Cụ bà 106 tuổi 6 tháng làm vợ, 7 thập kỷ thủ tiết thờ chồng liệt sỹ

6 tháng làm vợ, một đời trọn nghĩa phu thê

Ở tuổi 106, cụ Dương Thị Thí, trú tại thôn Lại An, xã Gio Linh, tỉnh Quảng Trị vẫn còn minh mẫn. Nhắc đến liệt sỹ Nguyễn Đức Hòa, ánh mắt cụ Thí chợt chùng xuống, xen lẫn bồi hồi. Những năm kháng chiến chống Pháp, cụ Thí và chồng đều là cán bộ xã, tham gia hoạt động cách mạng, từ đó quen biết rồi đem lòng yêu nhau.

Giữa khói lửa chiến tranh, tình yêu của cụ Thí và chồng nảy nở giản dị, chân thành. Năm 1951, họ quyết định về chung một nhà.

“Ngày ấy kháng chiến gian khó, cuộc sống thiếu thốn nên đám cưới của chúng tôi làm đơn giản lắm, bà con lối xóm đến chúc mừng hai người có đôi, có lứa. Cưới xong, ông ấy tiếp tục hoạt động cách mạng”, cụ Thí nhớ lại.

Hạnh phúc đến với người vợ trẻ khi đó chỉ vỏn vẹn 6 tháng. Giữa năm 1951, trong một lần bị địch vây bắt, người chồng anh dũng hy sinh. Tin dữ đến khi cụ Thí đang mang thai con trai đầu lòng. Làm vợ chưa được bao lâu đã phải chịu cảnh sinh ly tử biệt, nỗi mất mát quá lớn, nhưng nghĩ đến đứa con đang lớn dần trong bụng, người vợ tự nhủ phải mạnh mẽ để vượt qua.

“Chồng hy sinh khi tôi đang mang thai 4 tháng. Hồi đó khổ lắm, sinh nở rồi nuôi con giữa thời chiến tranh, thiếu thốn đủ bề. Con trai là giọt máu của ông ấy để lại, nên dù vất vả mấy tôi cũng cố gắng nuôi con khôn lớn”, cụ Thí chậm rãi kể.

Sau khi chồng hy sinh, cụ Thí rời công việc ở xã, trở về làm ruộng, nuôi con nhỏ. Ban ngày tảo tần ngoài đồng, đêm đến cụ cùng bà con trong làng âm thầm giúp đỡ bộ đội, góp sức cho kháng chiến. Bản thân cụ Thí sau này cũng được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì.

Những năm tháng sau đó, cũng có người khuyên cụ Thí nên đi bước nữa để có người đỡ đần, nương tựa. Thế nhưng, góa phụ chỉ lặng lẽ lắc đầu, ở vậy thờ chồng, nuôi con, phụng dưỡng bố mẹ chồng.

Con trai là sợi dây gắn kết vợ chồng liệt sỹ Nguyễn Đức Hòa dù âm dương cách trở và là động lực để người ở lại đi qua những tháng năm vất vả. Nuôi con khôn lớn nên người cũng chính là cách người phụ nữ chọn để giữ trọn lời hẹn với chồng. 

Cha - con chưa một lần gặp mặt

Người con trai duy nhất của cụ Thí và liệt sỹ Nguyễn Đức Hòa là ông Nguyễn Đức Phương nay cũng đã 75 tuổi. Chào đời giữa năm tháng khói lửa chiến tranh, bố hy sinh khi ông Phương còn nằm trong bụng mẹ. Ông chỉ có thể mường tượng về hình ảnh người bố qua những câu chuyện mẹ kể và lời nhắc của bà con trong làng.

Theo lời ông Phương, cuộc đời mẹ ông muôn vàn vất vả, ban ngày ra đồng làm ruộng, tối về lại tất bật lo cơm nước, chăm con. Ông Phương vẫn luôn nhớ về hình ảnh người mẹ thức rất khuya, ngồi bên ngọn đèn dầu leo lét vá lại những bộ quần áo đã sờn cũ, vừa chuẩn bị đồ đạc giúp bộ đội.

Khi ấy còn nhỏ, ông Phương chưa hiểu hết những nhọc nhằn, chỉ thấy thương mẹ lúc nào cũng tất bật, hiếm khi được nghỉ ngơi. Cuộc sống thiếu thốn đủ bề, cả cuộc đời cụ Thí đã cố gắng dành cho con những điều tốt nhất. Không chỉ làm gương cho con về sự chăm chỉ lao động, cụ còn dạy con về lòng biết ơn và niềm tự hào về người bố đã hy sinh.

“Tôi nghe mẹ và bà con trong làng kể bố tôi rất hiền, lúc nào cũng tươi cười và có nhiều nét giống tôi. Mẹ thường nói bố hy sinh vì đất nước, nên mình phải sống sao cho xứng đáng. Những lời dạy đó theo tôi suốt mấy chục năm qua”, ông Phương chia sẻ.

Lớn lên trong sự hy sinh thầm lặng của mẹ, ông Phương luôn tự nhủ phải sống thật tốt, xứng đáng với công lao sinh thành, dưỡng dục của mẹ và sự hy sinh của người bố liệt sỹ mà ông chưa từng gặp mặt.

Suốt nhiều năm qua, ông Phương cùng mẹ lo việc thờ phụng bố, cùng con cháu trong nhà chăm sóc cụ Thí, báo đáp công ơn của người mẹ, người bà ở tuổi xế chiều. Mới đây cụ Thí không may bị ngã, phải nhập viện điều trị khiến cả nhà lo lắng. Rất may được bác sĩ chăm sóc, phẫu thuật thay khớp háng, cụ dần bình phục.

“Chỉ mong mẹ thật khỏe, để con cháu tiếp tục được chăm sóc, báo hiếu. Mẹ giữ trọn tình nghĩa với bố suốt bao nhiêu năm, tôi càng thương và biết ơn nhiều hơn. Bố hy sinh vì đất nước, mẹ thủy chung, son sắt cả một đời là điều khiến tôi và con, cháu trong nhà luôn tự hào”, ông Phương tâm sự.

Ở tuổi 106, bên cạnh con trai, con dâu, cụ Thí nay có thêm 6 cháu nội, 11 chắt, an hưởng cuộc sống điền viên tuổi già. Những câu chuyện về người chồng liệt sỹ vẫn luôn được cụ Thí gìn giữ, kể lại cho con cháu nghe như phần ký ức đẹp nhất của cuộc đời.

Lãnh đạo xã Gio Linh cho biết nhiều năm qua, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể luôn quan tâm, thăm hỏi và chăm lo cho cụ Dương Thị Thí. Vào các dịp lễ, Tết, ngày Thương binh - Liệt sỹ 27/7, đại diện chính quyền và bà con trong thôn thường đến thăm, động viên cụ. Không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất, đó còn là tấm lòng tri ân với người vợ liệt sỹ dành gần cả cuộc đời lặng lẽ hy sinh, thủy chung son sắt.

Ở đất lửa Gio Linh, câu chuyện về cuộc đời của cụ Thí được nhiều người biết đến và trân trọng. Với bà con thôn Lại An, cụ không chỉ là người cao tuổi đáng kính mà còn là tấm gương về nghĩa tình, sự thủy chung và hy sinh thầm lặng.