Chiếc bi đông và ký tự dãy số hé lộ bí ẩn liệt sỹ hy sinh 54 năm trước
(Dân trí) - Hơn nửa thế kỷ sau trận chiến ác liệt tại cầu Câu Nhi, tỉnh Quảng Trị, chiếc bi đông cũ kỹ, méo mó trở thành “chìa khóa” mở ra hành trình tìm lại tên, tuổi của người lính đã anh dũng ngã xuống.
Chiếc bi đông khắc tên và ký tự
Cầu Câu Nhi, xã Diên Sanh, tỉnh Quảng Trị từng là điểm chốt giữ trọng yếu trên tuyến phòng ngự bảo vệ vùng giải phóng năm 1972. Rạng sáng 26/5/1972, nơi đây diễn ra trận giao chiến khốc liệt giữa Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 (Quân đoàn 12) với Quân lực Việt Nam cộng hòa. Sau trận đánh, nhiều cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 6 đã anh dũng hy sinh, nằm lại chiến trường.
Đền thờ các liệt sỹ Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 ở xã Diên Sanh, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Nhật Anh).
Ông Trần Ngọc Hiền, Phó Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách Sư đoàn 308, cho biết từ nguồn tư liệu gốc do phía Mỹ trao trả, cơ quan chức năng xác định có 93 liệt sỹ hy sinh trong trận chiến ở cầu Câu Nhi.
Theo ông Hiền, từ năm 1999 đến 2025, lực lượng chức năng phối hợp với người dân địa phương tổ chức nhiều đợt tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sỹ ở khu vực cầu Câu Nhi và đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ Hải Lăng. Dẫu vậy, việc xác định danh tính các liệt sỹ gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin.
Chiếc bi đông cùng các di vật của liệt sỹ được tìm thấy ở khu vực cầu Câu Nhi vào tháng 4/2025 (Ảnh: Xuân Diện).
Trong số 19 hài cốt liệt sỹ tìm thấy ở khu vực cầu Câu Nhi, có 2 hài cốt được Đội quy tập hài cốt liệt sỹ (Đội 584), Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị cất bốc tháng 4/2025, kèm nhiều di vật. Đặc biệt có chiếc bi đông bằng nhôm đã biến dạng, khắc dòng chữ “Tuyến” cùng dãy số “170071”.
Chính những ký tự mờ nhòe ấy đã mở ra manh mối quan trọng. Sau thời gian xác minh, đối chiếu với tài liệu của Sư đoàn 308 và Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, cơ quan chức năng xác định các thông tin trùng khớp với chiến sĩ Trần Minh Tuyến, số hiệu quân nhân 170071.
"Liệt sỹ Trần Minh Tuyến (SN 1952), quê ở tỉnh Thái Bình cũ (nay là Hưng Yên), nhập ngũ tháng 8/1970, là y tá Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Anh hy sinh ngày 26/5/1972 khi thực hiện nhiệm vụ cứu thương tại trận địa Câu Nhi", ông Hiền thông tin.
Di ảnh liệt sỹ Trần Minh Tuyến và chiếc bi đông (Ảnh: Đức Nhật).
Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị cho biết ngày 22/1, đơn vị đã ban hành quyết định xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4, Nghĩa trang liệt sỹ Hải Lăng là của liệt sỹ Trần Minh Tuyến, đồng thời cập nhật hồ sơ, khắc lại thông tin trên bia mộ và gửi giấy báo tin cho gia đình liệt sỹ.
Người lính "trở về" sau hơn nửa thế kỷ
Sau hơn nửa thế kỷ tìm kiếm trong vô vọng, niềm vui đã đến với gia đình liệt sỹ Trần Minh Tuyến khi biết rõ nơi anh hy sinh và xác định được phần mộ.
Ngày 27/3, UBND xã Diên Sanh phối hợp với thân nhân liệt sỹ, Đoàn công tác chính sách Sư đoàn 308 và các cựu chiến binh từng tham gia trận đánh tại cầu Câu Nhi tổ chức lễ cất bốc, đưa hài cốt liệt sỹ Trần Minh Tuyến về quê nhà ở tỉnh Hưng Yên.
Thân nhân bên ngôi mộ của Liệt sỹ Trần Minh Tuyến ở Nghĩa trang liệt sỹ Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Nhật Anh).
Ông Trần Đại Dương (67 tuổi), em trai liệt sỹ Tuyến cho biết gia đình có 5 anh chị em, liệt sỹ Tuyến là con trai cả. Anh nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi, chưa kịp lập gia đình. Ngày anh Tuyến lên đường ra trận, gia đình chỉ kịp tiễn trong vội vã, không ai ngờ đó là lần gặp gỡ cuối cùng.
“Suốt mấy chục năm qua, gia đình tôi đi khắp nơi tìm kiếm nhưng không có thông tin về mộ phần của anh. Mẹ tôi trước lúc mất vẫn dặn dò phải tìm bằng được hài cốt anh, đưa về quê. Vừa rồi nhận tin xác định được phần mộ anh Tuyến, cả gia đình ai cũng nghẹn ngào”, ông Dương xúc động nói.
Ông Dương cũng cho biết nếu không có chiếc bi đông khắc tên, hành trình tìm kiếm phần mộ liệt sỹ Trần Minh Tuyến có lẽ sẽ còn kéo dài trong mòn mỏi. Kỷ vật nhỏ bé ấy đã giúp trả lại danh tính cho một người lính và đưa anh trở về với quê hương.
“Anh tôi và nhiều người lính khác đã ngã xuống vì độc lập dân tộc. Gia đình tôi may mắn tìm được phần mộ của anh, nhưng vẫn còn nhiều gia đình đang chờ đợi. Tôi mong sẽ có thêm những thông tin quý giá để các liệt sỹ khác cũng được gọi đúng tên mình”, ông Dương chia sẻ.
Bà Trần Thị Nhương, em gái liệt sỹ Tuyến cầm theo di ảnh đến để dâng hương cho anh trai và đồng đội tại Đền thờ các liệt sỹ Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 ở xã Diên Sanh, tỉnh Quảng Trị (Ảnh: Nhật Anh).
Chiếc bi đông, di vật của liệt sỹ Trần Minh Tuyến đã được gia đình trao tặng cho Bảo tàng tỉnh Quảng Trị để lưu giữ, trưng bày. Kỷ vật giản dị ấy không chỉ là dấu tích nhận diện một người lính, mà còn là chứng nhân của trận chiến ác liệt, nhắc nhớ về các anh hùng, liệt sỹ đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
Ngày 29/3, lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sỹ Trần Minh Tuyến được chính quyền xã Nam Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên phối hợp với gia đình long trọng tổ chức tại Nghĩa trang liệt sỹ Thụy Duyên, xã Nam Thụy Anh.
Câu chuyện về liệt sỹ Trần Minh Tuyến không chỉ khép lại hành trình tìm kiếm của một gia đình sau hơn nửa thế kỷ, mà còn mở ra hy vọng cho nhiều thân nhân khác. Từ chiếc bi đông cũ kỹ là di vật nơi chiến trường, tên tuổi, phần mộ của người lính năm xưa đã được xác định, để anh được trở về với quê hương, trong vòng tay người thân và đồng đội.
