50 năm Phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM: “Khắc tinh” tội phạm

Trong bối cảnh tình hình an ninh trật tự tại TPHCM có nhiều chuyển biến tích cực, hàng loạt băng nhóm tội phạm bị triệt xóa, trật tự xã hội được giữ vững, thì ở chiều ngược lại, cơ cấu tội phạm cũng đang dịch chuyển với những phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, đặt ra không ít thách thức mới cho lực lượng cảnh sát hình sự.

Nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam 30/4/1975 (30/4/1975-30/4/2026) và 50 năm Ngày thành lập Phòng Cảnh sát hình sự Công an TPHCM (1/4/1976-1/4/2026), phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với Trung tá Đinh Đức Thắng, Phó Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM, xoay quanh quá trình nhận diện, đấu tranh với tội phạm qua các thời kỳ và những thách thức đặt ra trong giai đoạn mới.

Không ngừng đổi mới tư duy

Thưa Trung tá Đinh Đức Thắng, từ sau mốc 30/4/1975, Phòng Cảnh sát hình sự đã trải qua những bước phát triển như thế nào?

- Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM được thành lập theo Quyết định số 204-QĐ/BNV ngày 1/4/1976 của Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), trong bối cảnh đất nước vừa thống nhất được một năm, tình hình an ninh trật tự còn nhiều phức tạp, cơ sở vật chất và lực lượng đều thiếu thốn.

Ngay từ những ngày đầu, đơn vị nhanh chóng ổn định tổ chức, tham mưu Ban Giám đốc Công an TPHCM triển khai các biện pháp nghiệp vụ, phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

Trải qua nửa thế kỷ xây dựng và phát triển, đơn vị không ngừng lớn mạnh cả về tổ chức, con người và trang thiết bị. Từ giai đoạn còn nhiều khó khăn, đến nay, đơn vị đã trở thành lực lượng chủ công trong công tác đảm bảo trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố.

Các thế hệ cán bộ, chiến sĩ kế thừa truyền thống, không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Công an TPHCM không ngừng lớn mạnh cả về tổ chức, con người và trang thiết bị (Ảnh: Nguyễn Trang).

Đặc biệt, qua từng giai đoạn, đơn vị luôn chủ động tham mưu nhiều chủ trương, giải pháp quan trọng giúp kéo giảm phạm pháp hình sự, kiềm chế tội phạm, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Theo ông, những yếu tố nào tạo nên sức mạnh và bản lĩnh của Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM?

- Yếu tố cốt lõi trước hết là sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, sâu sát của Đảng ủy, Ban Giám đốc Công an TPHCM. Đây là kim chỉ nam giúp đơn vị giữ vững định hướng, chủ động xử lý các tình huống, nhất là những chuyên án lớn, phức tạp.

Bên cạnh đó, công tác xây dựng lực lượng luôn được đặt lên hàng đầu. Đơn vị chú trọng giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện bản lĩnh cho cán bộ, chiến sĩ. Cán bộ, chiến sĩ được rèn luyện tinh thần dũng cảm, mưu trí, kiên quyết nhưng linh hoạt trong xử lý tình huống.

Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng, ban trong Công an TPHCM cũng như với các lực lượng chức năng khác. Sức mạnh tổng hợp này giúp nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, đặc biệt với các đường dây có tổ chức, hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia.

Ngoài ra, sự ủng hộ, giúp đỡ của quần chúng nhân dân cũng là nguồn lực quan trọng, góp phần giúp lực lượng cảnh sát hình sự phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời nhiều vụ việc ngay từ cơ sở.

Nhận diện những thách thức

Theo Trung tá Đinh Đức Thắng, tình hình tội phạm trên địa bàn đang đặt ra những thách thức gì đối với lực lượng Cảnh sát hình sự, nhất là trong bối cảnh TPHCM sáp nhập thêm tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu?

- TPHCM là đô thị đặc biệt, trung tâm kinh tế, văn hóa lớn của cả nước, dân số đông, giao lưu quốc tế rộng. Đây vừa là điều kiện phát triển, vừa tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự.

Tình hình tội phạm ngày càng diễn biến phức tạp, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Đáng chú ý là sự gia tăng của tội phạm công nghệ cao, lừa đảo qua mạng và các đường dây tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia.

Bên cạnh đó, việc mở rộng địa bàn sau sáp nhập đặt ra nhiều yêu cầu mới trong công tác đảm bảo an ninh trật tự. Trước hết là phạm vi quản lý rộng hơn, dân số tăng nhanh, đặc biệt tại khu vực Bình Dương cũ với nhiều khu công nghiệp, tập trung đông công nhân, người lao động nhập cư.

