Những người lính luồn trong hang đá Chư Pa tìm hài cốt liệt sỹ
(Dân trí) - Các chiến sĩ Quân đoàn 34 len lỏi từng ngóc ngách trong hang đá ở núi Chư Pa (Gia Lai) để tìm kiếm hài cốt liệt sỹ. Dẫu nguy hiểm, họ vẫn kiên trì với khát vọng đưa các anh sớm trở về với đất Mẹ.
Giữa đại ngàn Tây Nguyên, những cán bộ, chiến sĩ thuộc Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân đoàn 34 vẫn âm thầm bước chân trên những cung đường, sườn núi Chư Pa (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai). Họ lần theo từng dấu vết mong manh để tìm kiếm, đưa các liệt sỹ trở về với đất Mẹ.
Theo Thượng tá Võ Quân, Phó Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân đoàn 34, dựa trên các tài liệu ghi chép, dãy núi Chư Pa là khu vực hoạt động của các đơn vị thuộc Trung đoàn 609, Trung đoàn 66, Trung đoàn 24, Trung đoàn 320 và các đơn vị Phòng Tham mưu, Phòng Hậu cần thuộc Mặt trận Tây Nguyên (B3) trong giai đoạn 1966-1969.
Tính từ năm 2020 đến nay, Đội quy tập Quân đoàn 34 đã tìm thấy gần 60 bộ hài cốt liệt sỹ tại khu vực núi Chư Pa. Trong ảnh là dãy núi Chư Pa (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai).
Các cán bộ, chiến sỹ Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân đoàn 34 len lỏi vào những hang sâu hun hút, ẩm thấp trong lòng dãy núi Chư Pa để tìm kiếm từng dấu tích nhỏ. Theo cán bộ Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân đoàn 34, sâu trong dãy núi Chư Păh là hệ thống hang động chằng chịt, nối thông với nhau. Mỗi khi xuống hang, các cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dây thừng, đèn pin và lần từng bước thận trọng để đảm bảo an toàn.
Trong lòng núi, lực lượng tìm kiếm kiên trì tiếp cận từng hang hốc, tỉ mỉ quan sát từng dấu tích nhỏ như một mảnh tăng võng mục nát, chiếc cúc áo hay vài đoạn xương đã nhuốm màu thời gian lẫn trong đất. "Chỉ cần một dấu hiệu nhỏ thôi, chúng tôi cũng không bỏ qua. Bởi đây không chỉ là nhiệm vụ mà còn là trách nhiệm thiêng liêng với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc", Thiếu tá Nguyễn Ngọc Tiệp, cán bộ Đội Quy tập hài cốt liệt sỹ Quân đoàn 34 bộc bạch.
Trong hang đá, lực lượng phát hiện nhiều di vật nghi của các liệt sỹ như tăng võng, vải dù, băng đạn AK, hộp tiếp đạn, pin thông tin và bàn chải đánh răng, lọ thuốc.
Bên ngoài nhỏ hẹp và càng đi sâu vào trong, hang đá như một mê cung với hệ thống ngách, hốc chằng chịt. Chính trong những góc khuất ấy, lực lượng quy tập đã phát hiện nhiều hài cốt liệt sỹ cùng di vật.
Sau nhiều giờ len lỏi trong hang sâu, đội quy tập đã phát hiện 5 bộ hài cốt liệt sỹ. Bên cạnh những mẩu xương nằm lẫn trong lớp đất đá, lực lượng còn tìm thấy chiếc mũ và một số vật dụng cá nhân của các liệt sỹ. Những di vật này là chứng tích của một thời khói lửa. Đây cũng là cơ sở quan trọng góp phần phục vụ công tác xác định danh tính các liệt sỹ.
Bên cạnh các hài cốt liệt sỹ, đội quy tập còn phát hiện nhiều lọ thuốc Penicillin. Đây là loại “thần dược” kháng sinh được sử dụng để chống nhiễm khuẩn, điều trị vết thương trong điều kiện trú ẩn ẩm thấp, thiếu thốn nơi hang đá.
Theo Thượng tá Võ Quân, trong nhiều năm tìm kiếm, hầu hết các vị trí phát hiện hài cốt liệt sỹ đều có dấu vết của thuốc Penicillin. Thậm chí có những lọ còn chưa mở nắp, cùng với băng gạc từng được dùng để băng bó vết thương.
Khi phát hiện những mẩu xương còn sót lại trong các ngách đá, lực lượng quy tập tỉ mỉ thu gom, nâng niu từng phần, đặt vào các túi riêng. Để bảo đảm không bỏ sót bất kỳ di cốt nào, lực lượng tỏa ra từng hốc đá, sàng lọc từng nắm đất, kiểm tra kỹ lưỡng các vị trí.
Hành trình tìm kiếm trong hang động không chỉ đối mặt với địa hình hiểm trở mà còn đầy rẫy những nguy hiểm rình rập như rắn rết, côn trùng, đá lở, thiếu không khí. Những cơn mưa rừng bất chợt có thể khiến đường trơn trượt, hang đá ngập nước, buộc cả đội phải tạm dừng công việc.
Mỗi lần phát hiện được những dấu tích dù nhỏ nhất, lực lượng quy tập đều xác định đó có thể là manh mối quan trọng cho thấy sự hiện diện của hài cốt liệt sỹ nên sẽ kiểm tra, khai quật một cách thận trọng, tỉ mỉ.
Sau khi phát hiện, cất bốc, các hài cốt liệt sỹ được đội quy tập sắp xếp trang nghiêm, thắp hương tưởng niệm và chờ phương tiện đưa về khu vực làm lễ dâng hương theo nghi thức quân đội.
Theo Thượng tá Võ Quân, qua nghiên cứu nhiều tài liệu, đội quy tập nhận định khu vực núi Chư Pa có thể từng là “trạm phẩu thuộc Viện 1” trong thời chiến. Thực tế tìm kiếm phát hiện xen lẫn với các hài cốt là nhiều băng gạc còn dấu tích dính máu và thuốc men đã củng cố giả thuyết nơi đây từng là điểm tiếp nhận, điều trị thương binh. Trong ảnh, các cán bộ, chiến sĩ đang xem lại bản đồ khu vực tìm kiếm.
Núi Chư Pa, xã Ia Ly có hệ thống hang đá dày đặc, là nơi đã phát hiện hàng chục hài cốt liệt sỹ (Ảnh: Google Maps).
