau đầu với gánh nặng chi phí tuân thủ mới phát sinh khi đi thuê dịch vụ kế toán thuế ở ngoài; nếu họ tự thực hiện thì lại là nỗi lo về các chế tài xử phạt có thể ập lên đầu bất cứ lúc nào nếu chẳng may sơ suất, hay không kịp thời cập nhật và áp dụng quy định một cách nghiêm chỉnh. Nhiều hộ kinh doanh còn bày tỏ mong muốn sẵn sàng nộp luôn một khoản thuế vài chục triệu đồng/năm miễn là không phải chuẩn bị hóa đơn, chứng từ sổ sách kế toán theo quy định mới.

Việc tăng ngưỡng, dù lên thành 1 tỷ hoặc hơn cũng sẽ ngay lập tức giảm đáng kể số lượng các hộ kinh doanh thuộc diện phải nộp thuế trong khi không có tác động quá lớn đến nguồn thu của ngân sách. Tất nhiên, các cơ quan chức năng sẽ có thông tin và các số liệu thống kê cụ thể để xác định ngưỡng bao nhiêu là hợp lý nhất.

Ngoài ra, nếu tách ngưỡng cho từng ngành nghề, thu nhập khác nhau như ngưỡng riêng cho dịch vụ, cho thương mại hay ngưỡng riêng cho thu nhập từ cho thuê tài sản v.v.. sẽ phù hợp và công bằng hơn, tuy điều này sẽ khiến việc quản lý và công tác tuân thủ vất vả hơn khi một hộ kinh doanh có nhiều hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau.

Song song với điều chỉnh về ngưỡng doanh thu, theo tôi cũng cần quy định rõ đây là ngưỡng "cứng", tức là được trừ ra khỏi cả doanh thu chịu thuế GTGT và thuế TNDN như quy định với thuế TNCN hiện hành.

Đồng bộ hóa ngưỡng miễn thuế với quy định về lập hóa đơn điện tử và quy định về hồ sơ, chứng từ kế toán cũng cần được cân nhắc kỹ vì điều này chắc chắn sẽ giảm được đáng kể gánh nặng về khối lượng hóa đơn, chứng từ, tờ khai mà hộ kinh doanh cần chuẩn bị.

Cuối cùng, mặc dù việc thu thuế là cần thiết và hết sức quan trọng để có nguồn phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng… Nhưng, nếu nguồn thu đó có số thu không quá lớn, lại ảnh hưởng đến số lượng không nhỏ hộ kinh doanh thì việc điều chỉnh tăng ngưỡng doanh thu sẽ là động thái được mong chờ nhất trong thời gian sắp tới.

Khi hoàn thành bài viết này, tôi nhận được thông tin trên báo Dân trí là chiều 21/4, thảo luận ở tổ của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ đã đề cập đến việc phải nâng ngưỡng chịu thuế, và theo báo cáo của Bộ Tài chính thì ngưỡng đối với hộ kinh doanh dự kiến nâng lên mức 1 tỷ đồng mỗi năm. Như vậy, sau khi Quốc hội cho chủ trương thông qua Luật thì Chính phủ sẽ xem xét cụ thể hóa kịp thời.

Tác giả: Anh Nguyễn Mạnh Hà là Giám đốc tư vấn thuế, hiện công tác tại một công ty tư vấn kiểm toán hàng đầu ở Việt Nam và có trên 20 năm kinh nghiệm trong các lĩnh vực kiểm toán, kế toán và tư vấn thuế. Anh có chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục thuế từ năm 2010 và là hội viên kỳ cựu của Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (FCCA).

Bài viết trên thể hiện quan điểm cá nhân của tác giả!

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!