Hai băng mua bán nợ do Được "Đất Bắc" và Phong Lê bị bắt (Ảnh: Nguyễn Trang).

Tại các khu nhà trọ, nhà thuê, sau giờ làm việc hoặc vào ngày nghỉ thường phát sinh hoạt động tụ tập ăn uống, dễ dẫn đến mâu thuẫn, xô xát, gây mất an ninh trật tự. Ngoài ra, trong bối cảnh kinh tế có biến động, một bộ phận người lao động mất việc, thu nhập không ổn định, dễ bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật như trộm cắp, lừa đảo. Tình trạng cho vay nặng lãi, tín dụng đen cũng có xu hướng phát sinh tại các khu công nhân, khi nhu cầu vay tiền nhanh để giải quyết khó khăn trước mắt gia tăng.

Khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ nhìn chung có tình hình an ninh trật tự ổn định hơn, tuy nhiên đây là địa bàn du lịch, tập trung nhiều khách sạn, nhà nghỉ, điểm tham quan, vui chơi giải trí, nên tiềm ẩn các loại tội phạm có yếu tố nước ngoài, tội phạm công nghệ cao.

Trước những thách thức đó, Phòng Cảnh sát hình sự đã triển khai những giải pháp trọng tâm nào để đấu tranh, kéo giảm tội phạm một cách bền vững?

- Chúng tôi quán triệt sâu sắc phương châm“Tích cực phòng ngừa, chủ động tấn công, trong đó phòng ngừa làm nền tảng, chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở là chính”. Đây là giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài, giúp hạn chế phát sinh tội phạm.

Bên cạnh đó, Phòng Cảnh sát hình sự tham mưu triển khai nhiều chương trình, kế hoạch lớn; tập trung nhận diện, phân tích, đánh giá đúng tình hình để đưa ra giải pháp phù hợp với từng loại tội phạm. Đơn vị chủ động xây dựng các kế hoạch tăng cường quản lý địa bàn, đặc biệt chú trọng nắm tình hình từ cơ sở, quản lý chặt các khu vực trọng điểm và đối tượng có nguy cơ cao.

Ngoài ra, đơn vị đẩy mạnh vận động quần chúng nhân dân tham gia phòng, chống tội phạm, khuyến khích người dân tích cực tố giác tội phạm. Đây là kênh quan trọng giúp phát hiện sớm, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Đồng thời, lực lượng vận động người dân, doanh nghiệp lắp đặt hệ thống camera an ninh, nhất là camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm nâng cao khả năng giám sát, phát hiện, truy vết đối tượng. Việc “phủ kín” camera tại các tuyến, địa bàn trọng điểm đã hỗ trợ hiệu quả công tác phòng ngừa và đấu tranh với tội phạm.

Song song đó, đơn vị thường xuyên mở các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, tập trung vào các nhóm tội phạm nổi như tội phạm đường phố, tín dụng đen, tội phạm công nghệ cao, tội phạm có yếu tố nước ngoài. Việc kết hợp giữa biện pháp nghiệp vụ và tuyên truyền góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa của người dân.

Đặc biệt, đơn vị chú trọng ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh công tác nghiệp vụ trên không gian mạng, chủ động phát hiện, ngăn chặn tội phạm từ sớm, không để hình thành các băng nhóm hoạt động phức tạp.

Vinh quang đi liền với trách nhiệm

Trung tá Đinh Đức Thắng có thể chia sẻ những kết quả nổi bật mà Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM đã đạt được trong thời gian qua?

-Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, Ban Chỉ huy Phòng Cảnh sát hình sự, đơn vị đã xác lập, đấu tranh thành công nhiều chuyên án lớn, mang tính điển hình. Có thể kể đến chuyên án triệt phá nhóm mua bán vũ khí quân dụng trên không gian mạng, bắt giữ hàng chục đối tượng, thu giữ hàng trăm khẩu súng cùng hàng chục nghìn viên đạn.

Trong chuyên án liên quan lĩnh vực đăng kiểm, Phòng Cảnh sát hình sự đã tham mưu Công an TPHCM xây dựng quy trình, làm cơ sở hướng dẫn lực lượng cảnh sát hình sự trên toàn quốc triển khai thực hiện.

Ngoài ra, nhiều chuyên án về cờ bạc, tín dụng đen, các băng nhóm “xã hội đen” núp bóng doanh nghiệp hoạt động đòi nợ thuê, cưỡng đoạt tài sản cũng được triệt phá; mở rộng điều tra trên phạm vi toàn quốc, khởi tố hàng chục đối tượng. Đơn vị cũng làm tốt công tác phối hợp với công an các tỉnh, thành trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Mới đây, Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp với Công an tỉnh Gia Lai và Bộ Công an triệt phá vụ cướp ngân hàng, bắt giữ nghi phạm, thu hồi tài sản.

Những kết quả này cho thấy quyết tâm, bản lĩnh và năng lực của lực lượng trong đấu tranh với các loại tội phạm có tổ chức, hoạt động tinh vi.

Với sự nỗ lực của toàn lực lượng, tình hình tội phạm trên địa bàn TPHCM được kiềm chế, kéo giảm rõ rệt. Đáng chú ý, tội phạm đường phố, đặc biệt là cướp giật tài sản, giảm đáng kể. Công tác chuyển hóa địa bàn, triệt xóa các tụ điểm phức tạp về an ninh trật tự đạt nhiều kết quả tích cực.

Vừa qua, đơn vị vinh dự nhận danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ 2. Theo ông, danh hiệu này có ý nghĩa như thế nào, nhất là trong bối cảnh kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Phòng Cảnh sát hình sự và 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước?

- Việc Phòng Cảnh sát hình sự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân lần thứ 2 vào ngày 18/4 là niềm vinh dự, tự hào lớn đối với toàn thể cán bộ, chiến sĩ. Đây không chỉ là sự ghi nhận những nỗ lực của đơn vị trong thời gian qua, mà còn khẳng định vai trò nòng cốt của lực lượng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, giữ gìn trật tự an toàn xã hội trên địa bàn TPHCM.

Tuy nhiên, chúng tôi xác định danh hiệu càng cao quý thì trách nhiệm càng lớn. Đây không phải là điểm dừng, mà là động lực để toàn đơn vị tiếp tục phấn đấu, rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị và trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Băng tội phạm xuyên quốc gia bị Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM bắt giữ (Ảnh: Nguyễn Trang).

Chúng tôi cho rằng mỗi thành tích đều được đánh đổi bằng mồ hôi, công sức, thậm chí là sự hy sinh thầm lặng của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm luôn tiềm ẩn nguy hiểm, đòi hỏi sự dũng cảm, mưu trí và tinh thần trách nhiệm cao. Nhiều cán bộ, chiến sĩ không quản ngại khó khăn, sẵn sàng đối mặt hiểm nguy, làm việc xuyên ngày đêm để truy xét, triệt phá các băng nhóm tội phạm.

Khi có yêu cầu nhiệm vụ, dù ở bất kỳ thời điểm nào, cán bộ, chiến sĩ cũng lập tức lên đường, bảo đảm an toàn cho người dân, lực lượng tham gia phá án và hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Trong thời gian tới, ông dự báo xu hướng tội phạm sẽ dịch chuyển ra sao và Phòng Cảnh sát hình sự sẽ làm gì để giữ vững bình yên thành phố?

- Trước đây, TPHCM có 5 nhóm tội phạm nổi cộm gồm: tội phạm đường phố, tội phạm ma túy, tội phạm có yếu tố nước ngoài, tội phạm tín dụng đen và tội phạm có tổ chức (“xã hội đen”). Đến nay, tội phạm đường phố, tín dụng đen và tội phạm có tổ chức cơ bản đã được kiểm soát.

Hiện nay, tội phạm ma túy và tội phạm có yếu tố nước ngoài vẫn còn diễn biến phức tạp; đồng thời phát sinh tội phạm công nghệ cao. Đây là 3 nhóm tội phạm cần tập trung đấu tranh. Riêng với tội phạm ma túy, lực lượng phấn đấu đến năm 2030 cơ bản giải quyết, không còn tội phạm ma túy trên địa bàn.

Thời gian tới, đơn vị tiếp tục tập trung xây dựng lực lượng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đồng thời, nâng cao chất lượng công tác nghiệp vụ cơ bản, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Phòng Cảnh sát hình sự sẽ triển khai đồng bộ các biện pháp phòng ngừa xã hội, kết hợp chặt chẽ với phòng ngừa nghiệp vụ; chủ động nắm chắc tình hình, không để bị động, bất ngờ. Cùng với đó, lực lượng kiên quyết đấu tranh, xử lý nghiêm các loại tội phạm, nhất là tội phạm có tổ chức, tội phạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia.

Với tinh thần “không đi sau tội phạm”, Phòng Cảnh sát hình sự, Công an TPHCM tiếp tục phát huy truyền thống, nâng cao bản lĩnh, quyết tâm giữ vững bình yên thành phố.

Xin cảm ơn ông!